400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

Тарихты оқыту әдістемесі

Материал туралы қысқаша түсінік
Тарих жайлы
Материалдың қысқаша нұсқасы


Alikhan Bokeikhan University







ОСӨЖ № 2

Тақырып: Қола дәуіріндегі Қазақстан тұрғындарының шаруашылығы мен қоғамдық қатынастары

Орындаған: Айтбеков Берік














Қола дәуірі (б.з.д. ІІ мыңжылдықтың ортасы – б.з.д. І мыңжылдықтың басы) – Қазақстан тарихындағы ең маңызды кезеңдердің бірі. Бұл дәуірде адамдар мыс пен қалайының қоспасынан қола жасап, еңбек құралдары мен қару-жарақ өндірісінде үлкен жетістікке жетті. Осы кезеңде қоғамның әлеуметтік құрылымы, шаруашылық түрлері және рухани өмірі күрделі өзгерістерге ұшырады.



STEEPLE-анализ:

  • S (Social – Әлеуметтік фактор):

Қола дәуірінде қоғамда мүліктік және әлеуметтік жіктелу күшейді. Рулық қауым ішінде бай және кедей топтар пайда болды. Ерлердің рөлі артты, патриархалдық отбасы орнықты. Тайпалар арасында көсемдер мен абыздар ерекше мәртебеге ие болды.

  • T (Technological – Технологиялық фактор):

Қоланы өндіру және өңдеу – ең басты жаңалық болды. Ерте металлургия дамып, мыс пен қалайыны балқыту, қола құю ісі жетілді. Қоладан жасалған еңбек құралдары егіншілік пен мал шаруашылығын тиімдірек етті. Сондай-ақ қыш ыдыстар мен әшекей бұйымдар жасау кең таралды.

  • E (Economic – Экономикалық фактор):

Шаруашылықтың негізгі түрлері – мал өсіру мен егіншілік болды. Мал шаруашылығында қой, сиыр, жылқы өсіру кең етек алды. Егіншілік пен аңшылық қосалқы рөл атқарды. Артық өнімнің пайда болуы айырбас пен сауданың дамуына жол ашты.

  • E (Environmental – Қоршаған орта факторы):

Қазақстан аумағының кең далалық, орманды және тау бөктерлі аймақтары мал бағуға және кен өндіруге қолайлы болды. Қола дәуіріндегі адамдар табиғат ресурстарын тиімді пайдаланып, кен орындарын игере бастады (мысалы, Жезқазған, Қарқаралы, Ұлытау өңірлері).

  • P (Political – Саяси фактор):

Тайпалық одақтар мен көсемдер билігі қалыптасты. Әскери күш пен байлық саяси ықпалдың негізіне айналды. Қоғамды басқару рулық кеңестер мен көсемдер арқылы жүзеге асырылды.

  • L (Legal – Құқықтық фактор):

Рулық қатынастар мен дәстүрлі құқық нормалары маңызды рөл атқарды. Әдет-ғұрып заңдары арқылы меншік, неке және мұрагерлік қатынастар реттелді.

  • E (Ethnic – Этникалық фактор):

Қола дәуіріндегі Қазақстан жерінде андронов және кейінгі беғазы-дәндібай мәдениеттері қалыптасты. Бұл мәдениеттер қазіргі қазақ халқының арғы ата-бабаларының этникалық негізін қалады. Тайпалар арасында мәдени және тілдік біртұтастық нығая түсті.



Қорытынды:

Қола дәуірі – Қазақстан аумағында алғашқы әлеуметтік теңсіздік пен қоғамдық қатынастардың күрделенген, шаруашылық пен технологияның дамыған кезеңі. Бұл дәуір адамзат өркениетінің жаңа сатысына өтуге негіз қалады.



Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
0 ұстаз жүктеп алған
17 қараша
75
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі