Шыңғыс Айтматовтың «Алғашқы ұстаз» повесіндегі дәуір шындығы

Бөлім: «Аңызбен өрілген көркем сөз»

Мектеп: Дінмұхамед Қонаев

Мұғалім: Макашева Нурзия Сагындыковна

Күні: 24.02.2025 жыл

Сынып: 10 «Ә»

Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақ тақырыбы

Шыңғыс Айтматовтың «Алғашқы ұстаз» повесіндегі дәуір шындығы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.2.2.1 шығармадағы авторлық идеяның өмір шындығымен байланысын айқындау

Құндылыққа баулу

ӘДІЛДІК ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

5 минут

5 минут

1. Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу

2. Психологиялық ахуал. «Жүректі тазарту» Оқушыларға таза парақшалар таратылады. Оған дәл қазіргі кездегі бойындағы кірбіңді, ренішті, қолайсыз көңіл-күйді жазу ұсынылады. Жазып болған соң қоқыс жәшігіне тастайды. Осылайша барлық жағымсыз көңіл күйден арылып, тазарған жүрекпен, көтеріңкі көңіл-күймен сабақ басталады.

Топқа бөлу. Жауап парақшаларының жазуының түсіне қарай.

1-топ- жасыл

2-топ- қызыл

3-топ- көк

Үй тапсырмасын тексеру:

«Тұжырымдама галереясы» әдісі

Ұсынылған тұжырымдардың ақиқат / жалған екенін анықтап, жауап парақтарына тиісті белгілерді қойыңыздар.

1. Шығармада 1924 жылғы оқиға баяндалады.

2. Дүйсен теміржолшы Тастанбектің баласы.

3. Дүйсен арнайы оқу бітіріп келген ұстаз.

4. Алтынай 14 жастағы жетім қыз.

5. Мектептің іргесіне тезекті қыздар төгіп кетеді.

6. Ауыл адамдары өзеннен балалар өтетін көпір жасайды.

7. Қартаңбай шал мектеп жанына екі терек тігеді.

8. Алтынайды жеңгесі әйелдікке сатып жібереді

9. Жаңа мектепке Алтынай Сүлейменованың аты беріледі.

10. Оқиға автор атынан баяндалады.

ҚБ

Сабақтың тақырыбын болжау.

«Шыңғыс Айтматовтың «Алғашқы ұстаз» повесіндегі дәуір шындығы»

Сабақтың мақсаты анықталады.

Таза парақшаларға дәл қазіргі кездегі бойындағы кірбіңді, ренішті, қолайсыз көңіл-күйді жазып, қоқыс жәшігіне тастайды. Тазарған жүрекпен сабақа кіріседі.

Жауап парақшаларының жазуының түсіне қарай

3 топқа бөлінеді.

Тұжырымдама галереясын аралап, тұжырымдардың ақиқат/жалған екенін анықтайды. Жауап парақшасына тиісті белгілерді қояды.

Ақиқат - о

Жалған - х

Фильмінен үзіндіні көреді.

Сұрақтарға ауызша жауап береді.

Сабақтың тақырыбын болжайды.

- Балалар бұл галереядан біз нені көрдік?

- Дәуір шындығын

Қалыптастырушы бағалаулар

Өзін-өзі бағалау

Дескриптор:

-Берілген тұжырымдар-дың ақиқат/жалған екенін анықтайды;

-Жалған болған жағдайда өз тұжырымдарын ұсынады.

Қолдаушы сөздер арқылы

А-4 парақтары

Бағалау парақшалары

Жауап парақшалары

emaze.com

платформасы

https://emaze.link/@RWTWATW

emaze.com

преезентация

https://emaze.link/@RWTWATP

Сабақтың ортасы

5 минут

5 минут

10 минут

5 минут

Мағынаны тану.

1-Видео көрсетіледі: Автор идеясы айқындалады

Автор идеясы: Дәуір шындығы арқылы ұстаздың қоғамдағы орнын көрсету, академик Алтынайдың алғашқы ұстазы Дүйсенге деген ризашылығын үлгі ету.

