400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

Тіл - ұлттың тірегі

Материал туралы қысқаша түсінік
«Тіл-ұлттың тірегі» атты тәрбие сағатымызды бастаймыз. Ана тілі - адам болып жаралғаннан бері жан дүниесінің айнасы, өсіп - өніп, түрлене беретін, мәңгі құламайтын бәйтерегі. Ана тілі жүректінің терең сырларын, халық тарихының барлық кезеңдерін, жанның барлық толқындарын ұрпақтан - ұрпаққа сақтап отыратын қазына. Шамсонова Диана: Қазақ тілі аса бай, икемді тіл. Қалай исең, солай иіле береді. Орамын, бұрымын тауып, қисынын, орайын келтіріп пайдалансаң, бұл тілмен сурет салуға, тас қашап, ағаш, текемет оюға болады - ау. Бұл тілден май тамады десе де сыяр. Халықтың тіліне жырына құлақ салсаң, небір алуа - шекер балдай татитын нәріне, әріне әсте тоймайсың. Ғашықпын қазақ тіліне... Осындай майса, сұлу тілді қалай өгейсітуге болады.
Материалдың қысқаша нұсқасы

ТС-ТБ-ТҰ-05/03

№16 КОЛЛЕДЖ МКҚК


САПА МЕНЕДЖМЕНТІ ЖҮЙЕСІ



«БЕКІТЕМІН»

Директордың ТЖЖО

____________ Г.Шертаева

«_____» _______________ 20 ___ ж.









ТӘРБИЕ САҒАТЫ


ТІЛ – ҰЛТТЫҢ ТІРЕГІ


ТС-ТБ-ТҰ-05/03










Данасы:________________________________

Енгізілген мерзімі:____________________________


Пайдалану мерзімі: ______________________________









Қызмет бабында пайдаланылатын басылым


Шардара

АЛҒЫ СӨЗ

1 Әзірлегендер: Тұ-05 топ жетекшісі.......................................................................... Ж.Беримова

ТҰ-05 топ шебері.........................................................................Г.Тастанбекова

2 Бірінші рет енгізілді











































Осы тәрбие сағатын №16 колледждің рұқсатынсыз толық немесе жартылай қайталауға, көбейтуге және таратуға болмайды

МАЗМҰНЫ


1. Мақсаты ..........................................................................................................................................4


2. Көрнекіліктер..................................................................................................................................4


3. Сабақтың түрі ................................................................................................................................4


4. Сабақтың барысы ...........................................................................................................................4


4.1 Кіріспе сөзі....................................................................................................................................4


4.2 «Абай мен Әбіштің сырласуы» атты қысқаша көрініс ............................................................5


4.3 Тіл туралы не білеміз?..................................................................................................................6


5. Қорытынды......................................................................................................................................6


6. Пайдаланылған әдебиеттер............................................................................................................7































1. МАҚСАТЫ

Оқушыларды туған халқының тілін қастерлейтін саналы да парасатты азамат етіп тәрбиелеу. Ойлау, сөйлеу қабілеттерін дамыту. Жас ұрпақтың патриоттық сезімін оята отырып елін, жерін сүюге, құрметтеуге тәрбиелеу.

2. КӨРНЕКІЛІКТЕР

Сыныпты тақырыпқа лайық безендіру, нақыл сөздер.

3. САБАҚТЫҢ ТҮРІ

Ой талқылау


4. САБАҚТЫҢ БАРЫСЫ


4.1 Кіріспе сөзі

Топ жетекшісі:

Танытқан қазағымның қазақтығын,

Танытқан қазағымның азаттығын,

Танытқан қазағымның ғажаптығын,

Айналдым құдіретіңнен Қазақ тілім.


Сенімен Махамбетті, Абайды ұқтым,

Сенімен Жамбыл жыры – арайды ұқтым,

Сенімен мейірімді ананы ұқтым,

Сенімен мейірімді даламды ұқтым.

  • деп бүгінгі «Тіл-ұлттың тірегі» атты тәрбие сағатымызды бастаймыз.

