Әл-Фараби атындағы

Қазақ Ұлттық университеті

Журналистика факультеті

ЮНЕСКО кафедрасы

Аға-оқытушы: Мұхамедиева Н.Б

Студент: Нәрзілда А.М

“Сыбайлас жемқорлықтың

қоғамға әсері”

Сыбайлас жемқорлық – бұл қоғамның барлық деңгейінде кең таралған және елеулі зардаптарға әкелетін күрделі проблема. Ол мемлекеттік органдардың қызметкерлерінің, бизнес өкілдерінің және жеке тұлғалардың заңсыз пайда табу үшін билікті теріс пайдалануынан тұрады. Бұл мақалада сыбайлас жемқорлықтың қоғамдағы рөлі, оның себептері, салдары және онымен күресу жолдары талданады.

Сыбайлас жемқорлықтың себептері:

Сыбайлас жемқорлықтың пайда болуына әкелетін бірнеше факторлар бар:

• Әлсіз заңдар мен институционалдық бақылау: Заңдардың жетіспеушілігі немесе олардың тиімсіз орындалуы сыбайлас жемқорлықтың өршуіне ықпал етеді.

• Төмен жалақы және аз мүмкіндік: Мемлекеттік қызметкерлердің төмен жалақысы оларды сыбайлас жемқорлыққа итермелейді.

• Мәдениет және этикалық нормалар: Сыбайлас жемқорлыққа деген төмен төзімділік және оны қалыпты құбылыс ретінде қабылдау.

• Транспаранттылықтың болмауы: Мемлекеттік органдардың жұмысының ашықтығының жетіспеушілігі сыбайлас жемқорлықты жасыруға мүмкіндік береді.

• Әділетсіздік және теңсіздік: Қоғамдағы әділетсіздік пен теңсіздік сыбайлас жемқорлықтың өршуіне ықпал етеді.

Сыбайлас жемқорлықтың салдары:

Сыбайлас жемқорлықтың салдары өте ауыр:

• Экономикалық дамудың тежелуі: Сыбайлас жемқорлық инвесторларды қорқытып, экономикалық өсімді баяулатады.

• Мемлекеттік қызметтердің сапасының төмендеуі: Сыбайлас жемқорлық мемлекеттік қызметтердің сапасына теріс әсер етеді, халықтың сенімін төмендетеді.

• Әлеуметтік теңсіздіктің артуы: Сыбайлас жемқорлық байлардың байып, кедейлердің кедейленуіне әкеледі.

• Заңның билігінің әлсіреуі: Сыбайлас жемқорлық заңның билігін әлсіретіп, қоғамдық тұрақтылыққа қауіп төндіреді.

• Қоғамның сенімінің төмендеуі: Сыбайлас жемқорлық мемлекеттік органдарға және қоғамдық институттарға деген сенімді төмендетеді.

Сыбайлас жемқорлықпен күресу жолдары:

Сыбайлас жемқорлықпен күресу үшін келесі шараларды қолдану қажет:

• Заңдарды нығайту және оларды тиімді орындау: Сыбайлас жемқорлықпен күресуге бағытталған заңдарды қабылдау және олардың тиімді орындалуын қамтамасыз ету.

• Транспаранттылықты арттыру: Мемлекеттік органдардың жұмысының ашықтығын арттыру.

• Мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын көтеру: Мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын көтеру арқылы оларды сыбайлас жемқорлыққа итермелеуді азайту.

• Этикалық нормаларды нығайту: Қоғамда сыбайлас жемқорлыққа деген төзімділікті арттыру.

• Қоғамдық бақылауды күшейту: Азаматтық қоғам ұйымдарының және бұқаралық ақпарат құралдарының рөлін арттыру.

• Халықаралық ынтымақтастық: Сыбайлас жемқорлықпен күресуде халықаралық ынтымақтастықты нығайту.

Сыбайлас жемқорлық – бұл қоғам үшін өте қауіпті құбылыс. Онымен күресу үшін ұзақ мерзімді және жүйелі шаралар қажет. Тек заңдарды нығайту ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы этикалық нормаларды көтеру, ашықтықты арттыру және азаматтық қоғамның белсенділігін арттыру маңызды. Тек осылай ғана біз сыбайлас жемқорлықтан арылып, әділ және өркендеген қоғам құра аламыз.