Шығармадағы Т.Рысқұловтың балалық шағы

Тақырыбы:

Шығармадағы Т.Рысқұловтың балалық шағы

Күні:22 .02.2018 ж.

Мұғалімнің аты-жөні: Кадырбаева Клара

Сыныбы: 6 «Ә»

Сабаққа қатысқаны:25

Сабаққа қатыспағаны: 0

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

Ш.Мұртаза «Тұтқын бала» әңгімесінің мазмұнын бекіту. Әңгіменің композициялық құрылысына, кейіпкерлеріне талдау жасау . Тұрар бейнесін ашып, кейіпкерлерге мінездеме жазу. 

Бағалау критерийі;

• Сұрақтарға жауап береді;

• Әңгіменің компоцизиялық құрылысына талдау жасайды;  

• Әңгімедегі кейіпкерлер портретін табады;

• Бала Тұрардың шығармадағы өсу жолдарын айтады;

• Кейіпкерлерге мінездеме береді

Құндылықтарға баулу

Тарихқа құрмет, ата-ананы құрметтеу, адалдық, әділеттілік, мейірімділікке баулу

Алдынғы оқу:

Ш.Мұртазаның «Тұтқын бала» әңгімесінің мазмұнын біледі.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Жоспарланған жұмыс

Ресурстар

Басы

7 минут

Ортасы

15 минут

І Ұйымдастыру. Топқа бөліну. «Тұрар», «Наташа», «Аркаша» деген жазулар арқылы бөлінеді. Әр топ өз топ басшыларын бекітеді, топ басшылары өз тобының білімдерін бағалап отыруы ескертіледі.

1-топ – «Тұрар, 2-топ – «Наташа»», 3-топ – «Аркаша»

I Үй тапсырмасы. «Кім жылдам?»

1.« Оян,Тұрар!»-деп Тұрарды камерада оятқан кім? (әкесі)

2.Приходько мырзаның ұлының аты кім? (Аркаша)

3.Аркаша сабақты қалай оқыды?

4.Надзиратель Тұрарға барқылдап ұрысқанда араша түскен кім? (Бронников)

5.Рысқұлды айдауға әкетіп бара жатқанда тұтқындар қалай қоштасты? тарсылдатып)

6.Әке мен баланың арасын жалғап келе жатқан жіпті штыкпен қиып жіберген кім? ( айдауыл)

7.Түрмеден қашқан Тұрар кімнің үйін паналады? (Қырғызбайдың)

8.Қырғызбай Тұрарды оқуға жаздыруға неден қорықты?

9.Тұрардың фамилиясы кім болып жазылды?

10.Тұрар мектепте алғаш жазған сөздер?

11.Тұрар тақтаға шыққанда жырқылдап күлген бала кім?(Атамырза)

12.Атамырза Тұрарға не үшін күлді?

13.«Шынтақ жеңнен жылтыңдап қарамайды, оған надандық үңіліп қарайды» деген Ломоносовтың сөзін кім айтты? (Иван Владимирович) Ломоносов кім?

14.Сұлу мұртты,бойы тіп-тік,әскери кісі кім? (Мерке учаскесінің тергеушісі Семашко мырза)

15.Семашко мырза оқушы-шәкірттерді қалай таңдады?

16.Тұрарды Семашко мырза қандай қызметке қабылдады? (әрі тілмаш, әрі писарь)

17.Оқу бітіру куәлігін толтыру кезінде Тұрар қандай қылмыс жасағаны үшін директордан кешірім

сұрады?

18.Директор сол кезде не істеді? (жүрегі сыздаған адамша отыра кетті)

19.«Диірменде туған тышқанның баласы диірменнің дүрсілінен қорықпайды».Кімнің сөзі? (Тұрар)

20.«Сен жаралы арыстанның баласысың,бауырым,Қызыл Жебе!»деген сөзді кім айтты? (Мектеп директоры Иван Владимирович)

Жаңа сабақ
Суретші өз ойын бояу арқылы жеткізсе, сазгер әуен арқылы сезім қылын шертеді. Ал әдебиетте мұның бәрі тілдің құдіреті арқылы жасалады. Тіл, яғни ана тіліміз – әсем де әсерлі, көркем тіл.

«Атадан асыл ұл туса, елінің қамын жейді» деп халық даналығында айтылғандай, қазақ халқы тарихында елі үшін еңіреген, халқы үшін күңіренген ұлдар аз болған жоқ. Солардың бірі – «Қызыл жебе» романының басты кейіпкері Тұрар Рысқұлов. Ендеше, осы романның «Тұтқын бала» тарауы бойынша алған білімдеріңізді ортаға салайық. 

