Қысқа мерзімді жоспарлар

Оқу сабағының жоспары №

Техника-технологиялық бағыттағы бағдарламалық

қамтамасыз ету мысалдары.

(сабақтың тақырыбы)

Модуль /пән атауы ЖББП 8 Информатика

Педагог ____________ дайындады

20_ жылғы "___" ____________

1. Жалпы мәліметтер

Курс, топ __________________

Сабақтың түрі практикалық

Өткізу формасы: жаңа білімді, дағдыларды бекіту сабағы

2. Мақсаты:

• Бағдарламалық қамтамасыз етудің техника-технологиялық саладағы түрлерін ажырату;

• Тиісті бағдарламалық қамтамасыз етудің маңызын түсіну және оны өндірісте, білімде, инженерияда қолдануға байланыстыру.

Міндеттері:

• Бағдарламалық қамтамасыз етудің жүйелік, қолданбалы және аспаптық түрлерін техника-технологиялық контексте сипаттау және олардың негізгі қызметін түсіндіру;

• Әртүрлі бағдарлама түрлерін салыстырып, ортақ және ерекше белгілерін техникалық саладағы қолданыспен байланыстыра отырып анықтау;

• Техникалық процестерде қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз етудің ақпараттық қауіпсіздікпен байланысын талдау.

3. Күтілетін нәтижелер

• Оқушылар техника-технологиялық бағыттағы бағдарламалық қамтамасыз етудің түрлерін анықтап, сипаттай алады;

• Жүйелік, қолданбалы және аспаптық БҚ-ның ерекшеліктерін техникалық тұрғыдан салыстырып, айырмашылықтарын көрсете алады;

• Әртүрлі бағдарламалық қамтамасыз етудің өмірдегі (мысалы, өндірісте, виртуалды модельдеуде, 3D-жобалауда, робот техникасында) қолдану аясын түсіндіріп, ақпараттық сауаттылықпен байланыстыра алады.

4. Қажетті ресурстар

презентация, стикерлер, үлестірме қағаздар

5. Сабақтың барысы

1. Ұйымдастыру бөлімі (5 мин)

-амандасу

-аудитория дайындығын тексеру

-студенттерді түгендеу

2. Білімді бақылау (5 мин)

Сұрақтарға жауап беріңдер:

1. Бағдарламалық қамтамасыз ету дегеніміз не?

2. Бағдарламалық қамтамасыз етудің қандай түрлері бар?

3. Жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету техника-технологиялық салада қандай рөл атқарады?

4. Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету техника-технологиялық бағытта не үшін қажет?

5. Аспаптық бағдарламалық қамтамасыз ету бұл салада қалай қолданылады?

Білімді бағалау критерийлері:
✓ Бағдарламалық қамтамасыз етудің анықтамасын біледі;
✓ Бағдарламалық қамтамасыз етудің түрлерін ажырата алады;
✓ Әрбір түрдің қызметін және қолдану аясын түсінеді.

3. Жаңасын баяндау әдісі. Ауызша (4 мин)

Бағдарламалық қамтамасыз ету — бұл компьютердің немесе басқа цифрлық құрылғының жұмысын қамтамасыз ететін, түрлі техникалық және технологиялық есептерді орындауға көмектесетін бағдарламалар жиынтығы.

Бағдарламалық қамтамасыз ету үш негізгі түрге бөлінеді:

1. Жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету — құрылғылардың тұрақты және үйлесімді жұмысын қамтамасыз етеді. Мысалы: Windows, Linux, драйверлер, BIOS. Бұл бағдарламалар өндірістік құрылғылар мен техникалық процестердің негізін қалайды.

2. Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету — нақты техникалық және инженерлік тапсырмаларды орындауға арналған. Мысалы: AutoCAD, SolidWorks, MATLAB, LabVIEW — олар модельдеу, сызу, автоматтандыру жүйелерін басқаруға мүмкіндік береді.

3. Аспаптық (құралдық) бағдарламалық қамтамасыз ету — микроконтроллерлерге немесе арнайы техникалық құрылғыларға бағдарлама жазу және отладка жасау үшін қолданылады. Мысалы: Arduino IDE, Keil, MPLAB X IDE.

Осы үш түрдің барлығы техника-технологиялық бағытта маңызды рөл атқарады және өндіріс, инженерия, электроника, автоматтандыру салаларында кеңінен қолданылады.

Топтық жұмыс (10 мин)

Тақырып: Техника-технологиялық бағыттағы бағдарламалық қамтамасыз ету мысалдары

Мақсат:
Әр топ техникалық және технологиялық салада қолданылатын бағдарламалық қамтамасыз етудің бір түрін зерттеп, оның қызметін, нақты мысалдарын және басқа түрлерімен байланысын сызба арқылы көрсетеді.

