Театр арқылы ертегілерді қолдану бағыттары

Театр арқылы ертегілерді қолдану бағыттары

Адамзаттың өмірі ертегіге толы, барлық бала ертегіні жақсы көреді. Жалпы алғанда үлкен адамдар да ертегіні жақсы көреді, бірақ оны көпшілігі мойындамайды. Қазіргі кезде ата-аналардың балаларына ертегіні оқымауы бізді қынжылтады. Ертегі бала өмірінде үлкен рөл атқарады, олардың өмірі ертегі әлеміне толы. Ертегі терапиясы – балалардың шығармашылық әлеміне жетелейді, мінез-құлқындағы көптеген кемшіліктерді түзетуге мүмкіндік береді. Мектеп жасына дейінгі кішкентай балалар өздерінің психологиялық проблемаларын өмір сүруге кедергі жасайтын негізгі факторлар деп түсінеді. Әсіресе, тұйық мінезді балалармен жұмыс жасауға қиынға соғады. Ал ойын немесе шығармашылық арқылы баланың өмірге деген көзқарасын, жан дүниесін тануға болады. Бүгінгі мектепке дейінгі білім мен тәрбие беруде балалардың жас кезінен бастап театр қызметіне қатысуы ең маңызды міндет болып табылады.

Көркемдік ертегі - халық арасынан, аузынан тараған және авторлық оқиғалар жатады. Негізінде, осындай оқиғаларды мифтер, өсиет әңгімені ертегі деп қабылдаған өте жағымды сезіледі. Көркемдік ертегіде дидактикалық ертегі, психокоррекциялық ертегі, тіпті, медитативті аспектілер бар. Көркем ертегілер психологиялық кеңеске арналмаған, бірақ тыңдауға өте пайдалы.

Халық ертегісі – ертедегі халық ертегілерінің әдебиет саласында аңыздар деп атайды. Ертедегі аңыздар мен ертегілердің негізгі тұтастығын құрайтын – адамзат және табиғат. Ерте кездегі санаға сипат табуда арнайы адамдардың сезімдерімен қарым-қатынастары: махаббат, қайғы-қасырет т.б. Бұл құбылыстарды бізде қазіргі кезде педагогика-психологиялық тәжірибемізде қолданамыз. Халық ертегілерінің сюжетті алуан түрлі.Олардың ішінде, келесі түрін айтуға болады. Хайуанаттар туралы ертегілер, адамдар мен хайуанаттар арасындағы қарым-қатынастар туралы ертегілер. Бес жасқа дейінгі балалар өздерін аңдарға теңеп, соларға ұқсағысы келеді. Сондықтан кішкентай балаларға аңдар туралы ертегілерді қолданады.

Тұрмыстық ертегі – бұл көбінесе отбасындағы құбылмалы өмірді, қақтығыс мән-жайды шешуді көрсетеді. Оның қалыптасу позициясы таза мән-мағынасымен таза қалжың арқылы ауыртпалық жасамай, кішкене отбасылық қулықтар айту арқылы тұрмыстық ертегілерді отбасылық кеңеске, жасөспірімдер мен жұмыс жасауда қолдансақ, отбасылық қатынасты қалыптастыруға үлкен көмегі тиеді.

Қорқынышты ертегілер – ертегідегі қара күштер: мыстан кемпір т.б.с.с қазіргі кездегі балалардың суб-мәдениетінде де өзгешілік жоқ, сол ертегілердегі қорқынышты ертегі кейіпкерлері. Шамасы бұл жерде біз балалардың өзіндік-терапевтік тәжірибесімен жұмыс жасаймыз: ертегідегі болатын қобалжулы ситуацияны, оның үлгілерін қабаттап, балалардың бойындағы ауыр күшті босатып, жаңа тәсілдер сезіндіру. Стресстік бекіністі ұлғайтуда қорқынышты ертегіні (жеті жастан жоғары) балаларға қолдануға болады. Ол үшін оның екі жолын қолдануға болады: ертегіні айту барысында қорқынышты дауыспен, дыбыстарды созып, интонацияны өзгерту арқылы; қорқыныштың соңы аяғында аяқ астынан күлкілі болып аяқталу.

Таңғажайып (сиқырлы) ертегі – (6-7жастағы) балаларды аса қызықтырады, осындай ертегілер арқылы адам өмірінде санасына ақпараттың шоғырланып, рухани дамуына көмектеседі. Ертегіні қолданып жұмыс жасауда бірінші анализ жасап талдау, ертегі шындалып, оның тікелей өміріндегі ситуациясымен байланыстырса, оған ертегінің басқа да формаларын қолдануға болады; қуыршақ жасау, драматизациялау, сурет салу, құм терапиясы.

Авторлық көркемдік ертегілер емделушіге көмектесу үшін оның ішкі қобалжуын сезіну керек, жұмыс істеу үшін ешқандай үлкен өзіндік кескініне қарамай (бұл кез де өте керекті сәт), авторлық ертегі таңдау керек. Дидактикалық ертегі – бұл ертегінің формасы оқу тапсырма сияқты беріледі.

• Өміріңе қалай жетекшілік жасап бағалайсың?

• Ата-анамен қандай қарым-қатынас жасау керек?

• Қалай кешірімді болу керек?