Термодинамиканың ІІ заңы

хПән: Физика

Сыныбы: 10 Пән мұғалімі: Идирова М.С.

Сабақтың тақырыбы

§5.10. Термодинамиканың екінші заңы.

Жалпы мақсаты

• Термодинамиканың бірінші заңы, қайтымсыз процесс туралы түсінік беруді жалғастыру, Термодинамиканың екініші заңы туралы түсінік беру.

• Оқушылардың өз бетімен ғылым ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу.

• Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Күтілетін нәтижелер

• Термодинамиканың ІІ заңы жайлы мағлұмат алады

• Термодинамиканың ІІ заңының формулаларын есептер шығаруда және техникада қолдана білуге үйренеді

• Топта бағалай алатын болады

Бағалау

Теорияны түсіну, негізгі идеяны білу.

Қолданылатын әдіс тәсілдер

сұрақ-жауап, баяндау.

Керекті жабдықтар

компьютер, видеопроектор, слайдтар.

Сабақ барысы:

Кезеңі

Уақыты

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Кіріпе

2 минут

Ұйымдастыру. Амандасу. Сыныпты түгендеу.

Ынтасын сабаққа аударады.

Үй тапсырма

5 минут

Тақырып бойынша қойылатын сұрақтар:

• Жылу қозғалтқышы деген не?

• Дөңгелек немесе циклдік процесс дегеніміз не?

• Тура, кері цикл дегеніміз не?

• Жылу қозғалтқыштарының ПӘК-і деген не?

• Жылу қозғалтқышының құрылысы, жұмыс істеу принципі туралы айтып беріңдер.

• Тоңазытқыш машиналар қалай жұмыс жасайды?

• Қандай машина Карноның идеал жылу машинасы деп аталады? Ол қалай жұмыс істейді?

• Карно циклі деген не?

• Карноның жылу машинасының ПӘК-і қандай формуламен есептеледі?

• Жылу машинасының ПӘК-н арттырудың қандай жолдары бар?

• Жылу қозғалтқыштарының қандай түрлерін білесіңдер?

• Олардың бір-бірінен қандай айырмашылығы бар?

• Жылу машиналарының проблемалары мен даму болашағы жайлы не айтасыңдар?

Сызықшалар қойылған орындарға сөздерді қойып, физикалық сөйлем құрайды.

Кестедегі бос орындарды толтырады.

Таныстырылым

2 минут

1. Термодинамика дегенді қалай түсінесің?

2. Термодинамика ІІ заңы жайлы не білесің?

Негізгі бөлім

15 минут

Термодинамиканың екінші заңының тұжырымдамалары:

Клаузиус тұжырымдамасы: жылу өздігінен ыстық денеден суық денеге беріледі.

Кельвин тұжырымдамасы: салқын жүйеден жылу алып, оны жұмысқа айналдыратын машина жасау мүмкін емес.

Кельвиннің айтуы бойынша, жекелеген жүйені сол жүйенің температурасынан төмен температурада суыту арқылы үздіксіз жұмыс жасау мүмкін емес.

Карноның қорытындысын жалпылай келіп, Кельвин мынадай тұжырымдама жасады: бір ғана жылу көзінен алынған жылу мөлшерінің есебінен периодты жұмыс імтейтңн жылу машинасын жасау мүмкін емес, яғни екінші ретті мәңгі қозғалтқыштың болуы мүмкін емес.

Екінші ретті мәңгі қозғалтқыш дегеніміз – бір ғана резервуардан алынған жылуды толығымен жұмысқа айналдыратын машина.

Термодинамиканың екінші заңының математикалық өрнегі:

Реалды жылу машинасының ПӘК-інің қайтымды процестер үшін жазылған формуласы:

.

Қайтымды процестер табиғатта кездеспейді.

Оқушылар тыңдап, сұрақтар қояды. Анықтама мен формулаларды дәптерлеріне жазып отырады.

Мұқият тыңдап, қойылған сұрақтарға жауап береді.

Есептер шығару

8 минут

12-жаттығу. №7 №8, №9.

Тапсырмаларды орындайды.

Жаңа сабақты бекіту

5 минут

Kahoot программасы арқылы тест жұмысы

Тест жұмысын шапшаң орындайды.

Қорытынды

3 минут

Бағалау.

Үй тапсырмасы:

§5.10. 12-жаттығу. №10, №11,№12

Рефлексия.

Үй тапсырмасын күнделіктеріне жазып алады.

Рефлексия

Нысана