Танымдық мақсаттарды қою мен анықтау мәселелері (Блум таксономиясы бойынша коучинг жоспары)

2018 жыл

Х.А.Яссауи атындағы ЖОМ

Дузбаева Дина Дадахановна

Сабақ тақырыбы:

Танымдық мақсаттарды қою мен анықтау мәселелері

(Блум таксономиясы бойынша)

Жалпы мақсат:

Коучинг қатысушыларын Блум таксономиясы иерархиялық модел екенін түсіндіру және сабақ мақсатын Блум таксономиясы етістіктері негізінде жоспарлауларына бағыттау.

Күтілетін нәтиже

Мұғалімдер Блум таксономиясы туралы ақпарат алады, болашақта Блум таксономиясын оқу үдерісінде қолдана алады.

Табыс критерийлері

1. Блум таксономиясы тармақтарын ажырата білу. 
   2. Блум таксономиясы сұрақтарын қоя білу. 
   3. Блум таксономиясын сабақ мақсатын белгілеуде пайдалана білу.

4. Блум таксономиясы негізінде тапсырмалар беру

Сабақта қолданылатын материалдар:

А- 4 парақтары, интерактивті тақта, маркер, қалам, слайдтар, бейнекөрініс, сыйлық қобдишасы

Тапсырмалар:

Сұрақтарға жауап іздеу, маңызды жауап беру, сыни тұрғыдан ойлану, жауаптарды дәлелдеу; формативті бағалау, өзін-өзі және бірін-бірі бағалау; топтық тапсырма және қорғау, рефлексия

Оқуға арналған тапсырма:

1. Блум таксономиясы туралы мәлімет

2. Қосымша дерек көздері

3. Бейнекөрініс https://www.youtube.com/watch?v=EHCJGRJFWDk

Бағыты

Коучтің іс-әрекеті

Мұғалімдердің іс-әрекеті

Сәлемдесу

1 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Армысыздар, құрметті әріптестер. Халқымыздың ғасырлар бойы аңсаған Тәуелсіздігіне ие болғанымызға биыл 26 жыл толып отыр. Осындай мерейлі шақта еліміздің гүлденіп-көркеюі жолында аянбай еңбек етіп жүрген Сіз мұғалімдерді Ұлттық мерекемізбен құттықтағым келеді. 
     Сіздерге денсаулықтарыңыз мықты, еңбектеріңіз табысты болсын деп тілеймін.

Бүгінгі коучингіге келгендеріңізге үлкен рахмет. Мен ойлаймын бүгінгі коучинг сіздерге маңызды болады деп. Көңіл болып келгендеріңізге рахмет.

Мұғалімдерге психология-лық ахуал туғызу

1. «Амандасу» жаттығуы

Қарым-қатынас амандасудан басталады. Ойыншылар дөңгеленіп тұрады. Барлығы тақтаға қарайды. Егер тақтада күлкі бейнеленсе, онда бір-бірімізге күлімдей қараймыз. Қол бейнеленсе – қолымызды қысып амандасамыз. Күн бейнеленсе – жақсы ықыласпен сәлемдесеміз. Жүрек бейнеленсе – құшақтасамыз.

Мұғалімдер бір-бірімен амандасады.

Топтарға болу

Топ ережесін құру

Ой шақыру

Топқа бөлу.

Нұсқау: Құрметті әріптестер топқа бөлінейік. БЛУМ таксономиясындағы кезең аттары бойынша 3 топқа бөлу

Нұсқау: Құрметті әріптестер біз әуелі топ ережесін құрып алайық. А4-ға топ ережесін жазамыз.

Сұрақ:

• Сіздер топ ережесін құру мен топқа бөлуден қандай ой түйдіңіздер?

Топ ережесі мұғалім немесе оқушы не үшін қажет деп ойлайсыздар?

Бүгінгі коучинг сабағының тақырыбы:

Танымдық мақсаттарды қою мен анықтау мәселелері

(Блум таксономиясы бойынша)

«Ой қозғау»

Сабағымызды бастамас бұрын сіздерге «Таным деген сөздің мағынасы не?» деген сұрақ қойғым келіп тұр.

1. Мұғалімдер сабақтың мақсатын қою оңай деп ойлайды. Сіз осы пікірмен келісесіз бе?

2.Дұрыс қойылған мақсат оқыту тәжірибесін жақсартады деген пікірмен келісесіз бе?

