ЖИ көмекші
Білім беру саласы: Коммуникация
Бөлімі: Сөйлемді дамыту
Тақырыбы: Су торғайы. (М. Зверевтің әңгімесі),
Мақсаты:
Білімділігі: әңгімені окып, сұраққа жауап беруге үйрету;
Дамытушылығы: құрастыру қабілеттерін, шығармашылығын, дыбыстарды дұрыс айта білуін дамыту;
Тәрбиелігі: құстарға қамқорлық жасау мен қорғауға тәрбиелеу.
Сөздік жұмыс: шыбыш.
Көрнекіліктері: жұмыс дәптері, демонстрациялық құрал, санағыш, кір кыстырғыш, үнтаспа.
Көптілділік: мұз-лед-lce, жабайы кұстар-дикие птицы-wild birds.
|
Іс-әрекет сатылары |
Тәрбиешінің іс-әрекеті |
Балалардың іс-әрекеті |
|||||||||
|
Мотивациялық –қозғаушылық |
Шаттык шенбері. «Торғайлар мен мысык» ойыны. Педагог - «мысық», ал қалғандары«торғайлар» болады. Бөлмеде жағымды баяу әуен ойналады. Ойын осылай жалғаса береді. |
Балалардың мойнында торғайдың суреті бар. «Торғайлар» алаңқайда гүлден-гүлге секіріп, Мысыктың дауысын естісімен «торғайлар» өз ұяларына ұша жөнеледі. Ұсталған «торғай» «мысык» болып ауысады, |
|||||||||
|
Ұйымдастыру-шылық - ізденушілік Рефлексиялық –түзетушілік |
Кіріспе бөлім. Педагог балаларды шеңбер жасап отырғызады да, кандай ойын ойнағандарын сұрайды. - Балалар, біз бүгін торғайлар туралы ойынды бекер ойнаған жоқпыз. Өйткені сендерге казір жазушы М.Зверевтің «Су торғайы» атты әңгімесін мәнерлеп окып беремін. Педагог балаларды шеңбер жасап отырғызады да, кандай ойын ойнағандарын сұрайды. - Балалар, біз бүгін торғайлар туралы ойынды бекер ойнаған жоқпыз. Әңгімені мәнерлеп окиды. Қыстыгүні катты аязда таудан аққан өзеннен бу шығып жатады. Ек жағаға көкпеңбек жалтыр мұз катады. Өзеннің тек ортасы ғана мұзсыз. Осындай кезде шыр-шыр етіп, мұз үстінде жорғалап торғай жүреді. Ол-қайқы құйрық,кішкентай қара торғай.Торғай шолп етіп ағынды суға сүңгіп кетеді. Оның мөлдір судың түбінде жорғалап,тастардың ара-арасын шұқылап жүргенін анық көруге болады. Әне,ол пыр етіп қайтадан жағаға ұшып шықты. Тырнақтарының ұшына мұз қатып қалған.Оны да елең қылмастан зыр-зыр жорғалап,баяғысынша әндетумен болады.Бұл қандай құс! Бұл құсты су торғайы дейді.Ол қысы-жазы бірдей жемін су түбінен табады. Педагог балаларға әңгіме мазмұны бойынша сұрақтар қояды. 1.Әңгімеде жылдың қай мезгілі айтылған? 2.Әңгіме не туралы? 3.Су торғайын кім сипаттап береді? 4.Су торғайы жемін қайдан табады? 5.Су торғайын не үшін ғажап құсқа теңейді? Педагог әңгіме мазмұнын 5-6 балаға кайталап айтқызады. Балалар, кұстар үй кұстары жэне жабайы кұстар болып екіге бөлінеді Әңгімедегі су торғай қандай кұска жатады деп ойлайсындар Кыстап қалатын кұстар, жылы жакка ұшып кететін кұстар болып бөлінеді. Суреттерін көрсетеді Жыл кұстарына кандай кұстар жатады? Жыртқыш құстарға қандай құстар жатады Суретпен жүмыс. Суреттен аталған кұстарды көрсетеді Балалар, казір аулаларыннан кай құсты көріп жүрсіңдер? Оларға ерекше қамқорлык көрсетіп, жем, нан үгінділерін сеуіп жүру керектігін ұмытпандар. Балалардың назарын екінші суретке аударады Мына жерден өздерің білетін кұстарды атаңдаршы, кандай кұсты білесіңдер? Өте жақсы. -Балалар, кұстардын кандай пайдасы бар? -Ия, балалар, токылдақты алатын болсак, ол ағаштың арасынан құрттарды теріп жейді, сондықтан Оны ағаш дәрігері деп те атайды екен. Ал қарлығаш болса, ол – адамға дос. Сендер білесіңдер ме? Қарлығаш ұясын кандай жерлерге салады? -Торғайдың ұясын бұзған баланы қандай бала дейміз? Сергіту сәті (сергіту жаттығуларын X.