Бүгінгі өмірмен байланысы: еліміздегі мұғалім мәртебесі туралы заң қабылданып, мұғалімдерге деген құрметтің күшеюі - осы повестің идеясымен ұштасады. Ақын да, дана да өзінің алғашқы ұстазына мәңгілік қарыздар екенін айтқысы келеді. Жас ұрпақты ұстазға құрметпен қарауға шақырады.

2-Видео көрсетіледі: Дәуір шындығы айқындылыды

1-тапсырма. Топтық жұмыс «Топтастыру»

Халық, әйел, ұстаз сөздеріне топтастыру жасау арқылы дәуір шындығын ашыңыздар.

1-топ: «Халық»

2-топ: «Әйел»

3-топ: «Ұстаз»

2-тапсырма. Топтық жұмыс «Кеше, бүгін, ертең» стратегиясы.

Әр топ өздеріне берілген кезеңдер бойынша ұстаздың қоғамдағы орнына сипаттама береді.

1-топ: «Ұстаз - кеше»

2-топ: «Ұстаз -бүгін»

3-топ: «Ұстаз -ертең»

«Бір сұрақ - бір сөйлем» әдісі арқылы өздеріңізге берілген кезеңді сипаттаңыз.

3-тапсырма Жеке жұмыс: «Айтарым бар ....» әдісі

«Мұғалім мен үшін...» сөйлемін аяқтаңыз. Көркемдегіш құралдарды пайдаланып, ойыңызды жүйелі, көркем жеткізіңіз

Сабақты бекіту: Мағжан Жұмабаевтың «Алты алаштың баласы бас қосса – ең қадірлі орын мұғалімдікі» - деген сөзі осы повестің идеясын аша түскендей. Ақын да, дана да өзінің алғашқы ұстазына қарыздар. Бұл қай дәуірдің болса да шындығы!

Видеоны көреді және алдыңғы білімдеріне сүйене отырып, автор идеясын ашады.

«Алғашқы ұстаз» повесіндегі авторлық идеяның өмір шындығымен байланысы туралы пікірлерін білдіреді.

Топпен тапсырманы орындайды.

Берілген сөздерге топтастыру жасау арқылы дәуір шындығын ашады.

Топпен тапсырманы талқылайды.

Топтың әр мүшесі жеке бір-бір сұраққа жауап береді.

Кім?

Қай жерде?

Қашан?

Қандай?

Қалай?

Не істейді?

Ұстаздың аталынған кезеңдегі қоғамдағы орынын сипаттайды

Берілген сөйлемді аяқтайды

Көркемдегіш құралдарды пайдаланып, ойын жүйелі, көркем жеткізеді.

Дескриптор:

-Берілген сөзге дұрыс сипат береді;

-Топтың әр мүшесі жеке жауап жазады;

-Дәуір шындығына қатысты ой қорытады.

Дескриптор:

-Әр сұраққа бір сөйлеммен жауап береді;

-Ұстаздың аталған кезеңдегі қоғамдағы орынын сипаттайды

-Топтың әр мүшесі ойын жүйелі жеткізеді;

Дескриптор:

-Ойын жүйелі, көркем жеткізеді.

-Көркемдегіш құралдарды пайдаланады

https://youtu.be/ HRgdAIoR8KU

10-сынып «Қазақ әдебиеті» оқулығы

https://youtu.be/

PMZoSpl8x3A

Графикалық органайзер

https://padlet.com/nuraiymaldiznan/padlet-5g4kkhwjobq52c0o

Оқушы дәптері

emaze.com

преезентация

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс. 10 ұпай алған оқушы өз идеясын ұсынады

Үйге тапсырма: Сілтеме бойынша Андрей Кончаловскийдің «Алғашқы ұстаз» фильмін көріп, Ш.Айтматовтың «Алғашқы ұстаз» повесімен салыстырыңыздар.