Тарих пәнінен қысқа мерзімді сабақ жоспары "Қола дәуірінің сипаттамасы" 10 сынып

САБАҚ

Мектеп: А.Жами ЖОМ

Күні:

Мұғалімнің есімі:Кенжеева Улбосын

СЫНЫП: 10

Тақырыбы: Қола дәуірінің сипаттамасы

Қатысқандар

саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Еңбек құралдарының жетілуі, қола дәуірінің ерекшелігі, қола дәуірінің ескерткіштері туралы түсінік беру

Сабақ мақсаттары:

Барлық оқушылар:

Қола дәуірінің кезеңдерін білу.

Оқушылардың басым бөлігі:

Қола дәуірі кезеңінің ерекшеліктерін талдау

Кейбір оқушылар:

Қола дәуірінің ескерткіштерін анықтау.

Бағалау критерийлері:

(жетістік критерийлері, табыс критерийлері, күтілетін нәтиже)

Қола дәуірінің кезеңдері біледі.

Қола дәуірі кезеңінің ерекшеліктерін талдайды.

Қола дәуірінің ескерткіштерін анықтайды.

Тілдік мақсат

Тілдік дағдылар: айтылым, жазылым, оқылым, тыңдалым

Терминология: палеолит, мезолит, неолит, энеолит

Сөз тіркестері: қола дәуіріндегі шаруашылық, Андрон мәдениеті

Құндылықтарды дарыту

«Мәңгілік Ел» - бұл - зайырлы қоғам және жоғары руханият

Пәнаралық байланыстар

Биология, география, өнер

АКТ қолдану дағдылары

Графопроектор, бейнежазба

Алдыңғы оқу/Бастапқы білім

Қазақстан палеолит кезеңінде

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурс

тар

Басталуы

Ұйымдастыру кезеңі

Үй тапсырмасын сұрау:

тірек-сызбамен жұмыс.

Оқулық

Ортасы

Электронды оқулықпен жұмыс

Т ірек-сызбамен жұмыс

Электронды оқулықпен жұмыс.

Суретпен жұмыс

Суретпен жұмыс

Жаңа сабақты меңгерту:

Қола дәуірі – адамзат қоғамындағы тарихи-мәдени кезең. Ол қола металлургиясының кең қанат жайып, еңбек құралдары мен қару-жарақ жасауға арналған негізгі материалға айналуымен сипатталады. Бұл кезде неолит дәуірінің мәдениеті дамып, металл игеріле бастады. Негізінен, қола дәуірі мәдениеттері осы металл кендері көп жерлерде дамыды. Мұндай өңірлерде дайындалған қола бұйымдар бірте-бірте іргелес жатқан жерлерге де тарады. Адам баласы мысты энеолит дәуірінде игерген болатын. Оған қарағанда, қоланың қатты әрі берік болуы құрал-саймандардың сапасын арттырып, еңбек өнімділігін жоғарылата түсті. Қола дәуірінің хронологиялық шегі б.з.б. 4-мыңжылдықтың аяғы мен б.з.б. 1-мыңжылдықтың басын қамтиды.

Оңтүстік Иран, Түркия мен Месопотамиядан табылды. Кейінірек олар Мысырға (б.з.б. 4-мыңжылдық аяғы), Үндістанға (б.з.б. 3-мыңжылдық соңы),  Қытайға (б.з.б. 2-мыңжылдық ортасы) және  Еуропаға, Қазақстанға (б.з.б. 2-мыңжылдық) тарады. Қола дәуірінің Америкада өз тарихы бар. Мұнда металлургия орталығы Перу мен Боливия жерінде болды. Африкадағықола дәуірі туралы мәселе археологиялық зерттеулердің жеткіліксіздігіне байланысты әлі толық шешілмей келеді.

Б.з.б. 2 - мыңжылдықтың соңы мен 1- мың жылдықтың бас кезінде, Қазақстан жерін мекендеген тайпалар өмірінде үлкен өзгерістер б олды.