3.Сабақты жоспарлауда қандайда бір қағидаларға сүйенесіз бе?

Жарайды, ал енді мен «таным» сөзінің мағынасын айтып өтейін:

Танымдық — (таным әрекеті, танырлық, танылатын, танып білерлік) танылатын үрдіс; танымдық қызығушылық — ғылым жаңалықтарын; қоғамда болып жатқан өзгерістерді танып білуге деген қызығушылық. Танымдық есеп — жаңа білім іздеуге, оқудағы байланыс, дәлелдерді белсенді пайдалануға түрткі болатын оқу тапсырмасы. Танымдық есеп жүйесі бүкіл оқыту процесінде оқудың мазмұны мен іс-әрекет амалдарын біртіндеп күрделілендіре беретін бірізділікке негізделеді. Сондықтан мұғалім оқушының білімді меңгеруімен қатар, оның оқу-танымдық іс-әрекетін белсендіру жағына да баса назар аударуы керек.

Ақыл парасат, сана – сезім иесі ретінде адамның ең басты қасиеттерінің бірі — өзін қоршаған ортаны танып – білуге деген ерекше ұмтылыс. Адам айналасындағы әлеуметтік дүниені, табиғи әлемді танып білу барысында олардың ішкі құпиясына үнілнді, қасиеттерін анықтайды, даму заңдылықтарын біледі, өзінің орнын, басқа адамдармен қарым – қатынасын белгілейді.

Басқашаайтқанда, таным барысында адам өзін қоршаған ортаны игереді, ол туралы білім кеңейіп, тереңдей түседі; адамның заттар мен құбылыстар туралы жалпы мәлімет ңшкі мәнге қарай ұмтылып, жүйелі, шынайы білімге айналады. Ендеше, танымды адамның жаңа әрі тың білімді игеріп, рухани баюы деп есептеуге болады.

Мұғалімдер белгіленген кезеңдер бойынша орындарына жайғасады.

Топтан сыртта қалған мұғалім пікірін білу

3 топ 3 ереже айтады және оны бірлестіріп тақтаға іліп қойылады.

Мұғалімдер айтылған жаңа мәліметтер-ді жазып отырады

Мұғалімдер-дің пікірін жинақтау, негізгі тақырыпқа назар аударту, суреттерге назар аударту, ойұшқырлы-ғы, пікір қозғау.

«Блум таксономиясы» бойынша сұрақтар:

^{Сұрақтар:}

^{1) білу дегеніміз не?}

^{2) түсіну дегеніміз не?}

^{3) қолдану дегеніміз не?}

^{4) талдау дегеніміз не?}

^{5) жинақтау дегеніміз не?}

^{6) бағалау дегеніміз не?}

Мұғалімдернің бірлесе топтық жұмысын ұйымдастыру.

Таныстыры-лымы

20 мин

"Танымдық мақсаттарды қою мен анықтау мәселелері"
(Блум таксономиясы бойынша)

Білімді игеруге бағытталған 6 қадам туралы толық түсіндірме жұмыстарын жүргізу. Блум таксономиясы туралы түсінік алады.

Блум таксономиясы туралы толық мағлұмат алады  және меңгереді де, тақырып туралы өз ойларын ортаға салады. Мұғалімдер өздеріне берілген сұраққа жауап бере отырып A3 форматтағы параққа түйінді ойларын түсіреді

