Тіл дамыту сабағы


Тақырыбы: Төрт түлік мал.

Мақсаты:Балалардың төрт түлік мал туралы түсініктерін кеңейте отырып, төрт түлікті дәріптеген өлең жырлары, өнер салтымызды жас жеткіншектердің бойына сіңірумен қатар олардың сөздік қорын дамыту,өз халқына, ана тіліне деген сүйіспеншілігін қалыптастыру болады.

Көрнекілігі. Жайлау макеті,төрт түлік суреті, тікұшақ. Сабақ түрі: аралас сабақ( тіл дамыту, сауат ашу, ән сабағы

Әдіс-тәсіл: түсіндіру,көрсету, дидактикалық ойындар.

Жаңа сөздер:кісінейді, мөңірейді, маңырайды, түлік, айтыс.

Дайындық жұмыс::үй жануарлырымен танысу,пайдасы туралы әңгімелесу,мақал-мәтелдер үйрету.

Сабақтың барысы.

1. 
   Ұйымдастыру бөлімі.

Сәлемдесу.1-ші бала. Білер қазақ баласы,

Сәлем сөздің анасы.

Алдымыздан кезіккен

Көп танысты көреміз

Бәріне де ізетпен

Біздер сәлем береміз.

Мұғалім, балалар:Қайырлытаң,көк аспан!

Қайырлы таң,жер,ана!

Қайырлы таң, қонақтар!

Қайырлы таң, достарым!

2.Жылулық шеңбері:1-2минут көздерін жұмып,өздерін тағы да,көк майса шалғында жатып,көк аспанды көріп,құстардың сайраған әнін, судың сыбдырын естіген кездерін елестетуді ұсынамын.

3.Мұғалім: Балалар,мен сендерге жайлауға саяхатқа шығуды ұсынамын.Бұрын біздің ата-бабамыз жайлауға атпен, түйеге жүк артып шыққан.Қазіргі заманда басқа да көліктерді пайдалануға болады.Мен сендерге қазір жұмбақ жасырамын.

Бырылдар көкте инелік,

Инелік емес, үй делік.(тікұшақ)

-Біз бүгін жайлауға тікұшақпен барамызТікұшаққа мінеді.

Мұғалім:Балалар,біз жайлауға ұшып келдік.

2-ші бөлім. Әңгімелесу,сұрақ-жауаптар.

Мұғалім.Біз саяхатқа қайда келдік!

Балалар:Жайлауға.Міне бір үй тұр.Бұл қандай үй?

Киіз үй


Мұғалім:Мен көрейін үйде кім барын, ешкім жоқ. Қоржын, ішінде хат жатыр

Сұрақ- жауап.1-ші тапсырма.жұмбақ жасыру.

Кішкене ғана бойы бар

Ай налдырып киген тоны бар.(қой) 


Кезекті бір жануар

Үстінде екі тауы бар.(түйе)


Басында екі таяғы бар

Төрт аяғы бар

Бірақ тағы сақалы бар.

Екі айнасы бар

Ек і найзасы бар

Төрт жылтырмағы бар (сиыр) 


Бір шыбыртқысы бар.

Екеу елеңдеп келеді

Төртеу төбелесіп келеді. (жылқы)


Түлік дегеніміз осы малдар.

Түйе, жылқы, сиыр, қой, ешкі.Адамға пайдасы өте көп

Балалар ,осы малдар адамға не береді? 




Сүт, ет, жүн.

Түйенің сүтінен не жасалады? 

Шұбат.

Жылқының сүтінен не істеледі?

Қымыз.

Сиырдың, қойдың, ешкінің сүтінен не жасалады?

Май, құрт, айран, ірімшік.

Қой, ешкінің, түйенің жүнінен не жасайды?

Жіп, киім тоқиды, көрпе жасайды

Төрт түлік туралы айта кету....




Төрт түлік туралы жырлар.
«Ұлттық иитағамдармен таныстыру»

« Ұлттық тағамдармен таныстыру»

Дидактикалық ойын

« Қай жануар қалай дыбыстайды?»

Сиыр-мө-мө Қой, ешкі-мә-мә. Түйе-бе-бе, жылқы-е е.

Мұғалім. өте жақсы.Енді тыңдаңдар малдың дыбыстағанын былай деп атайды.

Жылқы-кісінейді

Сиыр-мөңірейді

Қой-ешкі-маңырайды

Түйе-боздайды. 

Бәріміз осы сөздерді ұғып жаттап алайық.


3-ші тапсырма. Сергіту сәті.Төлді қалай шақырады? (қимылмен көрсету)

1.Пұшайт-пұшайт қой, қозы.

2.Шөре-шөре ешкі ,лақ

. 3.Аухау-аухау сиыр-бұзау

4.Құрау –құрау жылқы, құлын.

5.Көс-көс түйе, бота


Төрт түлік мал туралы мақал-мәтелдер айту.

1.Жылқы малдың патшасы

Түйе малдың –қасқасы

2.Мал өсірсең,қой өсір

Өнімі оныңкөл-көсір.

3.Түйе малдың үлкені

Жылқы малдың үркегі

Сыйыр малдың – сүттісі

Қой – түліктің құттысы.

4. Малды баға біл

Бабын таба біл.

Д/ойын:(Төлін тап) 

Ережесі.Екі суреттің бір сыңарын көрсетіп немесе тақтаға іліп, екінші сыңарын шақырған бала тауып қатарына қояды.Содан соң ілген бала төлдің атын айтып отырады.


Төлдерге арналған қазақ халқының жырлары бар. топ-топпен айтады.

Мұғалім: Біз бүгін төрт түлік малға жататын үй жануарларымен таныстық. Не жатады екен?

Енді осы төрт түлік малға арналған тақпақтар айта кетейік.


Тақпақтар.

1.Шөре-шөре, лағым, 

Тентек болма, шырағым. 

Секектеме демінді ал 

Селтеңдемей кұлағың. 

2.Әукім-әукім, әукешім, 

Қасиыншы әукесін. 

Енең әне келеді, 

Ақ мамасын береді.

3. Қара көзің мөлдіреп 

Қызықтырмай қоймайды, 

Жібек жүнің үлбіреп, 

Қарасам көз тоймайды

4.Кіп-кішкене момақан

Қошақанды ұнатам

Сүйеді анам «қозы» деп 

«Қошақаным» өзін деп
5.Құлын – құлын, құлыншақ

Желкілдейді тұлымшақ

Маңдайында жұлдызы

Құйрығында құндызы

Мұғалім: Балалар біз бүгін сабақтақазақ халқының салт-дәстүрімен, төрт түлікмал туралы білімдерімізді дамыттық ,сонымен төрт түлік малға не жатады екен 

Жылқы, сиыр, қой ешкі, түйе.

Мұғалім: Қандай жаңа сөздермен таныстыңдар

Балалар: Кісінейді, мөңірейді, боздайды, маңырайды.
Мұғалім: Сабақ аяқталды.