Енді адамдар өздеріне қажет құрал-саймандарын бұрынғыдай ағаштан, тастан емес, мыстан жасауды үйренді. Кейінірек қоладан да жасады. Өйткені мыс жұмсақ болды. Мыс пен қалайының қоспасынан қатты металл - қола пайда болды.

Осымен тас дәуірі аяқталып, қола дәуірі басталды /б.з. дан бұрынғы 2-1 мыңжылдықтар.

Көне дәуірден бізге жеткен ескерткіштердің бір тобы - ыдыстар. Заттай де-ректер қола дәуірі тұрғындарының тұрмыс-салтынан бізге мағлұмат береді. Мысалы, жалпақ ыдыс Орталық Казақстандағы Қотанемел бейітінен табылған. Шамамен біздің заманымыздан бұрынғы XIV - VIII ғасырлардың бұйымы. Осы мәнерде жасалған ыдыстар кең байтақ. қазақ, жеріндегі көне қорым, қалалардан көптеп табылды.

Ал, мына екінші суреттегі ыдыс Шығыс Қазақстандағы Бесқұдық бейітінен табылған. Шамамен біздің заманымыздан бұрынғы XIV - XIII ғасырларда жасалған. Ыдыстың сыртындағы безендірілу мәнері кейінгі дәуірлердегі бұйым-дарда да кездеседі. Біздің ата-бабаларымыз тұрмыс-та қажетті түрлі ыдыс-тарды жасап, оны пайда-ланумен қатар, оған тал-ғаммен қарап, безендіре отырып, өнер туындысын жасағанын осы бұйымдар дәлелдейді.

Ыдыстардың түрлі формада жасалып, ерекше өрнектермен әшекейленуі арғы ата-бабаларымыздың талғам деңгейінің биіктігін байқатады. Мына аузы тар өшекейлі ыдыс соның бірден-бір дәлелі. Бұл ыдыс Орталық Қазақстандағы Беғазы бейітінен табылған. Шамамен біздің заманымыздан бұрынғы X - VIII ғасырларда жасалған. Шындығында ыдыстың түрі, оның безендірілуі қолөнердің сол дәуірдің өзінде жақсы дамығанын керсетеді.

Қола дәуірінде өмір сүрген тайпалардың тұрмыс тіршілікте пайдаланған құрал-саймандарының бір түрі шаппа шоттар. Бұл Жетісу өңірінен табылған шаппа шоттар біздің заманымыздан бұрынғы X -VIII ғасырларда пайдаланылған. Бұл құрал-саймандар ертеде жасалса да сапасы өте жоғары. Шаппа шотты жасауға пайдаланылған металды ерекше шеберлікпен балқытып, пайдаланған.

Бұл құрал-саймандар да Жетісу өңірінен табылған. Шамамен біздің заманымыздан бұрынғы X - VIII ғасырларға жатады. Бұл дүниелер мыс қорыту және қола құю кәсібінің сол дәуірдің өзінде дамығанын көрсетеді. Сондай-ақ, бұл саймандар сол дәуірде қолөнердің дамығанын байқатады. Бұл құрал-саймандарды өнер туындылары ретінде де тануға болады.

Қазақстан картасы

Элек

тронды оқулық

Элек

тронды оқулық

Сурет

тер

Сурет

тер

Аяқталуы

Тірек-сызбамен жұмыс

Сабақты бекіту.

Үйге тапсырма беру: тақырыпты оқу. Сұрақтарға жауап іздеу.

Оқушыларды бағалау.

Тірек-сызба

Смай

ликтер

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлайсыз?

Бағалау – оқушылардың үйренгенін, материалды меңгергенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Сабақ бойынша рефлексия

1. Сабақтың оқу мақсаты шынайы ма?

2. Бүгін оқушылар не білді?

3. Сыныптағы ахуал қандай болды?

4. Мен орындаған саралау шаралары тиімді болды ма?

5. Мен бүкіл уақыт ішінде үлгердім бе?

6. Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алады (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Сабақ барысында сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиындықтары туралы не білдім? Менің келесі сабағымды жетілдіруге не көмектеседі, неге көңіл бөлу керек?

1.

2.