Түркістан облысы, Қазығұрт ауданы,

«Атбұлақ жалпы білім беретін мектеп»

жанында интернаты бар КММ сінің

тарих пәні мұғалімі

Айтбаева Дилфуза Бегджауовна

Тақырыбы: Тарих пәнінде патриоттық тәрбие берудің маңызы

Кіріспе

Қазіргі жаһандану дәуірінде ұлттық болмыс пен елдік сананы сақтау – әр мемлекеттің басты міндеттерінің бірі. Бұл міндетті жүзеге асыруда білім беру жүйесінің, әсіресе тарих пәнінің алатын орны ерекше. Тарих – өткен мен бүгінді жалғайтын, ұлттың рухани тірегін қалыптастыратын ғылым. Сондықтан тарих пәнінде патриоттық тәрбие беру – жас ұрпақты елін, жерін сүйетін, ұлттық құндылықтарды қадірлейтін азамат етіп тәрбиелеудің негізгі жолы болып табылады.

Қазақстан Республикасының білім беру тұжырымдамасында оқушылардың бойында патриотизм, азаматтық жауапкершілік, ұлттық мақтаныш сезімін қалыптастыру басты басымдықтардың бірі ретінде көрсетілген. Осы тұрғыдан алғанда, тарих пәні – оқушыларға патриоттық тәрбие берудің ең тиімді құралдарының бірі.

Патриоттық тәрбиенің мәні мен мазмұны

Патриоттық тәрбие – бұл жеке тұлғаның туған еліне, жеріне, халқына деген сүйіспеншілігін, ұлттық мәдениет пен тарихқа құрметін қалыптастыруға бағытталған жүйелі тәрбие процесі. Патриотизм тек елін сүюмен шектелмей, оның дамуына үлес қосуға дайын болу, қоғамдық жауапкершілікті сезіну, заң мен тәртіпті сақтау сияқты қасиеттерді де қамтиды.

Оқушылардың бойында патриоттық сезімді қалыптастыруда тарихи білімнің маңызы зор. Өйткені өз халқының өткенін білмеген ұрпақтың болашағы бұлыңғыр болмақ. Тарихи тұлғалардың ерлігі, ел қорғаған батырлардың батылдығы, халықтың басынан өткен қиын-қыстау кезеңдері – барлығы да жас ұрпақтың санасына әсер етіп, елге деген сүйіспеншілікті арттырады.

Тарих пәнінің патриоттық тәрбиедегі рөлі

Тарих пәні оқушыларға тек деректер мен оқиғаларды үйретіп қана қоймай, олардың дүниетанымын, көзқарасын қалыптастырады. Тарих сабағында оқушылар:

• өз халқының шығу тегі мен даму жолын таниды;

• ұлттық мемлекет пен тәуелсіздіктің қадірін түсінеді;

• елін қорғаған батырлар мен тарихи тұлғалардың ерлігін үлгі тұтады;

• отансүйгіштік пен азаматтық жауапкершілікті сезінеді.

Қазақстан тарихын оқыту барысында Тәуелсіздік жолындағы күрес, Алаш қайраткерлерінің қызметі, Ұлы Отан соғысындағы қазақ халқының ерлігі, Желтоқсан оқиғасы сияқты тақырыптар оқушылардың патриоттық сезімін қалыптастыруда ерекше маңызға ие.

Тарих сабағында патриоттық тәрбие берудің тиімді әдістері

Патриоттық тәрбиені тиімді жүзеге асыру үшін мұғалім заманауи педагогикалық әдіс-тәсілдерді шебер қолдануы тиіс. Тарих сабақтарында төмендегі әдістерді қолдану оң нәтиже береді:

1. Тарихи деректермен жұмыс

Мұрағат құжаттары, естеліктер, тарихи хаттар арқылы оқушылар оқиғаны терең сезініп, өткенге құрметпен қарайды.

2. Тұлғатану әдісі

Қазақтың ұлы тұлғалары – Абылай хан, Кенесары Қасымұлы, Әлихан Бөкейхан, Бауыржан Момышұлы сияқты тарихи қайраткерлердің өмір жолын талдау арқылы оқушыларға отансүйгіштік үлгісі көрсетіледі.

3. Пікірталас және жобалық жұмыс

«Егер мен сол дәуірде өмір сүрсем…», «Тәуелсіздік – ең қымбат құндылық» тақырыптарындағы жобалар оқушылардың азаматтық көзқарасын дамытады.

4. Цифрлық және көрнекі құралдар

Бейнефильмдер, интерактивті карталар, тарихи фотосуреттер оқушының пәнге қызығушылығын арттырып, тәрбиелік әсерін күшейтеді.

Мұғалімнің рөлі және кәсіби жауапкершілігі

Патриоттық тәрбие беруде тарих пәні мұғалімінің тұлғалық қасиеті, кәсіби шеберлігі шешуші рөл атқарады. Мұғалім өзі елін сүйетін, ұлттық құндылықтарды құрметтейтін, азаматтық ұстанымы берік тұлға болуы тиіс. Себебі оқушы көбіне мұғалімнің сөзіне ғана емес, іс-әрекетіне де назар аударады.

Тарих мұғалімі әр сабақты тәрбиелік мәні жоғары деңгейде ұйымдастырып, оқушылардың жүрегіне жол таба білуі қажет. Сонда ғана патриоттық тәрбие нәтижелі болады.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, тарих пәнінде патриоттық тәрбие беру – бүгінгі білім беру жүйесінің маңызды міндеттерінің бірі. Тарих арқылы оқушылардың ұлттық санасын қалыптастыру, елге деген сүйіспеншілігін арттыру, азаматтық жауапкершілігін дамыту – болашақ ұрпақтың рухани негізін бекітеді. Сондықтан тарих пәні мұғалімі әр сабақты тек білім беру құралы ретінде емес, ұлт тәрбиесінің алтын діңгегі ретінде қарастыруы тиіс.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

2. Қазақстан тарихы. Жалпы білім беретін мектептерге арналған оқулық.

3. Қалиев С. Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері. – Алматы, 2019.

4. Нұртазина Р. Тәрбие жұмысының теориясы мен әдістемесі. – Алматы, 2020.

5. ҚР Білім және ғылым министрлігінің оқу-әдістемелік нұсқаулықтары.