Талғаровтың «Торғай» өлеңімен жасатуға болады). Торгай, торғай, торғайсың, Таяу келіп қонғайсың. Жем шашайын, тойып ал, онда аязға тоңбайсың. Ж» - «ш» дыбыстарының дұрыс артикуляциясы «Ш» - «ж» дыбыстарын айтқанда ерін дөңгеленеді де алға қарай жиырылады.Тіл ұшы жалпақтанып,тістердін түбіне жуықтайды, бірақ тимейді. «Ш» дыбысын дұрыс естіп ажыратуға арналған жаттығулар: ӀӀӀа-ша-ша-шана. ӀӀӀу-шу-шу- шуда. ӀӀӀы-шы-шы - шыны. ӀӀӀе-ше-ше - шелек. ӀӀӀи-ши-ши - шие. ӀӀӀө-шө-шө-шөп. 2) Аш-аш-аш - ашык. Ұш-ұш-ұш -ұшқыш. Ыш-ыш-ыш - қыш. Өш-өш-өш - көш. Жаңылтпаш айтқызу - дыбысты дұрыс айткызуда ұтымды тәсілдердің бірі. Шемішке шақсаң шақ, Шапшаң шак. Шөбіңді шапсаң шап, Шапшаң шап. (Қ.Мырза Әли) Жоғалды бес шыбыш, Жоқ әлі еш сыбыс. Жоқ әлі еш сыбыс, Жоғалды бес шыбыш (Қ.Мырза Эли) «Ж» дыбысын буын ішінде келтіру: Жа-жа-жа - жалау. Жо-жо-жо - жол. Жу-жу-жу - жусан. Жы-жы-жы - жылан. Жи-жи-жи - жиек. Же-же-же - жер. Жә-жә-жэ - жәшік. Аж-аж-аж - гараж. Дидактикалык ойын: «Не жақсы, не жаман?» Ойын шарты: берілген суреттерден жақсы және жаман іст ерді тауып көрсету керек. Дәптермен жұмыс: Дәптердегі № 9 тапсырма бойынша орындалады. Жеке жұмыс жүргізеді. Балаларды екі топқа бөліп,бірінші топқа санағыш қараторғай ұя құрастыру тапсырылады. Екінші топқа кір қыстырғыштар таратылып,қарлығаш ұясын құрастыру тапсырылады. Балалардың жұмыстарының нәтижесін бағалау арқылы іс-әрекетті қорытындылау. -Жабайы құстарды ата? -Оларды неліктен жабайы құстар деп атаймыз? -Жабайы құстар қайда мекендейді? |
Балалар « Торғайлар мен-мысық» ойынын ойнағандарын айтады.Балалар әңгіме барысындағы су торғайының іс-әрекетіне таңдана, кызығушылықпен қарап, әңгіме мазмұнын тыңдайды Әңгімеде жылдың кыс мезгілі туралы айтылған. Әңгімеде су торғайы, оның істеген іс-әрекеті туралы айтылады. Су торғайы - кайқы кұйрьщ, кішкентай, қара торғай. Торғай өзен суына түсіп, өзен түбіндегі тастардың арасынан жем тауып жеп, қайтадан шығады. Өйткені су торғайдың тырнақтарының ұшына мұз қатып қалса да, елең етпей, зыр-зыр жорғалап, әндетіп жүреді. Бірінің ойын бірі жалғастыру арқылы 5-6 бала әңгіме мазмұнын айтады. Кұстар ағаштардағы зиянды құрт-құмырсқа- ларды жеп кұртады. Су торғайы жабайы кұстардын қатарына жатады. Балалар көрген құстарын айтып береді. Сауысқан, көгершін, карға, торғай. Қараторғай, көкек, қарлығаш, аққу, тырна т.б. Бүркіт, қырғи, ұкі, жапалак, каршыға. Балалар қайталайды. -Құстар ағаштардағы зиянды құрт-құмырсқаларды жеп құртады. -Үйге,ескі тамдарға қораларға. -Жаман бала дейміз. Ұяны бұзуға болмайды. Балалар өлең мазмұнына сәйкес қимылдар жасайды.
Тыңдайды,қайталайды. Жаңылтпаштың мағынасын түсініп қайталайды. Дәптердегі тапсырманы орындайды. Балалар тапсырмаларды жарыса әрі қызыға орындайды. Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Білім беру саласы: Коммуникация
Бөлімі: Сөйлемді дамыту Тақырыбы: Су торғайы. (М.
