СЫНЫПТАН ТЫС ШАРА 175 ЖЫЛДЫҒЫНА "АБАЙДЫҢ РУХАНИ МҰРАСЫ"

Мақсаты:

1. Ұлы ақынның өнегелі өмірімен таныстыру, шығармаларына шолу жасау, өлеңдерін, қара сөздерін мәнерлеп айтқызу.

2. Сөз өнерінің қыр – сырымен таныстыру. Көркем сөйлеуге, өз бетімен іздене білуге, шығармашылықпен жұмыс істеуге көмектесу.

3. Шәкірттерді туған жерге деген сүйіспеншілікке, Отан тыныштығын қорғауға, адамгершілікке, табиғат әсемдігін түсінуге, қасиетті нәрселерді қадір тұтуға тәрбиелеу.

4. Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, эстетикалық тәрбие беру.
   Көрнекілігі: Абай портреті, кітаптар, шығармалары, қанатты сөздер, фотослайдтар, буклеттер.
   Сценка
   Әдеби шара атасы мен немересінің диалогы арқылы басталады.

Атасы – , немересі –

-Шығарма жаза алмай қиналып отырған 5 - сынып оқушысы. Теледидар қарап отырған атасы, қолында газет.

Теледидардан дауыс: Абайдың «Қыс» өлеңінен үзінді оқылады:
Ақ киімді, денелі, ақ сақалды,
Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды.
Үсті - басы – ақ қырау, түсі суық,
Басқан жері сықырлап келіп қалды...
Немересі қаламын тастай сала атасының қасына келіп:
- Мен бұл өлеңді білемін, ата! Кеше ғана әдебиет сабағынан өткен болатынбыз. Абайдың өлеңі.
Атасы:
- «Өткірдің жүзі, кестенің бізі, өрнегін сендей сала алмас» (немересіне жақындай түсіп). Иә, бұл – Абайдың жазған өлеңі. Қатал табиғаттың сүреңін тамаша суреттеген. Сен біледі екенсің. Ендеше Абайдың кім екенін білетін шығарсың.
- Иә, бірақ толық білмеймін.
- Олай болса, ендігі жерде Абайды «Абай атам», «Абай атаның өлеңі» деп сөйле. Ол өте данышпан кісі, бүкіл қазақтың Абайы ғой. Оны білмеген адам қазақ емес.

-Ата! Бізге шығарма - эссе жазуға қосымша ізденіс жұмысы тапсырылып еді. Соған біраз қиналып отырмын. Қайтсем екен? Жарысқа қалайда қатысуым керек.
Атасы:
- Абай туралы көп дерек айтсам, тыңдар ма едің, балам?
Немересі:
- Иә, сіз оны көрдіңіз бе? Ол туралы қайдан білесіз?
Атасы:
- Жүр, балам. Мен сені бір жақсы кешке алып барайын. Дәл сол Абай атаң туралы, жүре ғой !(Ертіп алып, шығып кетеді).

.

1-жүргізуші : Құрметті көрермендер біздің бүгінгі кешіміз Абай атамызға араналады. Ендеше барлығымыз бүгінгі сонау әдемі кештің куәгері болайық.

2 жүргізуші- В этот волнующий год, когда все казахстанцы готовятся отметить особые даты мы решили вспомнить великих людей, так или иначе, сопричастных истории нашей страны, ведь в августе этого года нам предстоит празднование еще одной прекрасной юбилейной даты – 175-летие со дня рождения великого казахского поэта-просветителя Абая (Ибрагима) Кунанбаева. Видеоролик

Сценка

Дидар Камзин: Давайте поговорим о чём –нибудь важном и интересном.

Бражникова : Предложение принимается!

Лаврова : О чём же будем говорить?

Камзин : Да о том, что узнали недавно. Я вот, например, узнала, что настоящее имя Абая - Ибрагим. Оказывается , его мама в детстве звала Абаем, что в переводе означает “внимательный”.

Бражникова : А я прочитала о том, что Абай с раннего возраста начал писать стихи, но первое стихотворение было напечатано, когда поэту было сорок лет и называлось оно “Лето”.

Лаврова : Послушайте, кроме того, что Абай писал стихи, он ещё был талантливым композитором.

Камзин : Абай Кунанбаев знал несколько языков и переводил на казахский язык произведения Лермонтова, Крылова. Особенно ему нравилось переводить А.С.Пушкина.

