Тақырыбы: Сезім мүшелері және анализаторлар.

Мектеп №19М.Мақатаев ЖОМ.

Күні:02.12.2017ж.

Мұғалімнің есімі: Г.Тукоякова. Пәні.Биология.

Сынып: 8 А

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны :

Сабаққа негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Сабақ мақсаттары.

Анализатор туралы түсінік қалыптастыру, қоршаған ортаны қабылдауда сезім мүшелерінің маңызын түсіндіру

Барлық оқушылар. «Анализатор» ұғымының мағынасын,сезім мен қабылдаудың адам өміріндегі маңызын біліп,бұрынғы білімдерін жинақтай алады.

Оқушылардың басым бөлігі.Сезім мүшелерін жіктеп, адам өмірін қоршаған әлемді танудағы рөлін түсініп,топтық жұмыста ойларын дәлелдеу,пікірін білу барысында диалогқа түсе алады.

Кейбір оқушылар.сезім мүшелерін ажырата біледі,толық сипаттап береді

Бағалау критерий

Барлық оқушылар. «Анализатор» ұғымының мағынасын,сезім мен қабылдаудың адам өміріндегі маңызын біліп,бұрынғы білімдерін жинақтай алады.

Оқушылардың басым бөлігі.Сезім мүшелерін жіктеп, адам өмірін қоршаған әлемді танудағы рөлін түсініп,топтық жұмыста ойларын дәлелдеу,пікірін білу барысында диалогқа тесе алады.

Кейбір оқушылар.сезім мүшелерін ажырата біледі,толық сипаттап береді.

Тілдік мақсат.

Оқушылар.

1.Жаттығу жасайды.

2. Сезім мүшелерін зерттеп, ғылыммен танысады.

Талқылауға арналған сұрақтар.

1. Анализатор дегеніміз не.

2. Анализатор қандай бөліктерден тұрады.

3. Неліктен кез келген анализатордың қалыпты жұмыс атқаруы үшін оның барлық құрамдас бөліктерінің болуы қажет.

Құндылықтарға баулу.

Денсаулық,достық,қамқорлық құндылықтарын дамыту.

Пән аралық байланыс.

Алдыңғы оқу.

География,

Жүйке жүйесі.

Сабақ барысы.

Сабақтың жоспарланған кезеңдері.

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері.

Сабақтың басы.

Сабақтың ортасы.25минут.Жаңа сабақты оқушылардың өз беттерімен меңгерулеріне жағдай жасау.

Сәлемдесу.Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.Олардың зейінін сабаққа аудару.

« Сенсорлық жүйе » тапсырмасы.

. Мына кеспе қағаздардан араласып кеткен мүшелерді жүйесіне қарай жіктейміз: құлақ қалқаны, сыртқы дыбыс жолы, кірпік , мұрын қуысы, тіл, иіс сезу бадамы, дабыл жарғағы, қабақ, мұрын қалқандары, тері, тәтті,дыбыс сүйекшелері,

иіс сезу жүйкесі, қарашық, тіл бадамшасы, кеңсірік, ақ қабықша, есту жүйкесі, ащы, торлы қабықша, тұзды, ұлу дене, миға баратын иіс сезу жүйкесі.

        Осы тапсырмаларды үш топ жеке-жеке сезім мүшелеріне, құрылысына қарап жіктейді. (яғни сезім мүшелеріне не жататынын сипаттап береді)

1. Көру мүшесі.

2. Есту м үшесі.

3. Иіс және дәм сезу мүшесі.

Үй тапсырмасын пысықтау үшін Зымыран сұрақтар.

1. Адамның миы қайда орналасқан (баста).

2. Салмағы қанша.(1300-1400г)

3. Адам миы қанша жасқа дейін өседі.(20-жасқа )

4. Ми қанша бөлімнен тұрады.(5аралық ми,ортаңғы ми,артқы ми,сопақша ми,мишық).

5. Жұлын қайда орналасқан.(омыртқа жотасының өзегінде).

