«Үй жануарлары» ұйымдастырылған оқу қызметі

Бекітемін:____________

директор Ж.С.Кадемова

Орал қаласының № 35«Шұғыла» бөбекжайы МКҚК базасында өткен «Қадыр Мырза Әли шығармалары бала тәрбиесінде» тақырыбындағы облыстық, қалалық семинарында

«Үй жануарлары және олардың төлдері»

ұйымдастырылған оқу қызметі

№35 «Шұғыла» бөбекжай МКҚК

тәрбиешісі Э.С.Сулейменованың

жұмыс тәжірибесінен

Орал, 2018ж.

Білім беру салалары: Таным

Бөлімі: Жаратылыстану

Тақырыбы: «Үй жануарлары және оның төлдері»

Мақсаты:.

Білімділік: Балаларға үй жануарлары туралы түсініктерін тереңдету. Олардың төлдерін бір- біріннен ажырата білуге, зейін қойып тыңдауға үйрету.

Дамытушылық: Үй жануарлардың бізге тигізер пайдасы туралы әңгімелеп, төлдерінің дыбысын ажыратуға. Сұрақ жауап арқылы балалардың тілін дамыту

Тәрбиелік: Үй жануарларын Қадыр Мырза Әли тақпақтары арқылы қорғауға, қамқорлық жасауға тәрбиелеу.

Әдіс- тәсілдері: Түсіндіру, сұрақ – жауап, әңгімелеу,қайталау, көрнекілік әдістері.

Көрнекілік: үй жануарлары қой, сиыр, түйе, ешкі,жылқы, үйдің суреттері, макеттері. Малдан алынған өнімдер: Сүт, айран, құрт, ет, жүн, жылы тоқылған қолғап.

Полигвалдык компонент: сиыр - корова – cow- кау, жылқы –лошадь – horse- херс, түйе- верблюд- камел, қой-баран-рам, ешкі- коза-коут, мысық- кошка - cat.

Балалар, «Амандасу - адамгершіліктің, әдептіліктің баспалдағы»

сондықтан да, алдымен қонақтармен амандасып алайық.

Жылулық шеңбері.

Атам мені құлыным дейді,

Әжем мені ботам дейді,

Әкем мені шырағым дейді,

Анам мені қозым дейді,

Ал шынында мен кіммін?

Мен дарынды баламын!

-Жарайсыңдар, балалар сендерді ата-аналарын, ата-әжелерін осылай еркелете ме?

Бүгін біз үй жануарлары туралы әңгімелейміз.

-Балалар, қандай үй жануарларды білесіндер?

- Неге үй жануарлары дейди?

Балалардың жауабы: олар ауылда, адамның қасында турады.

- Дұрыс, жылқы, түйе, сиыр, қой, ешкі, ит, мысық адамның үйінің маңайында тіршілік етеді. Сол үшін үй жануарлары деп аталады. Үй жануарлары адамға көп пайда келтіреді.

Олардың қызметі үшін адамдар күтіп, қысты күні аяздан тоңбайтын жылы қора жасайды.

- Балалар сендер әжеміздің ауылына қонаққа барғыларын келе ме?

Немен барамыз?

Әженің ауылына қонаққа келдік балалар.

Озимизди қалай ұстауымыз керек?

(теңтек болмаймыз, айқаламаймыз, жануарларды қорқытпау үшін )

1. Қамыс құлақ,

Тостаған тұяқ.

Мінсең қанат

Сүті дәрі еті тамақ. ( Жылқы)

Жылқының суретің көрсетеді. Бұл не? Жылқының қандай пайдасы бар?

Жылқыға мінеді, оны арба мен шанаға жегеді, сүтінен қымыз ашытады. Жылқының еті адам ағзасына пайдалы.Немен көріктенеді? (Балалардың жауабы)

2. Екі айнасы бар

Екі найзасы бар (Сиыр)

Сиырдың суретің көрсетеді? Бұл не? Сиырдың қандай пайдасы бар?

Сиырдың сүтін ішіп, етін жейміз, терісінен киім тігеміз.Немен көріктенеді?

• Сиыр шөп жейді, сут береді. Сүттен не жасаймыз? (Балалардың жауабы)

3. Үстінде екі тауы бар,

Қызық бір жануар (Түйе)

Түйенің суретің көрсетеді? Бұл не? Түйенің қандай пайдасы бар?

Түйеге жүк артады. Түйенің сүтінен шұбат дайындайды

4. Кішкене ғана бойы бар

Айналдыра киген тоны бар. (Қой)

Қойдың суретің көрсетеді? Бұл не? Қойдың қандай пайдасы бар?