Ана тілі - адам болып жаралғаннан бері жан дүниесінің айнасы, өсіп - өніп, түрлене беретін, мәңгі құламайтын бәйтерегі. Ана тілі жүректінің терең сырларын, халық тарихының барлық кезеңдерін, жанның барлық толқындарын ұрпақтан - ұрпаққа сақтап отыратын қазына. Шамсонова Диана: Қазақ тілі аса бай, икемді тіл. Қалай исең, солай иіле береді. Орамын, бұрымын тауып, қисынын, орайын келтіріп пайдалансаң, бұл тілмен сурет салуға, тас қашап, ағаш, текемет оюға болады - ау. Бұл тілден май тамады десе де сыяр. Халықтың тіліне жырына құлақ салсаң, небір алуа - шекер балдай татитын нәріне, әріне әсте тоймайсың. Ғашықпын қазақ тіліне... Осындай майса, сұлу тілді қалай өгейсітуге болады.

Әуезхан Айдана: Ана тілім - тірлігімнің айғағы,

Тілім барда айтылар сөз ойдағы,

Тілім өссе, мен де бірге өсемін,

Тілім өшсе, мен де бірге өшемін.

Ана тілін білмеген - ақылы жоқ желікбас,

Ана тілін сүймеген - халқын сүйіп жарытпас.

Рысмурат Улмира: Туған тілім - бабам тілім - өз тілім,

Туған тілім - анам тілім - өз тілім,

Туған тілім - далам тілім - өз тілім,

Туған тілім - адам тілім - өз тілім.

Базарбаев Төлеби: Туған тілде сыры терең жаным бар,

Туған тілде әнім менен сәнім бар.

Туған тілім тіл болудан қалса егер,

Жүрегімді суырып - ақ алыңдар!

Топ жетекшісі: Құлақтан кіріп бойды алар, Жақсы ән мен тәтті күй. Көңілге түрлі ой салар, Әнді сүйсең, менше сүй.- деген Абай атамыз.

Оңланбек Аяужан: Асыл сөзді іздесең,

Абайды оқы, ерінбе.

Адамдықты көздесең,

Жаттап тоқы көңілге.

«Абай мен Әбіштің сырласуы» атты қысқаша көрініс. (Абай – Жандарбеков Ерасыл, Әбіш – Базарбаев Төлеби)

Абай мен Әбіш

Наушабай дейтін кісі жол жүріп келе жатып, Абайдың үйіне түсіпті. Жайғасып отырған соң ол:

-  Абайжан, өзіңе асыл сөз, алғыр ой тауып айтқан кісі болды ма? - деп сұрапты.Абай сәл ойланып отырыпты да:

- Менің Әбдірахман деген балам бар еді. Оны тоғыз жасында Семейдегі орыс мектебіне оқуға бердім. Оны бітірген соң, Петербурға жібердім. Қыс оқып, жаз демалысқа үйге келді. Сұрастырып байқасам, оқуы жақсы

көрінеді. Баламның алымдылығын сынап білейін деп ойладым да, бір күні жай әңгімелесіп отырып:

- Қалқам Әбіш, осы әлемдегі жаратылыста ақ зат асыл ма, қара зат асыл ма? - деп сұраған едім. Ол іркілместен:

-  Ақ зат асыл ғой, - деді.

-  Неге, қара зат асыл емес пе? - дедім мен. Әбіш бетіме қарап күлді де:

-  Қараны қалай асыл дейсіз? - деді. Мен:

-  Біріншіден, адам баласы барлық дүниедегі жаратылысты көзбен кереді емес пе, - дедім,- Бірақ көздің ағы көрмейді, ортасындағы кішкене қарашығы ғана көреді. Қараның асылдығына осы дәлел. Екіншіден, қағаз ақ, одан адам оқып білім ала алмайды, үстіне жазған қара сиядан

өнер-білім алады. Үшіншіден, жас шақта адамның сақал-шашы қара болады. Осыған байланысты жас күнде адамда ақыл, білім, қайрат көп болады. Қартайғанда шаш-сақал ағарады. Ал, адамда ақыл, білім, қайрат та азаяды. сондықтан ақтан қараны асыл ма деп ойлаймын, - дедім.

Сонда Әбіш:

-  Оның бәрін қалай білдіңіз? - деді.

-  Ақылмен білдім, - дедім мен.

-  Олай болса, ақыл мида болмай ма, ал ми ақ зат емес пе!

Екіншіден, ақыл - нұр, жарық зат. О да аққа ұқсамай ма? - деді.

Мен баламның тауып айтқан сөзіне риза болып, маңдайынан иіскедім.

Қазақ тілі өте бай тіл білгенге. 
Оның сырын түсіну де тереңде! 
Сан ғасырды бастан кешкен қазақ тіл 
Дәл қазірде жойылуы мүмкінбе? 

Жойылмайды, жойылмайды туған тіл. 
Тілдің сырын тереңірек бойлай біл, 
Жоғалту да, дамыту да тіліңді 
Өз қолыңда, соны елім,ойлай біл! 