6. Оның диаметрі.(1см).

7. Рефлекс дегеніміз не.(орталық жүйке жүйесімен іске асырылатын және бақыланатын,тітіркендіруге жауап реакциясы).

Дескриптор.

-Барлық сұрақтарға толық жауап бере алады.3б

-Сұсақтарға жартылай жауап берсе.2б

-жауап бере алмаса 0б

«Сезім жағалауы»  тапсырмасы

         Үш топқа үш қобдиша беріледі. Қобдишаға түрлі заттар салынған. Оқушылардың көзі орамалмен таңылады да заттарды қолмен ұстап, иіскеп жіктеп атын атайды. Қобдишадағы заттар: бор, алма, иіс су, мақта, темір, спирт, т.б. Оқушылар сипап сезу, иіс сезу мүшелерінің көмегімен заттарды тану қабілетін көрсетеді.

Топпен жұмыс.Постер қорғау. «Ойлан,жұптас,бөліс» әдісі.

1—топ «Көздің құрылысы мен қызметі»

2—топ «Құлақтың құрылысы мен қызметі»

3-топ «Дәм сезу және сипап сезу анализаторы» тақырыптары бойынша мәлімдеме жасайды.

Дескриптор.

-Сезім мүшелерін толық ажыратып,мысалдар келтіре алады.3б

-Сезім мүшелерін жіктеп бере алады.2б

-Жартылай мәлімет бере алады.1б

Мұғалім түсіндірмесі.Оқушыларға жаңа мәлімет беру.

Слайдпен жұмыс.

Зерттеу.Ауруханаға барлық мүшелердің зақымдануымен, барлық сезім мүшелері мен сезімталдықты жоғалтқан әйел жеткізілді. Ол қоршаған ортаны тек бір қолымен ғана сезген.

Сабақ соңы.

« Жедел тест»әдісі.

1. «Анализатор» түсінігін алғаш ХХ ғасырдың басында орыс ғалымы кім ұсынды?

А) И.П. Павлов   В) Н. И. Пирогов    С) И. М. Сеченов   Д) И. И. Мечников

2. Шүйде аймағында қандай анализаторлар орналасқан?

А) есту            В) көру           С) дәм сезу        Д) иіс сезу

3. Адам көру анализаторы арқылы қоршаған дүниеден неше % ақпарат ала алады?

А) 70 %           В) 80 %           С) 85%                Д) 90%

4. Қарашықтың артқы жағында екі жағы дөңес линза тәрізді не орналасқан?

А) ақ қабық         В) тамырлы қабық    С) көзбұршақ          Д) тор қабық

5. Құлақ қалқаны мен сыртқы есту жолы қай мүшеге жатады?

А) ортаңғы құлақ     В) сыртқы құлақ     С) ішкі құлақ    Д) есту сүйекшелері

6. Бұл қорғаныш реакциясы, қауіппен күресуді жеделдетудің маңызды сигналы

А) ауырсыну         В) сипап сезу         С) тері сезімі     Д) бұлшық ет сезімі

7. Тілдің ұшы ……….сезеді?

А) тұзды       В) тәтті            С) Қышқыл           Д) Ащы

8. Омыртқа жотасы мен қабырғалар, төс сүйегі қай қаңқаға жатады?

А)  бас          В)  кеуде            С) тұлға            Д) иық

9.Арқа омыртқа саны

А) 7           В) 5          С) 4-5         Д) 12

10.Екі жауырын мен екі бұғанадан тұратын белдеу

А) кеуде     В) Иық         с)көкірек.

7-тапсырма «Құпиялы сурет (жеке жұмыс)

1.Суретте қандай сезім мүшесу берілген?

2.Осы анализаторлардың бөліктерін атаңдар.

3.Қандай анализаторлармен байланысты?

4.Бұл сезім мүшесі қандай жағдайда сезімтал?

Оқулық, дәптер

Саралау

-Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау

15-14 ұпай- «5»

13-11 ұпай –«4»

10-7 ұпай –«3»