Зверевтің әңгімесі),
Мақсаты:
Білімділігі: әңгімені окып, сұраққа жауап беруге үйрету;
Дамытушылығы: құрастыру қабілеттерін, шығармашылығын, дыбыстарды дұрыс
айта білуін дамыту; Тәрбиелігі: құстарға
қамқорлық жасау мен қорғауға тәрбиелеу.
Сөздік
жұмыс:
шыбыш.
Көрнекіліктері:
жұмыс дәптері, демонстрациялық құрал, санағыш,
кір кыстырғыш, үнтаспа.
Көптілділік: мұз-лед-lce, жабайы кұстар-дикие птицы-wild
birds. Іс-әрекет сатылары Тәрбиешінің
іс-әрекеті Балалардың іс-әрекеті Мотивациялық –қозғаушылық Шаттык
шенбері. «Торғайлар мен мысык»
ойыны. Педагог - «мысық», ал
қалғандары«торғайлар»
болады. Бөлмеде жағымды баяу әуен
ойналады. Ойын
осылай жалғаса
береді. Балалардың
мойнында торғайдың суреті
бар.
«Торғайлар»
алаңқайда
гүлден-гүлге
секіріп,
Мысыктың
дауысын
естісімен «торғайлар»
өз
ұяларына ұша
жөнеледі.
Ұсталған «торғай» «мысык»
болып
ауысады, Ұйымдастыру-шылық - ізденушілік Рефлексиялық
–түзетушілік Кіріспе
бөлім. Педагог балаларды шеңбер жасап
отырғызады да, кандай
ойын
ойнағандарын
сұрайды. - Балалар, біз бүгін торғайлар
туралы ойынды бекер ойнаған
жоқпыз. Өйткені сендерге
казір жазушы М.Зверевтің «Су
торғайы» атты әңгімесін мәнерлеп
окып беремін. Педагог балаларды
шеңбер жасап отырғызады да, кандай ойын ойнағандарын
сұрайды. - Балалар, біз
бүгін торғайлар туралы ойынды бекер ойнаған жоқпыз. Әңгімені мәнерлеп
окиды. Қыстыгүні катты
аязда таудан аққан өзеннен бу шығып жатады. Ек жағаға көкпеңбек
жалтыр мұз катады. Өзеннің тек ортасы ғана мұзсыз. Осындай кезде
шыр-шыр етіп, мұз үстінде жорғалап торғай жүреді. Ол-қайқы
құйрық,кішкентай қара торғай.Торғай шолп етіп ағынды суға сүңгіп
кетеді. Оның мөлдір судың түбінде жорғалап,тастардың ара-арасын
шұқылап жүргенін анық көруге болады. Әне,ол пыр етіп
қайтадан жағаға ұшып шықты. Тырнақтарының
ұшына мұз қатып қалған.Оны да елең қылмастан зыр-зыр
жорғалап,баяғысынша әндетумен болады.Бұл қандай құс! Бұл құсты су
торғайы дейді.Ол қысы-жазы бірдей жемін су түбінен
табады. Педагог балаларға
әңгіме мазмұны бойынша сұрақтар қояды. 1.Әңгімеде жылдың
қай мезгілі айтылған? 2.Әңгіме не
туралы? 3.Су торғайын кім
сипаттап береді? 4.Су торғайы жемін
қайдан табады? 5.Су торғайын не
үшін ғажап құсқа теңейді?
Педагог әңгіме мазмұнын 5-6 балаға кайталап
айтқызады. Балалар, кұстар үй кұстары
жэне жабайы кұстар болып екіге
бөлінеді Әңгімедегі су торғай қандай
кұска жатады деп
ойлайсындар Кыстап қалатын кұстар, жылы
жакка ұшып кететін кұстар болып бөлінеді. Суреттерін
көрсетеді Жыл кұстарына кандай кұстар
жатады? Жыртқыш құстарға қандай құстар
жатады Суретпен
жүмыс. Суреттен аталған кұстарды
көрсетеді Балалар, казір аулаларыннан
кай құсты көріп жүрсіңдер? Оларға ерекше қамқорлык көрсетіп, жем,
нан үгінділерін сеуіп жүру керектігін
ұмытпандар. Балалардың назарын екінші
суретке
аударады Мына жерден өздерің білетін
кұстарды атаңдаршы, кандай кұсты
білесіңдер? Өте
жақсы. -Балалар, кұстардын кандай пайдасы
бар? -Ия, балалар, токылдақты
алатын болсак, ол ағаштың
арасынан
құрттарды теріп жейді,
сондықтан Оны
ағаш
дәрігері
деп те атайды
екен. Ал
қарлығаш болса, ол –
адамға
дос. Сендер
білесіңдер
ме? Қарлығаш ұясын кандай
жерлерге
салады? -Торғайдың ұясын бұзған
баланы қандай
бала
дейміз? Сергіту
сәті (сергіту
жаттығуларын X.Талғаровтың «Торғай»
өлеңімен жасатуға
болады). Торгай, торғай,
торғайсың, Таяу келіп
қонғайсың. Жем шашайын, тойып
ал, онда аязға
тоңбайсың. Ж» - «ш» дыбыстарының дұрыс
артикуляциясы «Ш» - «ж» дыбыстарын
айтқанда ерін дөңгеленеді де алға қарай
жиырылады.Тіл ұшы жалпақтанып,тістердін түбіне жуықтайды,
бірақ
тимейді.