Бражникова: А почему?

Лаврова: Да потому что  взгляды Пушкина были во многом  схожи со взглядами Абая. И кто знает, если бы  Александр Сергеевич так рано не ушёл бы из жизни, то они  обязательно бы встретились.

Настя: Девочки,я придумал А давайте, организуем челлендж.

Адель: А что это такое ?

Маша: Челлендж-это жанр интернет-роликов Давайте сейчас будем петь песни, читать стихотворения великого Абая. И все это отправим в интернет Давайте зрители мы сейчас же будем организовать все это

Песня «Желсіз түнде жарық ай» Коморова Яна група 2 ППТ

1 жүргізуші Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлы 1845 жылы Семей өңірінің қазіргі Абай ауданындағы Шыңғыстау бөктерінде дүниеге келген. Абайдың шын аты Ибраһим. Әжесі еркелетіп «Абай» деп атап кеткен. Абайдың ата-тегі, тәрбиеленіп шыққан ортасы Тобықтының шынжыр балақ, шұбар төс, ауқатты отбасы болған. Әкесі Құнанбай аға сұлтан, болыс болса, аталары Өскенбай, Ырғызбай атақты, әйгілі билер болған. Болашақ ақын жас кезінен өлең, әңгімеге әуес болып, әжесі Зере мен анасы Ұлжан аңыз- әңгімелерін барлық ынтасымен тыңдайтын. Ауыл молдасынан арабша сауат ашқан Абайды әкесі он екі жасында Семейге оқуға жібереді. Абай Ахмет- Ризаның медресесінде оқыды. Медреседе араб, парсы тілдерін жақсы меңгереді. Шығыс ақындары Низами, Сағди, Фзули, Хафиз шығармаларымен танысады. Медреседе оқып жүріп, үш ай «Приходская школада» орысша оқиды.

2 жүргізуші Великий поэт, писатель, общественный деятель, основоположник современной казахской письменной литературы, композитор, ювелирный мастер художественного слова. Он родился 10 августа 1845 года в Семипалатинской области на склонах гор Шынгыстау,

Имя гениального сына степи, великого поэта казахского народа, мыслителя, ученого, композитора Абая в наше время известно всему миру. Стихи и песни, философские воззрения, слова и мысли его находят отклик в сердцах людей своею человечностью, любовью, глубиной.

Лишь знаньем жив человек,
Лишь знаньем движется век
Лишь знанье светоч сердец.

1 ведущий Абаем создано около 170 стихов, 56 переводов, написаны поэмы, «Слова назидания», «Қара сөздер».
Известно, что Абай всегда мечтал быть не только сыном отца, а сыном отечества. И сегодня он достиг своей мечты и гордо восседает на самом почётном месте нашего торжества, как признанный всем миром мудрый и прозорливый учитель, поэт и гений человечества. 
Это слова нашего Президента Нурсултана Назарбаева о великом АБАЕ 

На фоне музыки выходит ученик в образе Абая, в костюме (шапан и головной убор) 

Абай: Хорошо я жил или плохо, а пройдено немало; в борьбе и ссорах, судах и спорах, страданиях и тревогах дошел до преклонных лет; выбившись из сил, пресытившись всем, обнаружил бренность и бесплодность своих деяний, убедился в унизительности своего бытия. Чем теперь заняться, как прожить оставшуюся жизнь? 
Ведущий: Так начинает Абай «Слово первое» своего духовного завещания. После долгих размышлений он, наконец, решил: 
Абай: Возьму я в спутники бумагу и чернила, стану записывать свои мысли. 
Абай уходит. 

1-жүргізуші В творениях Абая явно прослеживается мечта поэта увидеть свой народ просвещенной, развитой и независимой нацией.

Абай Құнанбайұлы « Ғылым таппай мақтанба» - Татенов Рустам

Ғылым таппай мақтанба,
Орын таппай баптанба,
Құмарланып шаттанба,
Ойнап босқа күлуге.
Бес нәрседен қашық бол,
Бес нәрсеге асық бол,
Адам болам десеңіз.
Тілеуің, өмірің алдыңда,
Оған қайғы жесеңіз.
Өсек, өтірік, мақтаншақ,
Еріншек, бекер мал шашпақ –
Бес дұшпаның, білсеңіз.
Талап, еңбек, терең ой,
Қанағат, рақым, ойлап қой –
Балалықты қисаңыз?
Болмасаң да ұқсап бақ,
Бір ғалымды көрсеңіз.
Ондай болмақ қайда деп,
Айтпа ғылым сүйсеңіз,
Сізге ғылым кім берер,
Жанбай жатып сөнсеңіз?
Дүние де өзі, мал да өзі,
Ғылымға көңіл берсеңіз.
Тез үйреніп, тез жойма,
Жас уақытта көңіл - гүл.

