Тақырыбы: Теңіздер мен көлдер

Сынып: 5

Мақсаты: Оқушылардың «көл, теңіз» және олардың түрлері жайлы ұғымын қалыптастыру. Қазақстанның ірі көлдерімен таныстыру. Көлдердің шаруашылық маңызын түсіндіру. Географиялық картамен, мәтінмен жұмыс істеу икемділігін арттыру.

Ұйымдастыру.

Сабақ әдісі: сұрақ-жауап

Сабақ жоспары

Өткен тақырыптарға шолу:

1. Дүниежүзілік мұхит дегеніміз не?

2. Көлемі жағынан ең терең, ең үлкен мұхит?

3. Қай мұхит суының температурасы жылы?

4. Ең кішкентай мұхит және оның маңызы

Жаңа тақырып

Теңіз дегеніміз – материктер мен аралдар арқылы бөлініп жатқан мұхиттың бір бөлігі. Олардың жалпы саны 59 – ға жетеді. Құрлықтар мен аралдарға жақын және алыста орналасуына байланысты ішкі, шеткі және арал аралық деп үшке бөлінеді.

Ішкі теңіздер – құрлықтың ішіне қарай тереңірек еніп мұхит пен немесе жақын теңіздер мен бұғаз арқылы жалғасады.

Шеткі теңіздер – ішкі теңіздерге қарағанда мұхитпен емін-еркін байланысып жатады.

Егер де мұхит сулары көптегн аралдар тобының және ірі аралдар аралығында бұғаздар арқылы жалғасып жатса, оларды арал аралық теңіздер дейміз: Сулавеси, Фиджи, Банда және т.б. Олардың суларының құрамы мұхит суларынан ешқандай айырмашылығы жоқ. Саргасс теңізі мұхиттың ішінде орналасқан жағалауы жоқ ерекше теңіз. Материктердің ішінде орналасқан ірі көлдер Каспий, Арал және Гудзон, Мексика шығанақтары да кейде теңіз длеп атала береді.

Мұхиттар мен теңіздердің ішінде шығанақ пен бұғаз болады.

Шығанақ – мұхит, теңіз суларының құрлыққа сүйірлене немесе тереңірек ішке қарай енген бөлігі.

Бұғаз – құрлықтарды бір-бірінен бөліп тұрған және теңіз, көл, мұхит суларын бір-бірімен жалғастырып тұрған жіңішке өткел.

Материктердің ішіндегі тұйық сулы өлкені – көл деп атайды. Көл дегеніміз – табиғи жолмен пайда болып жер бетінің ойыстарына жиналған су.

Жаңа сабақты бекіту:

1. Теңіз дегеніміз не?

2. Оның қандай түрлері бар?

3. Шығанақ пен бұғаз дегеніміз не?

4. Көл дегеніміз не?

Қортынды

Үйге тапсырма:

Бағалау