Білу
Таным мен ойлаудың де төмен деңгейі. Бұл категория мәлiметтердi қайталау немесе тану арқылы есте қалай сақталғанын тексеруге бағытталады, мағлұмат пен деректердi еске түсiредi.
·Қолданылған терминдерді біледі (есте сақтайды және қайталайды);
·Нақты фактілерді біледі;
·Жұмыстың орындалу ретін біледі,
·Негізгі ұғымдарды біледі;
·Ережелерді, қағидаларды біледі.
Ережелерді, теорияларды формуларды еске түсіру, жазу, атап көрсету, жатқа айту; анықтамалар мен атауларды қайталау, олардың қолдану тәртiбiн айту.
— Зат есім деген не?
— Етістік деген не?
Түсіну
Таным мен ойлаудың орта деңгейі.
Негізгі идеяларды ұйымдастыру, салыстыру, түсіндіру, сипаттау және бекіту жолымен фактілермен идеяларды түсінетіндегін көрсету:
Оқу материалын түсінген ретінде келесідей әрекеттерді атқаруды атауға болады:
Аударма жасау /трансляция/ – оқу материалын бір «тілден» екінші «тілге» ауыстыру
(мысалы, сөзбен келтірілген мәліметті кесте, схемамен көрсету, т.б.);
Интерпретация – оқу материалын «өз сөзімен» түсіндіру, қысқаша баяндау;
Экстраполяция-/ Жорамалдау/ Құбылыстың бір бөлігіне қатысты түйіндерді оның екінші бөлігіне тарқату;
– оқу материалдары бойынша әңгіменің әрі қарай не туралы болатындығын, оның салдары мен нәтижелерін болжау.
·Фактілерді, ережелерді, қағидаларды түсінеді;
·Сөзбен келтірілген материалды, схемалар, графиктер, диаграммаларды түрлендіреді;
·Сөзбен келтірілген материалды математикалық ұғымдарға өзгертеді;
·Берілген ақпарат бойынша болашақта туындалуы ықтимал салдарын сипаттайды.
Сөйлемді аяқтаңыз; сөйлемді өзгертіңіз; өзара байланысын түсіндіріңіз; айырмашылығын көрсетініз; өз сөзіңізбен айтыңыз; графикті, суретті түсіндіріп беріңіз.
-Зат есім етістікті саластыр
— Түсiнгенiңiздi өз сөзiңiзбен айтып беріңіз;
— Зерттеуiңiздi таблица жүзiнде көрсетiп, қысқаша мазмұндап берiңiз;
— Шығарманың сюжетiн өз сөзiңiзбен әңгімелеп берiңiз.

Қолдану
Таным мен ойлаудың орта деңгейі.
Жаңа білімдерді, әдістерді және ережелерді түрлі нұсқада пайдалану. Бұл категория оқу материалын нақты жағдайда және мүлдем жаңа ситуацияда қолдануды меңзейді. Мұнда ережелерді, әдістерді, ұғымдарды, заңдарды, қағидаларды, теорияларды, практикалық тұрғыдан қолдану кіреді. Оқу нәтижелері түсіну деңгейіне қарағанда материалды тереңірек игеруді талап етеді.
— Ұғымдар мен қағидаларды жаңа жағдайларда қолданады;
-Заңдар мен теорияларды практикалық тұрғыдан нақты ситуацияларда қолданады;
— Әдіс немесе жұмыс ретін дұрыс қолданатындығын көрсетеді.
Оқушыларда метафора мен теңеу туралы түсiнiк бар (Білім), олардың айырмашылығы да белгiлi (Түсiну), ендi олар Абайдың “Қыс” өлеңiнде метафора мен теңеу қандай бейнелерді құрастыратындығын айтып беруi керек.
Талдау
Таным мен ойлаудың жоғарғы деңгейі.
Дәйектер мен себептерге сәйкес ақпаратты тексеру және жіктеу. Қорытынды жасау және жалпылаудың болғанын растайтын дәлелдерді анықтау.
Оқу материалының құрылымы анық көрінуі үшін оны құрамдас бөліктерге бөлу: бүтіннің бөліктерін ажырату; бүтіннің бөліктерінің арасындағы өзара байланыстарды анықтау. Бұл категория оқу материалының мазмұнын сезінумен қатар оның ішкі құрылысын қалайша құралатындығын меңзейді.
-Элементтерді талдау,
-Қарым қатынасты талдау,
Ұйымдастыру қағидаттарын талдау;
— Жасырын (көзге көрінбейтін) жәйттерді ашады;
— Ойдың өрбуінен қателер мен олқылықтарды айқындайды,
— Фактілер мен олардың салдарының арасын ажыратады;
— Ұсынылған фактілердің маңыздылығын айқындайды.
Топтастырыңыз; салыстырыңыз; себебін талдаңыз.
— Теореманың екi бөлiгiн салыстырыңыз.
— “Ер туған жерiне, ит тойған жерiне”деген мақалды қалай түсiнесiз?