Кейбіреулер туған тілін білмейді. 
Білмесе де білгісі олар келмейді, 
Туған тілін түсінбеген азамат 
Өз ұлтының қасиетін сезбейді. 

Қате болар туған тілін білмесе. 
Тілін сатып өзге тілге бой берсе, 
Тілін сатып деп айтпасам не дейін? 
Туған тілін білгісі де келмесе! 

Үйрен тілді баста бәрін жаңадан. 
Отан тілі әркімге ыстық бір арман, 
Ана тілім Қазақ тілін құрметтеу 
Бізге аманат қалған мирас бабадан. 

Бар тілегім қазақ тілі гүлдеуі 
Өзге тілмен араласып жүрмеуі. 
Бұл тілімнің кемшілігі кәзіргі. 
Кей қазағым тілін мүлдем білмеуі! 

- Балалар, тіл туралы біз не білеміз? Ойларымызды ортаға салайық. Әуесхан Таңшолпан: Халық бар жерде тіл бар. Тіл бар жерде өнер бар. Өнер бар жерде жанкүйер бар. Әр халықтың ана тілі - оның бақыты, оның қуанышы. Ережеп Гулназ: Туған тілің мақтан ету, оны таза сақтау, оның өрлеп, өсе түсуіне еңбек сіңіру - әрбір қазақ отбасының жүрегі. Базарбаев Төлеби: Халықтың қуаты - тілдің қуаты. Біз ана тілімізді ең айтқыш, ең білгір, ең бай тілдердің біріне айналдыруымыз керек. - Балалар, тіл туралы қандай мақалдар білеміз? 1. Өнер алды қызыл тіл. 2. Тіл тас жарады, Тас жармаса, бас жарады. 3. Шебердің қолы ортақ, Шешеннің тілі ортақ.. 4. Тіл қылыштан өткір. 5. Басқа бәле тілден. Мұғалім: Қалың елім қазағыңа қорған бол! Жеткіншегім жайқала өсіп орман бол, Шет тілі мен компьютерді меңгеріп, Елге тірек, нағыз ұлттық тұлға бол! Осымен біздің тіл мерекесіне арналған сабағымыз аяқталды. 


5. ҚОРЫТЫНДЫ

Сонымен, құрметті студенттер, бүгінгі сабақтың негізгі мағынасын мына мақал – мәтелдермен қорытындылап:
1. Тіл тас жарады, тас жармаса.....(бас жарады)
2. Бал тамған тілден...(у тамған)
3. Тауды, тасты жел бұзар, адамзатты...(сөз бұзар)
4. Жақсы сөз -...(жарым ырыс)
5. Қаһарлы сөз...(қамал бұзар)
. 6. Шебердің қолы ортақ, шешеннің...( тілі ортақ)
7. Жақсы байқап сөйлер, жаман...( шайқап сөйлер)
8. Бас кеспек болса да,... ( тіл кеспек жоқ)
9. Дәлелсіз сөз...(желмен тең)
10. Тіл қылыштан... (өткір)
11. Піл көтермегенді,...(тіл көтереді)
12. Тілден артық...(қазына жоқ)
13. Ана сүті бой өсіреді, Ана тілі...(ой өсіреді)
14. Жыланның уы тісінде, Адамның уы... ( тілінде)
15. Ең ащы да тіл, ең...(тәтті де тіл)
16. Өнер алды – ( қызыл тіл)
17. Айтылған сөз -...( атылған оқ)
18. Жылы - жылы сөйлесең, жылан...(інінен шығады)
19. Басқа пәле -...(тілден)
20. Білім кілті -... (тіл)
21. Тілге құрмет –(елге құрмет)
Топ жетекшісі: «Тіл – ұлттың тірегі!» атты тәрбие сағатымызды мына бір өлең жолдарымен аяқтағым келеді:
Туған тілім – тірлігімнің айғағы,
Тілім барда айтылады сыр ойдағы,
Өссе тілім, мен де бірге өсемін,
Өшсе тілім, мен де бірге өшемін.- деп Әбділдә Тәжібаев ағамыз жырламақшы біздер де әрқашан тілімізді бірінші орынға қойып жүрейік.
Көңіл қойып тыңдағандарыңызға көп - көп рахмет.

6. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

- Сыныптан тыс жұмыстар

- Кезекті басылымдар

- Қазақтың мақал-мәтелдері

7

Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
30 қаңтар
523
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі