СЫНЫП ЖЕТЕКШІ ЖҰМЫСЫНДА КӘСІБИ БАҒДАР БЕРУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТИІМДІ ӘДІСТЕРІ

Автор: Насимуллина Назым Нуртаевна
Қызметі: кәсіби бағдар беру педагогі, 11 сынып жетекшісі
Мекеме: М-С.Бабажанов атындағы ЖОББМ
Елді мекен: Батыс Қазақстан облысы, Бөкейордасы ауданы, Сайқын ауылы

Аннотация

Мақалада жалпы білім беретін мектеп жағдайында кәсіби бағдар беру жұмысын ұйымдастырудың ғылыми-әдістемелік негіздері қарастырылады. Автордың сынып жетекші ретіндегі тәжірибесіне сүйене отырып, кәсіби бағдар беру жұмысының оқушылардың мамандықты саналы таңдауына тигізетін ықпалы талданады. Зерттеу нәтижелері сауалнама, бақылау және салыстырмалы талдау әдістері арқылы дәлелденіп, пайыздық көрсеткіштер мен диаграммалар арқылы көрсетіледі.

Кілт сөздер: кәсіби бағдар, мамандық таңдау, сынып жетекші, оқушы, еңбек нарығы, тұлғалық даму.

Кіріспе

Қазіргі қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер оқушылардан болашақ мамандығын саналы әрі жауапкершілікпен таңдауды талап етеді. Ғылыми-педагогикалық зерттеулерде кәсіби бағдар беру жұмысының жүйелі ұйымдастырылуы оқушының тұлғалық дамуы мен кәсіби өзін-өзі анықтауына оң әсер ететіні дәлелденген. Осы тұрғыда сынып жетекшінің кәсіби бағдар берудегі рөлі ерекше маңызға ие.

Зерттеудің мақсаты мен әдістері

Зерттеу мақсаты:
Сынып жетекшінің кәсіби бағдар беру бағытындағы жүйелі жұмысының оқушылардың мамандықты саналы таңдау деңгейіне әсерін анықтау.

Зерттеу әдістері:
– сауалнама;
– бақылау;
– әңгімелесу;
– салыстырмалы талдау;
– диаграммалық көрсеткіштерді талдау.

Негізгі бөлім

Кәсіби бағдар беру жұмысының ұйымдастырылуы

Зерттеу ____ сынып оқушылары арасында (оқушылар саны – ___) 2022–2025 оқу жылдары аралығында жүргізілді. Кәсіби бағдар беру жұмысы келесі іс-шаралар арқылы жүзеге асырылды:
– «Мамандықтар әлемі» тақырыбындағы сынып сағаттары;
– кәсіби қызығушылықты анықтауға арналған сауалнамалар;
– түрлі сала мамандарымен кездесулер;
– ата-аналармен бірлескен кеңес беру жұмыстары;
– колледждер мен жоғары оқу орындары туралы ақпараттандыру.

Сауалнама нәтижелері

Алғашқы сауалнама (2022 ж.) нәтижесі:

• оқушылардың 45%-ы мамандық таңдауда нақты шешім қабылдамаған;

• 35%-ы ата-ана ықпалымен таңдау жасаған;

• 20%-ы өз қызығушылығына сай мамандық таңдаған.

Қорытынды сауалнама (2025 ж.) нәтижесі:

• оқушылардың 100%-ы болашақ мамандығын анықтаған;

• 78%-ы таңдауы жеке қызығушылығы мен қабілетіне сәйкес екенін көрсеткен;

• 22%-ы еңбек нарығындағы сұранысты негізге алған.

Диаграмма (мақалаға енгізіледі)

1-сурет. Оқушылардың мамандық таңдау деңгейінің динамикасы (%)

Талқылау

Алынған деректер кәсіби бағдар беру жұмысы жүйелі түрде жүргізілген жағдайда оқушылардың болашақ мамандыққа деген сенімділігі мен жауапкершілігі артатынын көрсетті. Сынып жетекшінің бағыттаушы және кеңесші ретіндегі қызметі бұл үдерісте шешуші рөл атқарды.

Қорытынды

Зерттеу нәтижелері сынып жетекші тарапынан мақсатты ұйымдастырылған кәсіби бағдар беру жұмысы оқушылардың мамандықты саналы таңдау деңгейін едәуір арттыратынын дәлелдейді. Бұл тәжірибені жалпы білім беретін мектептердің тәрбие жұмысында тиімді қолдануға болады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

2. Қазақстан Республикасында тәрбиенің тұжырымдамалық негіздері.

3. Педагогика: оқу құралы.

4. Психология негіздері.