Селекцияның заманауи әдістері, жетістіктері.

Сынып:Күні:

9

Сабақ тақырыбы

Селекцияның заманауи әдістері, жетістіктері.

Сабақ мақсаттары

Селекцияның міндеттері мен әдістерін, заманауи жетістіктерін меңгеру; Мәдени өсімдіктердің шыққанорталықтарын, селекционер – Н.И.Вавиловпен таныстыру. Білім алушылардың біліктілігін арттыру,танымдылық қабілетін шыңдау, оқу материалдарын толық меңгерту қабілетін арттыру. Білімалушыларды адамгершілікке, ұқыптылыққа, табиғатты аялауға бағыттау

Сабақтың типі

Аралас сабақ

Сабақтың түрі

Зерттеушілік - ізденушілік

Бағалаукритерийлері

 Селекцияның міндеттері мен әдістерін меңгереді. Мәдени өсімдіктердің шықан орталықтарынбіледі. Селекцияның заманауи жетістіктерімен танысады.

Тілдік мақсаттар

Селекция, мәдени өсімдіктер, сұрыптау, будандастыру, мутациялық селекция, гетерозис, полиплоидия

Құндылықтардыдарыту

Дұрыс әрекет: жауапкершілік, инабаттылық, еңбекқорлық, қамқорлық

Пәнаралықбайланыстар

География, жер бетінде өсімдіктер мен жануарлардың таралу ерекшеліктері.Ағылшын тілі.Биологиялық терминдер

АКТ қолданудағдылары

Презентация жұмысы

Бастапқы білім 

Генетика. Тұқымқуалаушылық және өзгергіштік

Ресурстар

Сабақтыңтехнологиясымен әдістері:

АКТ, сұрақ-жауап әдісі, баяндау әдісі, ДЖИГСО, постер қорғау, блиц турнир, графикалықдиктант, тазалық стратегиясы, интерактивті әдістер: түсіндіре-баяндау, салыстыру, талдау, ақпаратберу.

Сабақтыңжоспарланғанкезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет 1.Амандасу. Кезекші мәліметімен танысу, журналға белгілеуөту.Тыныштық.Тазалық.Тәртіп.Татулық.Талап.

Сабақтың басы 







Сабақтыңортасы











































Сабақтың соңы

ДЖИГСО әдісі топқа бөлу :бас бармақ, балан үйрек, ортан терек, шылдыр шүмек, кішкене бөбек . Үйжұмысын тексеру 1. Блиц – турнирСұрақтар:1. Организмдердің тұқым қуалаушылық жәнеөзгергіштік қасиеттерін зерттейтін ғылым дегеніміз не?2. ХХІ ғасырда ашылған ең соңғыжаңалықтардың бірі?3. Саусақтардың артық болуының биологиялық тілде атауы?4. Цитогенетикалықәдісті медицинада қандай мақсатта қолданады?5. Бір жұмыртқа клетканың бір сперматозоидпенұрықтануынан екі зиготаның дамуы дегеніміз не?6. Хромосомалар жиынтығын графиктік бейнелеуінқалай атайды?7. Адам генетикасын зерттеудің қанша әдісі бар?8. ДНҚ - ға талдау жасау қай әдіспенбайланысты?9. Кейбір тұқым қуалайтын ауруларға бейімділігін алдын ала анықтауға қай әдіскөмектеседі?10. Бір жұмыртқа клеткасының бір сперматозоидпен ұрықтануынан бір зиготаның дамуыдегеніміз не?Жауаптары:1. Генетика2. Генетикалық кодтың ашылуы3. Полидактилия4. Диагностикалық5. Бір жұмыртқалық егіздер6. Идиограмма7. 68. Биохимиялық әдіс9. Егіздік әдіс10. Әржұмыртқалық егіздер2. Әріптерді ретімен орналастырып, тақырыпқа байланысты сөз тіркестерінтап.УЯЦЫҚИПЯПЛОЛ ДІСӘ - Популяциялық әдісТЕЛИГОНТКЫНЕОҚА СӘДІ - ОнтогенетикалықәдісЖаңа тақырып(дәріс материалдары ұсынылады) Жоспар: Селекция ғылымы және негізгіәдістері; Н.И.Вавиловтың мәдени өсімдіктердің шығу орталықтары туралы ілімі Селекцияныңзаманауи жетістіктеріТоппен жұмысТақырыпты өз беттерімен оқып шығып, постер қорғау. 1 топ – Селекция ғылымы;2 топ – Селекцияның негізгі әдістері, саналы сұрыптау, будандастыру әдісі;3 топ – ГетерозисПостер қорғау бойынша бағалау критерийлері (барлығы 16 ұпай):1-Безендірілуі,тазалығы,ұқыптылығы-2 ұпай2-Тапсырманы дұрыс орындауы-3 ұпай3.Уақыт үнемділігі - 2 ұпай4.Постер жасауға топтың толық қамтылуы - 4 ұпай5.Басқа топтардың жұмыстарын мұқияттыңдап, талдау жасау, сұрақтарға жауап беру - 5 ұпайГрафикалық диктантЕгер төмендегі оқылғансөйлемдер дұрыс болса тұсына “/\” белгісі, ал бұрыс болса “-” белгісі қойылады. Тапсырма:1.Селекция– тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін ғылым.2.Мәдени өсімдіктерді зерттеп олардыңшығу орталықтарын анықтаған орыс ғалымы Н.И.Вавилов. 3. Н.И.Вавилов мәдени өсімдіктердің шығуорталықтарын анықтау барысында өсімдіктер өзінің түр ретінде түзілген орталықтарынан алыстағансайын олардың түсінің өзгеретінін көрген.4.Селекцияның негізгі әдістері: сұрыптау,будандастыру жәнемутациялық селекция.5.Адамның қатысуымен жүретін сұрыптауды қолдан сұрыптау депатайды.6.Жаппай сұрыптау деп генотипі бойынша сұрыптауды айтады.7.Жеке сұрыптау кезіндеорганизмдердің фенотиптерін зерттейді.8.Таза сорттар дегеніміз – бір жұп ата-анадан тараған белгілерібойынша гомозиготалы ұрпақтар.9.Туыстық будандастыру аутбридинг деп аталады.10. Туыстық емесбудандастыру инбридинг деп аталады.11.Гетерозис кезінде ата-анасымен салыстырғанда буданныңтіршілік қабілеті артып, мол өнім алады.12.Әр түрге және туысқа жататын организмдердібудандастыруды әріден будандастыру дейді.13.Штамм дегеніміз – морфологиялық және биологиялыққасиеттері бірдей бір түрге жататын жануарлар түрі.14. Полиплоидия жасушаның хромосомаларсанының өзгеруінен туындайтын геномды мутацияларға жатадыСөздікпен жұмыс Биологиялықтерминдердің ағылшын тіліндегі аудармасын жазу:Селекция -selectionГенетика - geneticsСорт- sortБудандастыру - crossingСұрыптау - screeningМутация -mutation Гетерозис - heterosisПолиплоидия- polyploidyГен - geneХромосома -chromosomeОрганизм – organism Бекіту 1.Селекция ғылымы ненізерттейді?2.Неге генетиканы селекцияның ғылыми негізі деп есептейді?3.Селекцияның негізгіәдістері:4.Қолдан сұрыптаудың түрлері:5.Мутациялар неге организмдердің тіршілігін төмендетеді?Қорытындылау. - Бүгінгі тақырып бойынша түсінбеген жерлері болса сұрау;- Сабаққа жақсықатысқан оқушыларды бағалау;Үйге тапсырма беру: Селекцияның заманауи әдіс