II Топпен жұмыс . «Болар бала алысқа қарайды».

1-топ. Әңгіменің компоцизиялық құрылысына талдау жасау  
Әңгіменің басталуы - Рысқұлдың Тұрарды түрмеге алдыруы 
Әңгіменің дамуы - Надзиратель қыспағы 
Әңгіменің байланысуы - Әке мен баланың айырылысуы 
Әңгіменің шиеленісуі - Тұрардың фамилиясын өзгертуі 
Шарықтау шегі - Тұрардың қылмысы 
Әңгіменің шешімі - Иван Владимировичтің көмегі 
2-топ. Шығарманың негізгі кейіпкерлері  мен қосалқы кейіпкелері.  Кейіпкердің портреті.

Аркаша - жасына жетпей сеп-семіз, пәуескеге қорбаңдап әрең мінеді. 

Бронников – ұзын бойлы , кең иықты, 
сары шашын жел дудыратқан, жирен сақалды, ақ жарқын адам. 
Атамырза –тайқы маңдай, бадырақ көз, қара бала. 
И. Владимиорович - сұлу мұртты, бойлы, тіп-тік әскери кісі. 

Рысқұл Тұрардың әкесі, Тұрар Рысқұлдың баласы, қазақ 
халқының болашақ қайраткері.

Приходько - түрме бастығы, 
И. Владимирович – мұғалім,

Атамырза – Айбар мырзаның ұлы,

Семашко – тергеуші,

Қырғызбай – әкесінің туысы,

Салиха бәйбіше – Қырғызбайдың кемпірі,

Броников - жазасын өтеуші. 

3-топ Тұрардың шығармадағы өсу жолдары

Жұмыскер

Пәуеске жүргізушісі

Оқушы

Тілмаш

«Білгенге маржан» Дәптермен жұмыс

Олай болса, әр топ өз топ атаулары етіп алған кейіпкерлерге мінездеме жазу керек.

1-топ. Тұрарға мінездеме. Оқушылар шығарма арқылы Тұрарға мінездеме береді.

1. Бірақ екі жирен қарны тойса қайғырмайды. Нағыз түрме аттары. Тұрар аттарды жайғастырып болып, енді қоранын ішін тазалауға кіріседі. Приходько мырзаның әмірі бойынша, қорада бірде- бір қылпық қалмауы керек. Ақ қолғаппен сипағанда, аттардың үстінен бірде –бір қылау жұқпауы керек.

(еңбекқор)

2. Туған әкесіне опасыздық жасағандай бір беймаза сезім жауқазын жүрегін жаралап, шөңгедей қадалды да қалды. Әкеңнің атын айта алмай күмілжіген не қорлық!

(намысшылдық)

3. Әлгінде Иван Владимирович айтқан «тарих», «география», «арифметика» деген сөздер шәкірттердің көбінің құлағына тосын еді. Ал Тұрар бұларды түрмеден білетін. Бірінші сыныптықтар «а», «б»-ны жазып, оның мәнін түсініп болмай жатқанда Тұрар іші пысып терезеге қарап отырады.

(қабілетті, зерек, алғыр)

2-топ.Наташа

3-топ. Аркаша

Тұрар Рысқұлов өмірінің өсу жолдары

Қағаз қиындылары

Слайд арқылы

А3 қағазы

маркер

Қорытындылау. Мұхтар Әуезов «Абай жолы» романы арқылы қазақ халқының ғасырлық тарихын паш етсе, Шерхан Мұртаза Тұрар Рысқұлов бейнесі арқылы қарама-қайшылыққа тұнып тұрған қазақ халқының тарихындағы ең ауыр, ең күрделі кезеңді шынайы суреттей білді.

« Атадан асыл ұл туса,Елінің қамын жейді» демекші, Тұрар Рысқұлов туралы айтар сөз әлі де көп. Қазақ халқының біртуар ұлы Тұрар Рысқұлов аңсаған тәуелсіздігімізге биыл неше жыл толды, балалар? 26 жыл. Өте жақсы.

Елбасы Назарбаев: «Тәуелсіздік – тәңірдің біздің ұрпаққа берген үлкен бақыты, халқымыздың мәңгілік құндылығы» деп атап өтті. Біз осы құндылықты бағалай білуіміз қажет.