Қойдың етін жейміз, жұнінен шулық, қолғап,малақай тоқиды, көрпе жасайды.Немен көріктенеді?

- Қой шөп жейді

5. Секең - секең етеді

Таумен - тасқа жетеді. ( Ешкі)

Ешкінің суретің көрсетеді? Бұл не? Ешкінің қандай пайдасы бар?

Ешкінің сүтін ішіп, етін жейміз, түбітінен шулық, қолғап, малақай тоқиды.Немен көріктенеді? (Балалардың жауабы)

6. Үй жанында өмір сүреді

Біреу келсе үреді. ( Ит)

Ит қасқыр мен ұрыдан сақтап, қора күзетеді. Сүйек кемиреди.

7. Сүтті жақсы көреді

Жылы жерде ұйықтайды (Мысық) Мысық сүт ішеді,адамның үйінде тұрады, тышқан аулайды.

Сергіту сәті:

Пеш түбінде мысық отыр,

Екі көзін қысып отыр

Керілді мысық,

Бізге көзін қысып,

Жүгіреді жылдам,

Көрінсе оған тышқан.

Әже: Менің құлыншақтарым келіп қалыпты ғой! Сәлеметсіңдер ме балалар?

- Сәлеметсізбе әже!

- Әже біздің балалар үй жануарлары туралы көптеген нәрселер білді. Сонымен қатар Қадыр Мырза Әли атамыздын жазған үй жануарлары туралы тақпақтар біледі.

Ешкі

Ешкі деген жануар

Лақ кезден шыңығар.

Жапырағы жайқалған,

Ағаш көрсе жыны бар

Сол мінезі баяғы,

Қанатындай аяғы...

Шығып алып тұр, әне,

Төбесіне маяның!

Қой

Жайылады аңғарда

Маңырайды албарда

Тістемейтін, теппейтін

Қойдан момын мал бар ма?

Бар шопанның өз әні,

Босамайды қазаны

Қазақ айтқан қой бағып,

Құйрық жеген озады!

Сиыр

Әукіш, әукім, сиырым!

Мүйізінің сүйірін!

Шүйгін жергет келгелі

Шығып қапты бүйірің.

Жүр ме шіркей мазалап?

Маса да бір азап-ақ,

Апам сені сауады

Желініңді тазалап.

Бір өзіңді таңдаған

Бағалайды малды анам.

Шөбіңді атам шабады,

Бұзауыңды мен бағам.

Жылқы

Ұшып жүру үшін де

Жаралған бұл мүсін бе?

Сезімталы осы мал

Төрт түліктің ішінде.

Тұлпар болар бір құлын

Неге татыр?

Біл құнын!

Үлкен жүрек жоқ малда

Жүрегіндей жылқының!

Түйе

Шөлді жайлап қыстаған

Жалпақ табан, құс табан,

Ырысы бар адамның

Ойсылқара ұстаған

Біздің байтақ өлкені

Әрлі берлі ең кемі

Бір айналып жүзетін

Ол- даланың желкені.

Әже: Құлыншақтарым, жануарлар қалай дыбыстайтынын білесіңдер ме?

Дидактикалық ойын: «Не қандай дыбыс шығарады?»

Ойынның мақсаты: Жан - жануарлардың дыбысын үйрету.

Ойынның мазмұны: Тәрбиеші жан - жануарлардың суретін көрсетіп, сұраққа - жауап беруін талап етеді.

- Сиыр «мө-мө-мө» деген дыбыс шығарады. Сиырға шем шөп берерде «аухау-аухау» деп шақырамыз.

-Қой «мә-мә-мә» деп маңырайды. Суарарда «пұшайт-пұшайт» деп шақырады. Қойдың сүтін қорғасын дейді. Етін жеп, жүнін тұрмыста пайдаланымыз.

-Ешкіні , лақты «шөре-шөре» деп шақырады. Ешкі сүті құнарлы, ем болып келеді. Ешкінің түбітінен шәркей, орамал, қолғаптар тоқиды.

-Жылқы кісінейді. Жылқыны «қырау-қырау» деп дауыстап шақырады.

-Түйе «бө-бө-бө» деп боздайды. Түйені «көс-көс» деп шақырамыз.

-Үй жануарлары қандай дыбыс шығарады?

Жарайсыңдар балалар!

Әже: Балалар, менин жайлауда жәйлип жұрген жануарларым жоғалып кетти. Қайдан табамын?

-Жылама әже, біздің балаларымыз тауып береди.

(Шығармашылық жұмыс құрғақ құммен)

Жайлауға жануарлар суреттерді іледі

Әже ризашыдығын білдіріп, құрт береди

-Балалар енді біздің топқа қайтатын уақытымыз болыпты.