«Ш»
дыбысын дұрыс
естіп ажыратуға арналған
жаттығулар: ӀӀӀа-ша-ша-шана. ӀӀӀу-шу-шу-
шуда. ӀӀӀы-шы-шы -
шыны. ӀӀӀе-ше-ше -
шелек. ӀӀӀи-ши-ши -
шие. ӀӀӀө-шө-шө-шөп. 2) Аш-аш-аш -
ашык. Ұш-ұш-ұш
-ұшқыш. Ыш-ыш-ыш -
қыш. Өш-өш-өш -
көш. Жаңылтпаш айтқызу
- дыбысты дұрыс айткызуда ұтымды тәсілдердің бірі. Шемішке шақсаң
шақ, Шапшаң
шак. Шөбіңді шапсаң
шап, Шапшаң
шап. (Қ.Мырза
Әли) Жоғалды бес
шыбыш, Жоқ әлі еш
сыбыс. Жоқ әлі еш
сыбыс, Жоғалды бес шыбыш
(Қ.Мырза Эли) «Ж» дыбысын буын
ішінде келтіру: Жа-жа-жа - жалау. Жо-жо-жо - жол. Жу-жу-жу - жусан. Жы-жы-жы - жылан. Жи-жи-жи - жиек. Же-же-же - жер. Жә-жә-жэ - жәшік. Аж-аж-аж - гараж. Дидактикалык ойын: «Не жақсы, не
жаман?» Ойын шарты: берілген суреттерден жақсы және
жаман іст ерді тауып көрсету керек. Дәптермен жұмыс: Дәптердегі № 9
тапсырма бойынша орындалады. Жеке жұмыс жүргізеді. Балаларды екі
топқа бөліп,бірінші топқа санағыш қараторғай ұя құрастыру
тапсырылады. Екінші топқа кір
қыстырғыштар таратылып,қарлығаш ұясын құрастыру тапсырылады.
Балалардың жұмыстарының нәтижесін бағалау арқылы іс-әрекетті
қорытындылау. -Жабайы құстарды
ата? -Оларды неліктен
жабайы құстар деп атаймыз? -Жабайы құстар қайда мекендейді? Балалар «
Торғайлар мен-мысық» ойынын ойнағандарын айтады.Балалар әңгіме
барысындағы су торғайының іс-әрекетіне таңдана, кызығушылықпен
қарап, әңгіме мазмұнын тыңдайды Әңгімеде жылдың
кыс мезгілі туралы айтылған. Әңгімеде су
торғайы, оның істеген іс-әрекеті туралы айтылады. Су торғайы - кайқы
кұйрьщ, кішкентай, қара торғай. Торғай өзен суына
түсіп, өзен түбіндегі тастардың арасынан жем тауып жеп, қайтадан
шығады. Өйткені су
торғайдың тырнақтарының ұшына мұз қатып қалса да, елең етпей,
зыр-зыр жорғалап, әндетіп жүреді. Бірінің ойын бірі
жалғастыру арқылы 5-6 бала әңгіме мазмұнын айтады. Кұстар ағаштардағы
зиянды құрт-құмырсқа- ларды жеп кұртады. Су торғайы жабайы
кұстардын қатарына
жатады. Балалар көрген
құстарын
айтып
береді. Сауысқан, көгершін, карға,
торғай. Қараторғай,
көкек,
қарлығаш, аққу,
тырна
т.б. Бүркіт,
қырғи, ұкі, жапалак,
каршыға. Балалар
қайталайды. -Құстар
ағаштардағы зиянды құрт-құмырсқаларды жеп құртады. -Үйге,ескі
тамдарға қораларға. -Жаман бала
дейміз. Ұяны бұзуға
болмайды. Балалар өлең
мазмұнына сәйкес қимылдар жасайды. -«ж» және «ш»
дыбыстарын дұрыс айтуды пысықтайды. Тыңдайды,қайталайды. Жаңылтпаштың
мағынасын түсініп қайталайды. Дәптердегі
тапсырманы орындайды. Балалар тапсырмаларды жарыса әрі қызыға
орындайды. |
Жүктеу
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
