Тақырыбы: Сүйемін, өскен Отаным. Мұқағали Мақатаев.

Мақсаты: Оқушыны Мұқағали Мақатаевтың «Сүйемін, өскен Отаным» атты өлеңін мәнерлеп, түсініп оқуға үйрету; өлеңнің өзекті түйінді ойын ашуға жағдай жасау;

Өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баули отырып, байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын дамыту.Өлеңді мәнерлеп оқуға дағдыландыру;

Отанға деген патриоттық сезімдерін ояту; Отанын сүюге, елжандылыққа, жауапкершілікке тәрбиелеу;

Түрі: аралас сабақ.

Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену.

Көрнекілігі: суреттер, кесте.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлік.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау:

Қ.Аманжоловтың «Туған жер»өлеңін жатқа сұрау.

-Автор жайлы не білесіңдер?

-Ақынның көңіл күйі, туған жерге деген ризашылық сезімі өлеңнің қай жолдарында берілген?

-Өлеңнің соңғы жолдарынан автордың қандай ой-пікірін аңғаруға болады?

-Лирика дегеніміз не?

ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау:

Өзіңнің туған жерге деген ықыласың қандай?

ІҮ. Мақсат қою кезеңі:

1.Сабақтың мақсатын, тақырыбын хабарлау. 2

. Жаңа сабаққа даярлық.

«Менің елім, Отаным» дегенде сенің көңіл күйің қандай? Сен не сезінесің? Қандай Отан, туған жер туралы өлеңдер білесіңдер? Есіңе түсір. ( «Отан туралы» М.Мақатаев, «Туған өлкем»

Ө. Тұрманжанов, «Үш бақытым» М.Мақатаев, С. Мәуленов, «Отан» Ж.Смақов, ...)

Ү. Жаңа сабақ:

Мұқағали Мақатаев – қазақ поэзиясында (өлеңінде) шоқтығы биік аса дарынды ақын. Оның өлеңдерінде сөздің сұлулығы мен ойдың асқақтығы астасып, үйлесіп тұрады.Ол Отан,туған жер жайлы өлеңдер жазған.

М.Мақатаевтың өлеңдеріне жазылған лирикалық әндер де бар.Ол әндерді бүгінгі күні әншілер көптеп орындауда.

ҮІ.Ән тыңдау:

М.Мақатаевтың сөзіне жазылған «Ақ қайың» әнін тыңдау. (Монолог дегеніміз не екенін еске түсіру)

ҮІІ.Оқулықпен жұмыс:

«Сүйемін, өскен Отаным»., «Қазақстан» өлеңдерін мәнерлеп, түсініп оқу.

Әр шумақты кезектесіп, жалғастырып оқу. Әр шумақтың түйінін табу. Не жайлы айтылғанын өз сөзімен дәлелдеу.

ҮІІІ. Сөздік жұмыс:

Ескегін – бұл жерде: желін, самалын.

Сұлаған – созылып жатқан.

ІХ.Дәптермен жұмыс:

1.Өлең бойынша ақынның нені сүйетінін жазып шық.

Сүйемін: топырағын, тасын, думанда елін, кәрісін, жасын, салқын кештерін, ескегін (желін), жылқышының күлкісін, нөсерін (жаңбырын), найзағайын, аспанын, өзенін, баласын (жылаған), жылысып өткен жылдарды.

2.Ақынның Қазақстанға деген шынайы сезімін, ішкі тебіренісін білдіретін сөздерді теріп жаз. (табынатын тәңірім, ием, арқа сүйенерім, сүйегім, қаным, Шолпаным (жарық жұлдыз), махабатым, арманым).

3.Ақын М.Мақатаев пен Қ. Аманжолов өлеңдеріндегі (соңғы жолдарында) ұқсас жолдарды көшіріп жаз.

Қ. Аманжолов М.Мақатаев

Мен өзіңдей байтақ едім, кең едім. Сүйемін, өскен Отаным,

Қызығыңды көріп еркін келемін. Жылысып өткен жылыңды

Сен де аямай бердің маған барыңды, Қарыздармын сондықтан,

Мен де аямай барымды саған беремін. Беремін талай жырымды.

Екі өлеңдегі төрт тармақты екінші шумақтың ұйқасу үлгілерін төмендегі сызбаға қарап салыстыр. Не байқадың?

поэзия

проза

Өлеңмен жазылады

Қарасөзбен жазылады

(әңгіме, повесть, роман.)

ҮІІ. Қорыту. Бүгін не жайлы өттік? М. Мақатаевтың қандай шығармаларын білесің?

ҮІІІ. Үйге тапсырма: Өлеңдерді түсініп, мәнерлеп оқу, ұнаған өлеңді жаттап алу.