Әжемен қоштасайық. Сау болыңыз.

Әже: Өте ақылды балалар екенсіндер біздің ауылға тағы келіп тұрындар. Мен сендерге сиырдың сүтінен жасалынған құртымды берейін. Сау болыңдар.

Қорытынды:

-Балалар бүгінгі біздің ашық ұйымдастырылған оқу қызметінде не жайында болды? -Қайда қонаққа бардық?

-Үй жануарларына нелер жатады?

-Төлдерін атап айтыңдаршы?

Қой, ешкі маңырайды, сиыр мөңірейді, жылқы – кісінейді, түйе - боздайды

ит үреді - деп жауап береді.

- Бүгінгі ашық ұйымдастырылған оқу іс-әрекетіміз ұнады ма? Сондықтан үй жануарларына әрқашан қамқорлық жасап жүріңдер.Балалар, сендер бүгінгі оқу қызметине өте жақсы қатыстыңдар. Сендер өте ақылдысыңдар. Келген қонақтармен қоштасайық.

Білім беру салалары: Таным

Бөлімі: Жаратылыстану

Тақырыбы: «Үй жануарлары және оның төлдері»

Мақсаты:.

Білімділік: Балаларға үй жануарлары туралы түсініктерін тереңдету. Олардың төлдерін бір- біріннен ажырата білуге, зейін қойып тыңдауға үйрету.

Дамытушылық: Үй жануарлардың бізге тигізер пайдасы туралы әңгімелеп, төлдерінің дыбысын ажыратуға. Сұрақ жауап арқылы балалардың тілін дамыту

Тәрбиелік: Үй жануарларын Қадыр Мырза Әли тақпақтары арқылы қорғауға, қамқорлық жасауға тәрбиелеу.

Әдіс- тәсілдері: Түсіндіру, сұрақ – жауап, әңгімелеу,қайталау, көрнекілік әдістері.

Көрнекілік: үй жануарлары қой, сиыр, түйе, ешкі,жылқы, үйдің суреттері, макеттері. Малдан алынған өнімдер: Сүт, айран, құрт, ет, жүн, жылы тоқылған қолғап.

Полигвалдык компонент: сиыр - корова – cow- кау, жылқы –лошадь – horse- херс, түйе- верблюд- камел, қой-баран-рам, ешкі- коза-коут, мысық- кошка - cat.

Балалар, «Амандасу - адамгершіліктің, әдептіліктің баспалдағы»

сондықтан да, алдымен қонақтармен амандасып алайық.

Жылулық шеңбері.

Атам мені құлыным дейді,

Әжем мені ботам дейді,

Әкем мені шырағым дейді,

Анам мені қозым дейді,

Ал шынында мен кіммін?

Мен дарынды баламын!

-Жарайсыңдар, балалар сендерді ата-аналарын, ата-әжелерін осылай еркелете ме?

Бүгін біз үй жануарлары туралы әңгімелейміз.

-Балалар, қандай үй жануарларды білесіндер?

- Неге үй жануарлары дейди?

Балалардың жауабы: олар ауылда, адамның қасында турады.

- Дұрыс, жылқы, түйе, сиыр, қой, ешкі, ит, мысық адамның үйінің маңайында тіршілік етеді. Сол үшін үй жануарлары деп аталады. Үй жануарлары адамға көп пайда келтіреді.

Олардың қызметі үшін адамдар күтіп, қысты күні аяздан тоңбайтын жылы қора жасайды.

- Балалар сендер әжеміздің ауылына қонаққа барғыларын келе ме?

Немен барамыз?

Әженің ауылына қонаққа келдік балалар.

Озимизди қалай ұстауымыз керек?

(теңтек болмаймыз, айқаламаймыз, жануарларды қорқытпау үшін )

1. Қамыс құлақ,

Тостаған тұяқ.

Мінсең қанат

Сүті дәрі еті тамақ. ( Жылқы)

Жылқының суретің көрсетеді. Бұл не? Жылқының қандай пайдасы бар?

Жылқыға мінеді, оны арба мен шанаға жегеді, сүтінен қымыз ашытады. Жылқының еті адам ағзасына пайдалы.Немен көріктенеді? (Балалардың жауабы)

2. Екі айнасы бар

Екі найзасы бар (Сиыр)

Сиырдың суретің көрсетеді? Бұл не? Сиырдың қандай пайдасы бар?

Сиырдың сүтін ішіп, етін жейміз, терісінен киім тігеміз.Немен көріктенеді?

