Тарих толқынындағы жас буын: Өткенді білу — болашақтың кепілі

Тарих толқынындағы жас буын: Өткенді білу — болашақтың кепілі

Бүгінгі таңда біз шекаралар жойылып, әлемдік мәдениеттер тоғысқан жаһандану дәуірінде өмір сүріп жатырмыз. Технологияның дамығаны, әлемдік білімге қолжетімділіктің артқаны — үлкен жетістік. Дегенмен, осындай аласапыран уақытта жас буын үшін өз ұлтының тарихын, мәдени коды мен терең тамырын жоғалтып алмау — ең үлкен сын әрі міндет.

Болашақ журналист ретінде мені Орталық Азияның, оның ішінде Қазақ хандығының құрылуы, Алтын Орда мен ғұндар дәуірі, сондай-ақ ХХ ғасыр басындағы «Алаш» ұлттық идеясы сияқты күрделі де маңызды тарихи кезеңдер қатты толғандырады. Тарих — бұл жай ғана өткен күндердің хронологиясы мен жалаң даталар жиынтығы емес. Тарих — бұл ұлттың қателіктері мен жеңістерінен сабақ алатын тірі мектеп. Олай болса, тарихи сананы жаңғыртудың және ұлттық бірегейлікті сақтаудың негізгі бағыттарын қарастырайық.

Неліктен қазіргі жастарға тарихты білу маңызды?

Кейде замандастарымнан «Өткен ғасырдағы оқиғалардың бүгінгі біздің өмірімізге қандай қатысы бар?» деген сұрақтарды естіп жатамын. Жауап қарапайым: өз тарихын білмейтін халық — тамыры жоқ ағаш сияқты, сәл соққан желге шыдамай құлайды.

Тарихты терең түсіну жас адамға мынадай маңызды қасиеттерді береді:

• Ұлттық намыс пен мақтаныш: Бабаларымыздың кең байтақ жерді қалай қорғағанын, қандай мемлекеттілік дәстүрін қалдырғанын білу адамның өзіне деген сенімділігін арттырады.

• Иммунитет және сыни көзқарас: Сырттан келетін әртүрлі саяси, мәдени манипуляциялар мен тарихты бұрмалаушылықтарға қарсы ішкі қорғаныс (фильтр) қалыптасады.

• Болашақты болжау қабілеті: Тарихи процестердің заңдылықтарын түсінген жас маман бүгінгі қоғамдық-саяси өзгерістерді дұрыс талдай алады.

«Өткенін ұмытқан халықтың болашағы бұлыңғыр. Ал тарихын қадірлеген ұлт — әлемдік өркениеттің төрінен орын алады».

Тарихи сананы қалыптастырудың 4 алтын баспалдағы

Мектеп оқушылары мен жастар арасында тарихты жай ғана жаттап емтихан тапсыру емес, оны терең сезіну үшін мынадай қадамдарды жасау қажет:

1

Оқулықтан тыс дереккөздермен жұмыс

Тарихты тек бір ғана мектеп оқулығымен шектеліп оқымаңыз. Тарихи романдарды («Көшпенділер», «Ақбілек»), мұрағат деректерін, отандық және шетелдік ғалымдардың зерттеулерін салыстыра отырып оқыңыз. Бұл сіздің тарихи оқиғаларға жан-жақты қарауыңызға көмектеседі.

2

Мұражайлар мен тарихи орындарға саяхат

Тарихты көзбен көру — оны түсінудің ең тиімді жолы. Көне Отырар мен Түркістанға, Сарайшық пен Тараз қалаларына, Ақмола өңіріндегі «АЛЖИР» мемориалды кешеніне барыңыз. Жергілікті жердің тынысы мен жәдігерлері өткен күннің бейнесін санада тірілтеді.

3

«Алаш» зиялыларының мұрасын зерттеу

ХХ ғасырдың басындағы Алашорда қайраткерлерінің (Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынұлы, М. Дулатов) еңбектерін оқыңыз. Олардың «Ұлтқа қызмет ету — білімнен емес, мінезден» деген ұстанымы бүгінгі зияткер жастардың басты өмірлік кредосына айналуы тиіс.

4

Тарихты заманауи форматта насихаттау

Бүгінгі таңда жастар арасында тарихты танытудың жаңа құралдарын қолдану керек. Тарихи тақырыптарда подкасттар жазу, TikTok немесе Instagram желілерінде қысқа әрі қызықты тарихи фактілермен бөлісу, 3D турлар жасау арқылы тарихты трендке айналдыруға болады.

Болашақ журналистің түйіні

Мен, болашақ журналист ретінде, өз мақалаларымда ұлттық тарих пен мәдениет тақырыбына жиі ораламын. Жазатын әрбір сөзімнің артында бабалар аманаты мен елдің рухы тұрғанын сезінемін. Біздің мақсатымыз — өткен тарихты айтып жылау немесе құр мақтану емес, сол тарихтан күш алып, бәсекеге қабілетті, білімді әрі ұлтжанды мемлекет құру.

Қорытынды

Тарихты білу — бұл артқа қарап өмір сүру емес, бұл — алға қарай сенімді қадам басу үшін тірек іздеу. Ust.kz порталының ардақты ұстаздары мен жас зияткерлері! Келіңіздер, тарихымызды тереңнен танып, оны мақтан тұтып қана қоймай, сол ұлы тарихқа лайықты заманауи істерімізбен жаңа парақтар қосайық. Өткенін қадірлеген жастардың болашағы әрдайым жарқын болмақ!