1 жүргізуші Көп адам дүниеге бой алдырған,

Бой алдырып, аяғын көп шалдырған,

Өлді деуге бола ма, ойлаңдаршы,

Өлмейтұғын артына сөз қалдырған, – деп төрелігін өзі шешкен Абай бүгін жарқын бейнесімен де, жалынды жырымен де бізбен бірге 175 жыл бойы өмір сүріп келеді, мәңгі өмір сүре бермек!

2 жүргізуші Абай своему народу всегда желал светлые дни. Хотел, чтобы народ учился, стремился к знаниям, стремился к культуре, стремился к взаимоуважению, взаимопониманию, чтобы жили в мире. Он в своих стихах призывал народ именно к этому единству

1 жүргізуші Ол өткен заманның, кешегі түркі дүниесінің соққан тынысы болса да бізге түсінікті, жүрегімізге қонымды Абай – лебі, Абай – үні, ана тынысы – заман тынысы, халық үні. Абайдың жарқын бейнесі, жалынды жыры бізбен бірге мәңгі жасап келеді.

2 жүргізуші Есть имена, которые олицетворяют целую страну, целый народ.

При слове Италия в нашем сознании мгновенно вспыхает Данте. При слове Англия Шекспир. Со словом Германия неразрывно связано имя Гете, как с Россией – Пушкин. Все истинно казахское вмещается в звучное – Абай. Это как символ. Знамя народа на разноплеменной планете.

Песня көзімнің қарасы группа 7 ОПП Бражникова

Видеоролик

Сценка Абайдың анасы Ұлжан, әжесі Зере үшеуі отырады. Абай өлеңін оқиды

5СЭЗСО тобы Шербаков

Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін,
Жоқ-барды, ертегіні термек үшін.
Көкірегі сезімді, тілі орамды,
Жаздым үлгі жастарға бермек үшін.
Бұл сөзді тасыр ұқпас, талапты ұғар,
Көңілінің көзі ашық, сергек үшін.
Түзу кел, қисық-қыңыр, қырын келмей,
Сыртын танып іс бітпес, сырын көрмей.

Ведущий: Мог ли Абай, будучи сам переводчиком, допустить, что спустя годы «заговорит» с читателями на азербайджанском, арабском, башкирском, киргизском, немецком языках?! 
Стихотворение «Горные вершины» на трёх языках (казахский, русский, немецкий)

11 чтец

ҚАРАҢҒЫ ТҮНДЕ ТАУ ҚАЛҒЫП  Базарбеков Жалғас
Қараңғы түнде тау қалғып, 
Ұйқыға кетер балбырап. 
Даланы жым-жырт, дел-сал ғып, 
Түп басады салбырап. 
Шаң шығармас жол дағы, 
Сілкіне алмас жапырақ. 
Тыншығарсың сен дағы, 
Сабыр қылсаң азырақ. 
(И.В. Гёте) 

12) Uber allen Gipfeln 
ist Ruh’, 
in allen Wipfeln 
spurest du 
kaum einen Hauch. 
Die Vogelein schweigen im Walde. 
Warte nur, balde 
ruhest du auch. 

13)

М.Ю. Лермонтов  Нагибина Каралина
Горные вершины 
Спят во тьме ночной; 
Тихие долины 
Полны свежей мглой; 
Не пылит дорога, 
Не дрожат листы… 
Подожди немного, 
Отдохнешь и ты. 

1ведущий : Всем пресытиться может душа – 
Только песня всегда хороша. 
Если ты вдохновенно поёшь, 
Грудь ликует, свободно дыша. 
Абай Құнанбаев қазақ әдебиеті поэзиясындағы шоқтығы биік, дара да, дана тұлға

Наследие Абая - наше бесценное сокровище!»

На этом наше мероприятие заканчивается. Огромное всем спасибо.