Тапсырма:

• 1-топ: Жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету

Мысалдар: Windows, Linux, драйверлер

Мақсаты: құрылғылардың жұмысын басқару, қолданбалы және аспаптық бағдарламаларға орта ұсыну

• 2-топ: Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету

Мысалдар: AutoCAD, SolidWorks, MATLAB, LabVIEW

Мақсаты: сызба сызу, модель жасау, инженерлік есептеу және өндірістік процестерді басқару

• 3-топ: Аспаптық (құралдық) бағдарламалық қамтамасыз ету

Мысалдар: Arduino IDE, Keil, MPLAB X IDE

Мақсаты: микроконтроллерлерге бағдарлама жазу, отладка жасау, тестілеу

• 4-топ: Үш түрдің өзара байланысын көрсететін сызба дайындайды

Ұсыныс: Венн диаграммасы немесе блок-схема (мысалы, жүйелік БҚ – негіз, қолданбалы – функция, аспаптық – құрал)

Нұсқау:

Әр топ:

• Өз түрінің анықтамасын береді

• 2–3 нақты мысал келтіреді

• Ақпаратты сызба түрінде көрсетеді

• Басқа топтарға қорғайды және түсіндіреді

Білімді бағалау критерийлері:

✓Бағдарламалық қамтамасыз етудің түрлерін ажыратады
✓ Әр түрдің қызметін сипаттайды және өзара байланысын түсіндіреді
✓Ақпаратты сызба, кесте немесе диаграмма арқылы дұрыс бейнелейді

5.Материалды бекіту Жеке жұмыс. Деңгейленген тапсырмалар (15 мин)

І ДЕҢГЕЙ (базалық):

1. Бағдарламалық қамтамасыз ету дегеніміз не?
   → Компьютердің немесе цифрлық құрылғының жұмысын басқаратын және пайдаланушы тапсырмаларын орындауға көмектесетін бағдарламалар жиынтығы.

2. Жүйелік және қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз етуге 2 мысал келтіріңіз.
   → Жүйелік: Windows, Linux
   → Қолданбалы: AutoCAD, MATLAB

3. Жүйелік пен қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету арасындағы бір айырмашылық:
   → Жүйелік БҚ құрылғыны басқаруға арналған, ал қолданбалы БҚ нақты тапсырмаларды орындауға арналған (мысалы, сызба салу, есептеу).

ІІ ДЕҢГЕЙ (орташа):

4. Кестені толтырыңыз:

5. Қандай жағдайда қолданбалы БҚ жүйелік БҚ-мен тығыз байланыста жұмыс істейді?
   → Қолданбалы БҚ жүйелік БҚ ұсынған ресурстар мен интерфейстерді пайдаланғанда (мысалы, AutoCAD Windows жүйесінде жұмыс істейді).

6. Операциялық жүйенің 3 қызметі:
   → Құрылғыларды басқару
   → Файлдық жүйені ұйымдастыру
   → Бағдарламаларды орындау ортасын қамтамасыз ету

ІІІ ДЕҢГЕЙ (жоғары):

7. Мәтін жазу, сурет салу және деректерді өңдеуге қандай БҚ қолданасыз және неге?
   → Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету (мысалы, Word, Paint, Excel), себебі олар нақты осы тапсырмаларға арналған.

8. Бағдарлама орнату кезінде антивирустың рөлі. Бұл қандай БҚ-ға жатады?
   → Антивирус зиянды кодтарды анықтап, жүйені қорғайды. Бұл — жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету.

9. Бағдарламалық қамтамасыз ету мен ақпараттық қауіпсіздік байланысы (2 мысал):
   → 1) Windows Defender – жүйені вирус пен зиянды бағдарламалардан қорғайды
   → 2) Шифрлау бағдарламалары – құпия деректерді қорғайды

Білімді бағалау критерийлері:

✓ Бағдарламалық қамтамасыз ету түрлерін ажыратады және анықтамасын жазады
✓ Нақты техникалық мысалдар келтіре алады
✓ Түрлерін салыстырып, қолдану аясын дұрыс сипаттайды

6. Сабақтың қорытындысын шығару Бағалау парағы бойынша

(5 мин)

Рефлексия: «Көңіл-күй»

Әр студентке үш түсті дөңгелек/қағаз ұсынылады. Студент өз эмоциясын және тапсырманы орындау деңгейін келесі түстер арқылы бағалайды:

Қызыл түс
«Мен тапсырманы орындай алмадым, көңіл-күйім жоқ.»

Көк түс
«Көңіл-күйім жақсы, сыныптастарымның көмегімен тапсырманы орындадым.»

Жасыл түс
«Мен бәрін жақсы орындадым деп ойлаймын: менің көңіл–күйім тамаша.»

Мақсаты:

• Сабақ соңында оқушылардың эмоционалды жай-күйін бақылау

• Оқу жетістігін өздігінен бағалауға үйрету

• Сабақтың түсініктілік деңгейін анықтау арқылы келесі сабақты жоспарлауға негіз жасау

7. Үй тапсырмасы. (1 мин)

Теориялық тапсырма:

• Бағдарламалық қамтамасыз етудің түрлерін жаттап келу:

  • Жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету

  • Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету

  • Аспаптық (құралдық) бағдарламалық қамтамасыз ету

• Әр түрге кемінде 2 мысал жазу:

  • Жүйелік: Windows, Linux, BIOS

  • Қолданбалы: AutoCAD, Microsoft Excel

  • Аспаптық: Arduino IDE, MPLAB X IDE

Практикалық тапсырма:

Тапсырма атауы: «Компьютердегі бағдарламаларды зерттеу»

Орындау нұсқаулығы:

1. Компьютерде орнатылған бағдарламаларды қарап шығыңыз.
   → Бастау (Start) → Бағдарламалар (Programs) бөліміне өтіңіз.

2. Кемінде 5 бағдарламаны таңдап, төмендегі кестені толтырыңыз:

3. Жүйелік және қолданбалы бағдарламалар арасындағы айырмашылықты 2 сөйлеммен жазыңыз:

→ Жүйелік бағдарламалық қамтамасыз ету – компьютердің ішкі құрылғыларының дұрыс жұмыс істеуін басқарады (мысалы, операциялық жүйе).
→ Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыз ету – пайдаланушыға нақты тапсырмаларды орындауға көмектеседі (мысалы, мәтін теру, сурет салу, деректерді өңдеу).