Үйірме жоспары

«Тоғызқұмалақ»

(3 -сынып, 34 сағат)

Құрастырған:

Сатиев Мухтар Амантаевич

дене шынықтыру пәнінің мұғалімі

Түсінік хат

Еуропа ғалымдары «мангала» деп айдар таққан тоғызқұмалақ іспеттес ойындар түркі тектес халықтардың көпшілігінде бар. Араб тіліндегі «мангала» сөзі қазақша «қозғау», «жылжыту» деген мағынаны білдіреді екен. Зерттеушілер мангала тәрізді ойындардың көптеген түрлерін анықтаған. Олардың ішінде, бізге мейлінше танымалы – қазақ тоғызқұмалағы мен араб және түрік мангаласы, қырғыз тогузқоргоолы, сондай-ақ, африкалық овари, индонезиялық жонглак секілді түрлері. Негізінен, түркі тектес халықтардың арасында мангала тектес ойындар әртүрлі атауға ие. Мәселен, біз оны «тоғызқұмалақ», «қоздату» немесе «бестемше» деп атасақ, қырғыздар «тогузқоргоол», «уймтуды», ұйғырлар «чакпелек», әзербайжандар «мәрікөшті», «гығымәтік», түріктер «түрік мангаласы» деп айдар таққан. Мамандардың айтуынша, олардың ойын барысындағы мақсаты бір-біріне сәйкес келгенімен, ережелері мен терминдерінде айырмашылық өте көп көрінеді. Бұл зияткерлік ойынымыздың өркендеуіне бел шеше кірісіп жүрген ынталы, жанашыр жандардың тұтас бір буыны қалыптасып келе жатыр деп айтуға да болады. Тоғызқұмалақ – қазақта кең тараған, өте қызықты, зияткерлік ойын.Қаратау қазбаларының арасынан табылған «тас қазан» осы тоғызқұмалақты еске салады.Бұл ойын Қырғызстанда, Монголияда, Қарақалпақстанда, Өзбекстан қазақтарының арасында, алыс шетел қазақтарының арасында жақсы дамыған.

Үйірмеде оқытудың дидактикалық материалдарын мен инновациялық əдістерді қолдана отырып есептеу жəне ойлану түрінде өткізіледі;

оқушыларды ойлана білу дағдысына үйрету, ұқыптылықты, тәртіптілікке бағытталған. Бұл үйірмеде «Тоғызқұмалақ» қазақтың ұлттық ойынын дамыта отырып, оқушылардың зерек болуына, ойлау жүйесі ұшқырлыққа, зияткерлікке тәрбиелейді.

Өзектілігі:

-лицей оқушыларының ойлау , есептей білу қаблеттілік дағдылық сапасын анықтау проблемасын шешу.

Мақсаты:

1. тоғызқұмалақ ұлттық ойыны жасөспірім ұрпақтың ақыл-ойынын дамуына зор мән берген бабаларымыз осы ойынды ойлап тапса, зердегілік және зияткерлік даму құралы ретінде қолдану.Басты мақсат – адамға үйлесімді (гармониялық) тәрбие беру. Мәні кез-келген жанның ақыл ойы шындап, ми қызметін дамытып, қоғам алдындағы жауапкершілігін арттыру.

2.оқушыларды ұлттық ойындарға деген қызығушылықтарын ояту, ұлттық ойындарды насихаттап, одан әрі дамыту, оқушылардың ойлау, тез есептеу қаблеттерін жетілдіруге ықпал ету.

Міндеттері:

1.Оқушыларды математикалық ұшқырлық тиянақты білімдері негізінде,

тез есептеу дағдыларды меңгере алатындай жағдайда даярлау;

2.Оқушыларды ұлттық ойын тоғызқұмалақты жандандыруда біртұтас

түсінігінің өзара үйлесімді жүйесін қалыптастыру.

3.Оқушылардың практикалық дағдылары мен біліктіліктерін шыңдау

жəне жетілдіру.

4.Тоғызқұмалақ ойынына деген қызығушылықтарын арттыру.

5.Оқушыларға ұлттық ойын арқылы зияткерлік дәйектерді терең меңгертіп,

оларға патриоттық тәрбие беру.

Күтілетін нәтиже:

-тоғызқұмалақ үйірмесіне қатысқан оқушы эстетикалық талғамы жоғары, өзін-өзі ұстау мәнері қалыптасқан, ойы ұшқыр, есептеу қаблеті жоғары, Отанға деген патриоттық сезімі биік тұлға болып шығады. Ойын танымдық, эстетикалық, спорттық, тіпті ғылыми аспектілерге ие. Тоғызқұмалақтың емдік қасиеті де бар, ол жасөспірімдер миын дамытады. Сондықтан ол жергілікті, ұлттық деңгейден асып, әлемдік маңызға ие. Тоғызқұмалақ дамытып қана қоймайды, ол тәртіпке үйретеді. Тоғызқұмалақ ойнайтын бала өскен соң, күнделікті жоспарын оңай құра алады,

кез-келген жағдайда өзін тұлға ретінде көрсете алады, белгілі бір оқиғаға байланысты өзіндік ұстанымы, өзіндік көзқарасы бар тұлға болып шығады.

3 сыныпқа арналған «Тоғызқұмалақ»

үйірмесіне арналған тақырыптық жоспар

2018-2019 оқу жылы

Пайдаланылған әдебиет

1. Тоғызқұмалақ қағидасы мен ережесі

9kumalak.com›index.php/zhyldy-zhospar/509-to-yz-…

2. Тоғызқұмалақ қалай ойналады?. Ұлттық спорт.

alashainasy.kz›Ұлттық спорт›…-kalay-oynaladyi-1608

3.Тоғызқұмалақ сайттары — 290 тыс. видео

Яндекс.Видео›тоғызқұмалақ сайттары

4. Тоғыз-құмалақ — Уикипедия

kk.wikipedia.org›Тоғыз-құмалақ

6.Тоғызқұмалақ ойынын үйрену. 1-ші сабақ - YouTube

youtube.com›watch?v=IwD_8vqU2k0

7.Тоғызқұмалақ ережесі | Инфоурок

infourok.ru›material.html?mid=85169

8.Тоғызқұмалақ сайттары — смотрите картинки

Яндекс.Картинки›тоғызқұмалақ сайттары

9.Д.Р.Әбдіқадырова | «ТОҒЫЗҚҰМАЛАҚ» ҰЛТТЫҚ ОЙЫНЫ

portal.ukpu.kz›portal/ebook/files/№45 abdi.pdf

Үйірме атауы: «Тоғызқұмалақ»

Мұғалімі: Сатиев Мухтар Амантаевич

Сынып: 3 в

Сағат саны: аптасына 1сағат, жылына 34 сағат

Өткізілетін күні: сейсенбі