Соңы

Бағалау . Топ басшыларына сөз беріледі, мұғалімнің қорытынды бағасы.

Үйге тапсырма: «Жақсы бала жеткізеді мұратқа» ойтолғау жазу.

Кері байланыс: Бүгінгі сабақтан

Тақырыбы:

Шығармадағы Т.Рысқұловтың балалық шағы

Күні:22 .02.2018 ж.

Мұғалімнің аты-жөні: Кадырбаева Клара

Сыныбы: 6 «Ә»

Сабаққа қатысқаны:

Сабаққа қатыспағаны:

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

Ш.Мұртаза «Тұтқын бала» әңгімесінің мазмұнын бекіту. Әңгіменің композициялық құрылысына, кейіпкерлеріне талдау жасау . Тұрар бейнесін ашып, кейіпкерлерге мінездеме жазу. 

Бағалау критерийі;

• Сұрақтарға жауап береді;

• Әңгіменің компоцизиялық құрылысына талдау жасайды;  

• Әңгімедегі кейіпкерлер портретін табады;

• Бала Тұрардың шығармадағы өсу жолдарын айтады;

• Кейіпкерлерге мінездеме береді

Құндылықтарға баулу

Тарихқа құрмет, ата-ананы құрметтеу, адалдық, әділеттілік, мейірімділікке баулу

Пәнаралық байланыс

Тарих

Алдынғы оқу:

Ш.Мұртазаның «Тұтқын бала» әңгімесінің мазмұнын біледі.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Жоспарланған жұмыс

Ресурстар

Басы

7 минут

Ортасы

10 минут

10 минут

5 минут

Аяғы

8 минут

І Ұйымдастыру. Топқа бөліну. «Тұрар», «Наташа», «Аркаша» деген жазулар арқылы бөлінеді. Әр топ өз топ басшыларын бекітеді, топ басшылары өз тобының білімдерін бағалап отыруы ескертіледі.

1-топ – «Тұрар, 2-топ – «Наташа»», 3-топ – «Аркаша»

IІ Үй тапсырмасы.

«Кім жылдам?» (сұрақ-жауап арқылы)

ІІІ Жаңа сабақ. Талдау. Түсіну.

Шығармадағы Т.Рысқұловтың балалық шағы
1-тапсырма. «Болар бала алысқа қарайды». (топтық жұмыс)

1-топ. Әңгіменің компоцизиялық құрылысына талдау жасау  
2-топ. Шығарманың негізгі кейіпкерлері  мен қосалқы кейіпкелері.  Кейіпкердің портреті.

3-топ Тұрардың шығармадағы өсу жолдары

2-тапсырма. «Білгенге маржан» Дәптермен жұмыс

Әр топ өз топ атаулары етіп алған кейіпкерлерге шығарма арқылы мінездеме жазу керек.

1-топ. Тұрарға мінездеме

2-топ. Наташаға мінездеме

3-топ. Аркашаға мінездеме

3-тапсырма. «Мен білемін» Сандар сөйлейді (жеке жұмыс)

Тұрар Рысқұлов өмірі бойынша жылдар тізбегін сөйлету.

Кері байланыс: (ауызша айтқызу)

Мен бүгінгі сабақтан не білдім?

Маған қандай тапсырма қиындық келдірді?

Тағы не білгім келеді?

ІҮ Үйге тапсырма «Жақсы бала жеткізеді мұратқа» ойтолғау жазу.

Ү Бағалау. Топ басшысының бағалау парақша арқылы бағалауы.

Хабарландыру қағазы арқылы

Слайд арқылы

А3 қағазы

А3 қағазы

Р/с

Оқушының

аты-жөні

1-тапсырма

10 балл

2-тапсырма

10 балл

3-тапсырма

10 балл

Балы

Бағасы

1

2

3

4

5

6

7

8

12-15 балл – «5» 7-11 балл – «4» 3 – 6 балл – «3»

Р/с

Оқушының

аты-жөні

1-тапсырма

5 балл

2-тапсырма

5 балл

3-тапсырма

5 балл

Балы

Бағасы

1

2

3

4

5

6

7

8

12-15 балл – «5» 7-11 балл – «4» 3 – 6 балл – «3»

Р/с

Оқушының

аты-жөні

1-тапсырма

10 балл

2-тапсырма

10 балл

3-тапсырма

10 балл

Балы

Бағасы

1

2

3

4

5

6

7

8

12-15 балл – «5» 7-11 балл – «4» 3 – 6 балл – «3»