Шындық шыңы - ақиқат

Мақсаты: Оқушылардың шындық туралы ұғымдарын кеңейтіп, ақиқаттың құндылығының  мәнін түсіндіру

Міндеттер:

-адами қарым-қатынастағы бүкпесіз шынайылық, қоршаған ортадағы шындық пен ақиқат туралы түсінік беру;

-оқушылардың шындықты жасырмай айта алу, өтірікпен шындықтың ара-жігін дұрыс ажырата білуін  дамыту;

-  оқушыларды  шыншылдыққа, шынайылыққа, адалдыққа тәрбиелеу;

Ресурстар: (құралдар, мәлiметтер)

Белсендіргіш тақта, кейіпкерлер киімдері, бейнебаян

Сабақ барысы:

Ұйымдастыру кезеңi:

Топқа бөліп алу

Оқушылар үш ауылға бөлінеді. «Әйтеке би ауылы», «Қазыбек би ауылы», «Төле би ауылы»

5Т ережесі

1. Тыныштық сәтi. «Нұрға бөлену»

Нұрға бөлену

Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.

Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздің әр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды  шайып, жүрегіңіздің қауызын ашты.

Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздің  қолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз  нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.

Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз  тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.

Нұр бірте-бірте қарқын және шұғылана бастайды, сіздің денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, балаларыңызға, мұғалімдерге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша  түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын.

Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын… Ғаламның барлық түпкір-түпкіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын… Нұр менің ішімде… Мен Нұрмын».

Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде  отыра тұрыңыз…

Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем  сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.

Жаймен көзіңізді ашуға болады.

Рахмет.

2. Үй тапсырмасын тексеру:    Адамбаев. Б  «Сөздің атасы мен анасы» әңгімені оқып келу.

• Саудагер биге қандай сурақ қойды?

• Би қалай жауап берді?

• Сөздің атасы, сөздің анасы деген сөздерді қалай түсінесіңдер?

• Сендер саудагердің орнында болсаңдар, не істер едіңдер?

Ескерту

Дәйексөз.                                                                                     

Тура биде туған жоқ,

Туғанды биде иман жоқ.

Халық мақалы

 1.Қыздарға бөлек, ұлдарға бөлек оқыту

2.Хормен оқыту

3.Дәйексөздің мағынасын қалай түсінесіңдер?

Тақтаға күннің жады, жаңа тақырып жазылады.

Астына дәйексөз жазылады.

Оқулықпен жұмыс:

Поэзия минуты

Б.Айтуқызының «Мұрат етіп шындықты» өлеңін екі минут ішінде жаттап алу керек. Әр ауылға бір шумақтан беріледі.

Мұрат етіп шындықты,

Ақиқатқа жүгінем.

Адалдықты ардақтап,

Жалғандықтан түңілем.

Үлкендердің ақылын

Ақ бата деп ұғынам.

Шынын айтқан кішінің

Пәктігіне қызығам.

Өтірік айтып өрекпіп,

Жамандыққа бармайық.

Алдаймын деп өзгені,

Өзіміз ұятқа қалмайық!

Әр нәрсенің байламын

Шындықпенен шешейік.

Дақ түсірмей жүрекке,

Адал ғұмыр кешейік!

Шығармашылық іс әрекет

Сахналау

Қазыбек би жайлы әңгіме

Бір күні екі ана бала үшін дауласып қалады. Содан олар Қазыбек бидің алдына келіп жүгінеді. Біреуі: « Мен баламды есін білмейтін кішкентай кезінде жоғалттым. Соны мына адам тауып алды ма, әлде ұрлап алды ма білмеймін, әйтеуір асырап алыпты. Бүгін мен неше жылдан бері іздеп жүрген баламды тауып, танып, осы адамға мән-жайды айтып баламды қайтаруын сұрасам, мағана бермейді. Бала өзімдікі деп жеңістік бермей отыр» депті.