- Сиыр шөп жейді, сут береді. Сүттен не жасаймыз? (Балалардың жауабы)

3. Үстінде екі тауы бар,

Қызық бір жануар (Түйе)

Түйенің суретің көрсетеді? Бұл не? Түйенің қандай пайдасы бар?

Түйеге жүк артады. Түйенің сүтінен шұбат дайындайды

4. Кішкене ғана бойы бар

Айналдыра киген тоны бар. (Қой)

Қойдың суретің көрсетеді? Бұл не? Қойдың қандай пайдасы бар?

Қойдың етін жейміз, жұнінен шулық, қолғап,малақай тоқиды, көрпе жасайды.Немен көріктенеді?

- Қой шөп жейді

5. Секең - секең етеді

Таумен - тасқа жетеді. ( Ешкі)

Ешкінің суретің көрсетеді? Бұл не? Ешкінің қандай пайдасы бар?

Ешкінің сүтін ішіп, етін жейміз, түбітінен шулық, қолғап, малақай тоқиды.Немен көріктенеді? (Балалардың жауабы)

6. Үй жанында өмір сүреді

Біреу келсе үреді. ( Ит)

Ит қасқыр мен ұрыдан сақтап, қора күзетеді. Сүйек кемиреди.

7. Сүтті жақсы көреді

Жылы жерде ұйықтайды (Мысық) Мысық сүт ішеді,адамның үйінде тұрады, тышқан аулайды.

Мысықтын дауысы шығады. Мысық жылап тұрғанын айтады.

- Қалай ойлайсыз, неге жылап тұр екен? (Балалардың жауабы: қарны ашты, ойнағысы келеді, анасына барғысы келеді

Сергіту сәті:

Пеш түбінде мысық отыр,

Екі көзін қысып отыр

Керілді мысық,

Бізге көзін қысып,

Жүгіреді жылдам,

Көрінсе оған тышқан.

- Анасыннан адасып,таба алмай жатыр

Дидактикалық ойын «Адаспай тап». Сәйкестендіру тесті

Ойын шарты: Сурет бойынша төлдерді өз енелеріне сызықпен қосу, сәйкестендіру.

Әже: Менің құлыншақтарым келіп қалыпты ғой! Сәлеметсіңдер ме балалар?

- Сәлеметсізбе әже!

- Әже біздің балалар үй жануарлары туралы көптеген нәрселер білді. Сонымен қатар Қадыр Мырза Әли атамыздын жазған үй жануарлары туралы тақпақтар біледі.

Ешкі

Ешкі деген жануар

Лақ кезден шыңығар.

Жапырағы жайқалған,

Ағаш көрсе жыны бар

Сол мінезі баяғы,

Қанатындай аяғы...

Шығып алып тұр, әне,

Төбесіне маяның!

Қой

Жайылады аңғарда

Маңырайды албарда

Тістемейтін, теппейтін

Қойдан момын мал бар ма?

Бар шопанның өз әні,

Босамайды қазаны

Қазақ айтқан қой бағып,

Құйрық жеген озады!

Сиыр

Әукіш, әукім, сиырым!

Мүйізінің сүйірін!

Шүйгін жергет келгелі

Шығып қапты бүйірің.

Жүр ме шіркей мазалап?

Маса да бір азап-ақ,

Апам сені сауады

Желініңді тазалап.

Бір өзіңді таңдаған

Бағалайды малды анам.

Шөбіңді атам шабады,

Бұзауыңды мен бағам.

Жылқы

Ұшып жүру үшін де

Жаралған бұл мүсін бе?

Сезімталы осы мал

Төрт түліктің ішінде.

Тұлпар болар бір құлын

Неге татыр?

Біл құнын!

Үлкен жүрек жоқ малда

Жүрегіндей жылқының!

Түйе

Шөлді жайлап қыстаған

Жалпақ табан, құс табан,

Ырысы бар адамның

Ойсылқара ұстаған

Біздің байтақ өлкені

Әрлі берлі ең кемі

Бір айналып жүзетін

Ол- даланың желкені.

Әже: Құлыншақтарым, жануарлар қалай дыбыстайтынын білесіңдер ме?

Дидактикалық ойын: «Не қандай дыбыс шығарады?»

Ойынның мақсаты: Жан - жануарлардың дыбысын үйрету.

Ойынның мазмұны: Тәрбиеші жан - жануарлардың суретін көрсетіп, сұраққа - жауап беруін талап етеді.

- Сиыр «мө-мө-мө» деген дыбыс шығарады. Сиырға шем шөп берерде «аухау-аухау» деп шақырамыз.