Жинақтау
Таным мен ойлаудың жоғарғы деңгейі.
Жаңа үлгідегі әртүрлі тәсілдермен элементтерді қиыстыру арқылы ақпараттарды жүйелеу немесе балама шешім ұсыну;
Оқу материалының элементтерінен жаңашыл сипаттан бүтінді (нәтижені) құрастыру. Жаңа нәтиже ретінде оқу материалдарын мүлдем өзгеше реттейтін хабарлама (баяндама, сөз), жұмыс жоспары, схемаларды атауға болады. Мұндай оқу нәтижелері жаңа мазмұн мен жаңа құрылымдарды жасап шығаратын шығармашылық әрекеттерді қолдануды талап етеді.
— Шығармашылық тұрғыдан кішігірім шығарма (эссе) жазады;
— Тәжірибе жасаудың өзіндік жоспарын ұсынады;
— Қандай да болмасын проблеманы шешу үшін өз білімдерін шығрамшылықпен қолданады.
Өз шешіміңізді табыңыз, алгоритм құрастырыңыз, баламасын табыңыз, бөліктерден құраңыз, жүйелестіріңіз, зерттеңіз.
1. Эссе, шығарма, өлең, шешендiк (ораторлық) сөз, сценарий, компьютерлiк бағдарлама жазу.
2. Мәлiмет бойынша барлық бiлiмдi тиянақтап, оны бiр жүйеге келтiрiп, жоспар немесе кесте құру (Тәжірибенi жоспарлап, нәтижесiн бақылау).
3. Ғылыми гипотеза (болжау) құрастырып, ұсыну
Бағалау
Таным мен ойлаудың жоғарғы деңгейі.
Пікірмен таныстыру және оны дәлелдеу, ақпарат бойынша қорытынды жасау және жұмыс сапасын бағалау.Оқу материалының маңызын анықтау, ол туралы өзіндік пікір келтіру, ойын білдіру. Бұл деңгей алдыңғы категориялардың оқу нәтижелелеріне қол жеткізуді меңзейді.
— Оқу материалы құрылымының логикасын жазбаша түрде бағалайды;
— Ішкі немесе сыртқы критерийлерге сүйеніп, оқу материалының маңыздылығын айқындатады;
— Жасалған шешімдер мен қорытындылардың берілген фактілерге сәйкестігін анықтайды

Сергіту сәті

«Ең жақсы мұғалім» бейнекөрінісі

Мұғалімдер ол бейнекөрініс туралы өз ойларын айтады

«Бір жоспар құрамыз»

«Т» кестесі

Ұзақ мерзімді жоспардан 7 сынып өзбек тілі немесе өзбек әдебиеті пәнінен 1тақырып таңдап алып, сол тақырыптың мақсатын Блум таксономиясы етістіктері негізінде анықтау

Топтар 1 сабақ тақырыбын таңдап алып сол тақырыптың мақсатын топта белгілейді және 3 топ оны тақтада бірлестіреді

Әр бір топ өздері таңдаған Блум деңгейлері бойынша жұмыс істейді

Бағалау

Топтар жұмысын бағалау үдерісі Өзін-өзі бағалау

Топтар бір-бірін бағалайды

«Сиқырлы қобдиша» жаттығуы

Нұсқау: Қатысушылар шеңбер құра отырады. Ортада сиқырлы қобдиша тұрады. Сыйлықтар – қағазға жазылған адамгершілік қасиеттер. 
Жаттығу шарты: Қобдишадан әр қатысушы кезекпен бір сыйлықты таңдап алады. Сыйлықтар үлестірілгеннен кейін, шеңбер бойынша өзінің сыйлығын айтады. 
Рефлексия: сонымен, қоршаған орта да осы қасиетке сізді лайық деп таныса, жеке-жеке қошемет көрсетейік. Сыйлықтарыңыз құтты болсын!

Қорытынды-лау

Рефлексия

«Теңіз жағасындағы қыз» мәтіні арқылы коучингті қорытындылау

Бір адам теңіз жағалап келе жатқанда, алдынан толқынмен жағалауға шығып қалған миллиондаған теңіз жұлдыздарын көреді. Оны бір кішкентай қыз бір бірден теңізге қайтадан лақтырып жатыр екен. Адам оған: теңіз жұлыздары өте көп. Бәріне шамаң жете ме? деп сұрайды. Қыз болса...

Ал қыз не жауап берді?

Қыз болса, келесі теңіз жұлдызын теңізге қайтарып жатып: Мен дәл осы жұлдыздың тағдырын өзгертуге көп нәрсе жасадым депті.

Бізде сіздің өміріңізде кішкенеғана өзгеріс жасай алған болсақ өте қуаныштымыз

«ҚАҚ» әдісі

Мұғалімдер «Тілек ағашы» на өз тілек және ойларын жазылған стикерлерін жапыстырады