Екінші ана тұрып: «Бала өзімдікі, өзім таптым. Мына адам жалған айтып тұр.» деп өз сөзін айтыпты. Сонда Қазыбек би екі ананы да сөзін тыңдап болып, біраз ойланып отырады да: «Бірің балаңды жоғалтқаныңды, енді бірің тапқаныңды растап шығарлық мұнда басқа куә жоқ. Сондықтан мен мынадай шешім айтамын.- дейді де, баланың екі қолынан екі анаға ұстатып қойып, үлкен балтаны жоғары көтеріп; «Екеуіңе баланы қақ бөліп беремін.осыған ризасыңдар ма?,- депт37

Сонда балаға ие болып жүрегн ана: «Біреуге тірі кеткенше, жартысы болса да өзімен қалсын, бөлсең бөл!»,-деп безеріп тұрып алады.

Ал баласын неше жылдан іздеп жүрген ана: «Ойбай,биеке-ай! Қайда жүрсе де тірі болсын, баламды шаба көрмеңіз!»,- деп безек қағады. Сонда Қазыбек:

- Еееее, бала мына мына жоғалтқан ананікі. Өйткені, ол баласының амандығын тілеп тұр. Баласын өзіне қайтар!»,- деп әділ шешімін айтыпты.

Төле би жайлы әңгіме

Төле би жас кезінде талай жасы үлкен атақты абыз билердің алдынан өтіп, батасын алады. Бір күні Төле бала әкесіне барады. Жасы жүзге тақап қалған әкесі ел бірлігі жайлы әңгіме айтып отыр екен. Төле , «Әке, қалай еткенде, бірлік болады, оның күші қандай болмақ?» деп сауал қояды. Сонда әкесі жауап берместен бұрын : « Маған бір бума солқылдақ шыбық алып кел. Жауабын сосын берем» дейді.Төле бір бума шыбық алып келеді. Әкесі: « Балам, мынаны сындырып көрші.» дейді. Төле бала буылған шыбықты олай-бұлай иіп сындыра алмайды.

«Енді, осы шыбықтарды бір-бірлеп сындырып көр» дейді әкесі. Төле буылған шыбықтарды шешіп, біртіндеп пырт-пырт сындыра береді.Сонда әкесі: « Балам, бұдан не түсіндің?» - дейді. Төле бала:

- Түсіндім ,әке бұл мысалдың мәнісі мынада екен: Бірлігі, ынтымағы мықты елді жау да, дау да ала алмайды. « Саяқ жүрген таяқ жейді» демекші, бірлігі, ынтымағы жоқты жау да, дау да оп-оңай алады дегеніңіз ғой.

- Бәрекелді ,балам, дұрыс таптың.Ел билеу үшін елді алдымен ауызбірлікке, ынтымаққа шақыра біл. «Бақ қайда барасың десе, ынтымаққа барамын» дегеннің мәнісі осы,- депті әкесі.

Әйтеке би жайлы әңгіме

Әйтеке би бірде Қазыбек биге келіп сәлем береді. Бұл Әйтекенің әлі жастау кезі. Қазыбек би:

- Уа, бала,! «Атадан жақсы бала туса – елдің туы болады, жаман ұл туса, -соры болады.» деуші еді. Соның қайсысы боласы? – дейді.

- Ораздың кәрісі қартайғанда қазына болады, шиырлының кәрісі қартайғанда қазба болады деуші еді,- дейді Әйтеке де.

- Иншалла, қазынамыз, - дейді Қазыбек би.

-Ендеше біз туымыз, - дейді Әйтеке де .

Топпен ән айту.  «Домбыраның күмбірі» Ә.Кенжебаев

Марапаттау

Оқушы пікірі

Үш ауылдан бір-бір оқушыдан пікір айту

Үй тапсырмасы.

№27 сабақ  «Ақиқат» мәтінін оқып келу

Сабақтың соңғы тыныштық сәтi.

Қорытынды:

Әрбір адам - туысым, досым,жұрағат

Әрбір сабақ – үйрену, ұғу, ұлағат.

Әрбір сөзім – шындық, әділ, адалдық,

Әрбір ісім – бірлік, берік, адамдық.

Оқушылар, бүгінгі сабақта айтылған жақсы қасиеттерді жүректеріңе сақтап алыңдар. Сабақ аяқталды. Сау болыңдар!