-Қой «мә-мә-мә» деп маңырайды. Суарарда «пұшайт-пұшайт» деп шақырады. Қойдың сүтін қорғасын дейді. Етін жеп, жүнін тұрмыста пайдаланымыз.

-Ешкіні , лақты «шөре-шөре» деп шақырады. Ешкі сүті құнарлы, ем болып келеді. Ешкінің түбітінен шәркей, орамал, қолғаптар тоқиды.

-Жылқы кісінейді. Жылқыны «қырау-қырау» деп дауыстап шақырады.

-Түйе «бө-бө-бө» деп боздайды. Түйені «көс-көс» деп шақырамыз.

-Үй жануарлары қандай дыбыс шығарады?

Жарайсыңдар балалар енді біздің топқа қайтатын уақытымыз болыпты.

Әжемен қоштасайық. Сау болыңыз.

Әже: Өте ақылды балалар екенсіндер біздің ауылға тағы келіп тұрындар. Мен сендерге сиырдың сүтінен жасалынған құртымды берейін. Сау болыңдар.

Қорытынды:

-Балалар бүгінгі біздің ашық ұйымдастырылған оқу қызметинде не жайында болды? -Қайда қонаққа бардық?

-Үй жануарларына нелер жатады?

-Төлдерін атап айтыңдаршы?

Қой, ешкі маңырайды, сиыр мөңірейді, жылқы – кісінейді, түйе - боздайды

ит үреді - деп жауап береді.

-Бүгінгі ашық ұйымдастырылған оқу іс-әрекетіміз ұнады ма? Сондықтан үй жануарларына әрқашан қамқорлық жасап жүріңдер.Балалар, сендер бүгінгі оқу қызметине өте жақсы қатыстыңдар. Сендер өте ақылдысыңдар. Келген қонақтармен қоштасайық.

Қане, балалар орнымыздан тұрып келген қонақтармен қоштасайық

Біз ақылды баламыз

Айтқан тілді аламыз

Бүгінгі келген қонаққа

Сау болыңыз деп, айтамыз.Предлагает дать молочко котенку.
Веселушка просит помочь, она не знает, как зовут детенышей животных.
Д/ игра «Назови детеныша»
Веселушка играла с малышами животных и не знает, где чья мама. Просит помочь развести животных к их мамам.
Д/и игра «Чья мама?»
Цель: Расширять и углублять знание детей о домашних животных.

Задачи: Закреплять знания детей о жизни домашних животных. Где живут, чем питаются, какую приносят пользу, как человек заботиться о них. Развивать речь

детей, умение называть детенышей животных, умение отвечать на вопросы воспитателя. Воспитывать интерес к животным, заботливое отношение к ним. Прививать любовь к животным, желание заботиться о них.Ход занятия

Воспитатель:-Ребята,вы наверное устали гулять по скотному двору. Давайте передохнем и сделаем зарядку

Физкультминутка

Бегут, бегут со двора (Шагаем на месте.)

Гулять, гулять в луга: (Прыжки на месте.)

Курка- гарабурка -каки-таки, (Хлопаем в ладоши.)

Утка-поплавутка-бряки-кряки, (Топаем ногами.)

Гусь-водомусь-гаги-ваги, (Приседаем.)

Индкж-хрипиндюк-шулты-булды, (Хлопаем в ладоши.)

Свинка-толстоспинка-чахи-ряхи, (Топаем ногами.)

Коза-дерибоза-мехе-беке, (Приседаем.)

Баран - крутороган-чики -брыки, (Хлопаем в ладоши.)

Корова-комола-тпруки-муки, (Топаем ногами.)

Конь-брыконь-иги-виги. (Шагаем на месте.)

Звучит лай собаки в аудиозаписи.

Забавушка - Ой,дети кто это (пугается)

Дети называют животное. Аналогично издаются звуки других животных.

Д/и "Кто кричал"

Физкультминутка

Кошка.

Осторожно, словно кошка,

До дивана от окошка,

На носочках я пройдусь,

Лягу и в кольцо свернусь.

А теперь пора проснуться,

Распрямиться, потянуться.

Я легко с дивана спрыгну,

Спинку я дугою выгну.

А теперь крадусь, как кошка,

Спинку я прогну немножко.

Я из блюдца молочко

Полакаю язычком.

Лапкой грудку и животик

Я помою, словно котик.

И опять свернусь колечком,

Мысық сияқты жайлап,

Аяқтын ұшымен жүреміз.

Отырып, ұйықтап қаламыз,

Ойянамыз, созыламыз,

Диваннан секіріп, арқамызды созамыз

Ыдысымызға барып, сүт ішеміз.

Орнымызға қайтып, қайта жатып қаламыз

Словно кот у тёплой печки. (И. Л