ҰМЖ тарауы:

6.1А бөлімі VI-IX ғасырлардағы Қазақстан

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 7

Қатысқандар -

Қатыспағандар -

Сабақтың тақырыбы

Қазақстан территориясындағы ерте орта ғасырлық мемлекеттер

Зерттеу сұрағы:

VI-IX ғасырлардағы билік құрған қай қағандардың есімдері тарихта сақталды?

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

6.3.2.2 Ерте түрік қағанаттарының сыртқы саясатының негізгі бағыттарын анықтау

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: Қазақстан территориясындағы ерте орта ғасырлық мемлекеттерін саяси тарихын түсінеді.

Оқушылардың басым бөлігі: Түркі мемлекеттерінің сыртқы саясатын сипаттайды.

Кейбір оқушылар: Ерте Түрік қағанаттарының сыртқы саясатын талдайды.

Бағалау критерийі

Түркі қағанатының сыртқы саясатының негізгі бағыттарын анықтайды.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар: қағандардың сыртқы саясвтын талдау арқылы VI-IX ғасырларда билік құрған қай қағандардың есімін тарихта сақталғанын анықта

1. Бейнефилемді көрсету арқылы сұраққа жауап береді. (тыңдалым)

2. Мәтіннен түріктердің сыртқы саясаты туралы үзінді оқиды. (оқылым)

3. Түркі елдерінің қарым-қатынасқа түскен елдерді атап, картадан көрсетеді. (айтылым)

4. Оқулықтан тірек сөздерді анықтайды, дәптерге жазады (жазылым).

Пәнге қатысты лексика мен терминология.

Қаған руы, этникалық сана-сезім, түрік, саяси себеп, экономикаляқ себеп, тұдундар

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер

• Талқылауға арналған тармақтар: Түркілердің көрші елдермен қарым-қатынасының тиімді жақтары неде?

Сіз неліктен .... екенін айта аласыз ба:

Түркілер қашан және неліктен жужандарға қарсы көтерілді? (тарихи жағдай, түркілердің шаруашылық қажеттіліктері, этникалық сана-сезім және саяси жағдай ұғымдарын пайдалана отырып, сұрақты ашып көрсетіңдер).

Жазылым бойынша ұсыныстар:

Қаған руы … (ашина түркi елiндегi ақсүйек қауымының ең таңдаулы бөлiгi болды). Этникалық сана-сезім … халықтың өз ерекшелікте-

рін түсінуі, өз маңызын, мәдени, тілдік ортақтығын түсінуі. «түрік» сөзi … «мықты, күштi» деген мағынаны бiлдiрдi. саяси себеп … қаған әулетінің кіші бұтағының билікке ұмтылуы. Экономикалық себеп … батыс иеліктердің шаруашылық елшіліктері. Тұдундар салық жинау мен қаған ордасына алым-салықтың жiберiлуiн бақылады.

Құндылықтарға баулу

«Мәңгілік ел» идеясының құндылықтары тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы негізінде «Түрік қағанаты» тақырыбын оқытуда іске асырылады

Пәнаралық байланыс

География, дүниежүзі тарихы

Алдыңғы білім

Сыртқы саясат не екендігі туралы мәлімет біледі, сол білімдер арқылы түркі қағанатының сыртқы саясатының негізгі бағыттарын анықтайды.

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы 10минут

Ұйымдастыру шаралары (сәлемдесу, оқушыларды түгендеу, мемлекеттер атауы арқылы топқа бөлу( Батыс түріктер, түркештер, қарлұқтар), бағалау парақтарын,блоб ағашын тарату.)

Мемлекет атаулары жазылған стикерлер, бағалау парақтары,блоб ағашы.

Тапсырма 1. Үй тапсырмасын «Веер» әдісі бойынша сұрау. (сыртына сұрақ жазылады, ішіне жауабы жазылады. Әр топқа бір-бір сұрақтан беріледі.)

- Ерте ортағасырлық мемлекеттер қай уақытты қам­тиды?

- Ерте ортағасырлық мемлекеттерге қандай мемлекет­тер жатады?

- Ерте ортағасырлық мемлекеттер туралы қандай деректер білесіңдер?

Веер, сұрақтар парақшасы

Миға шабуыл (бейнефильм көрсету арқылы ой қозғау). Төменгі және жоғары дәрежелі сұрақтар қою.

-Бұл бейнежазбаны неліктен қарадық?

-Бейнежазбада кімдер туралы айтылады?

-Бейнежазбадағы ақын О.Сүлейменов «Түн ұйықтамадым, күндіз отырмадым, қара терімді төктім, қызыл қанымды жүгірттім түрк халқы үшін» деп кімнің сөзін айтып отыр деп ойлайсыңдар?

Бейнефильм, интербелсенді тақта

Сабақтың ортасы

23 минут

Тапсырма2. “Жигсо” әдісі арқылы “Батыс түрік” тобы Батыс Түріктің сыртқы саясатын, “Түркеш” тобы түркештердің сыртқы саясатын, “Қарлұқ” тобы қарлұқтардың сыртқы саясатын оқып талдайды, басқа топтарға түсіндіреді.

ҚБ. “Екі жұлдыз, бір тілек”тәсілі арқылы

Тапсырма3. Әр топ өз тақырыбына қатысты бір қағанның атынан “РАФТ” тәсілі арқылы кестеге салады.

ҚБ. “+,- керемет”тәсілі арқылы

Концепт: 1.1 Дәлел

Кітап

Сергіту сәті “Мен қазақпын”

Интербелсенді тақта

Сабақтың соңы

12 минут

Қалыптастырушы бағалау парағымен жұмыс жасату (Мәтінмен жұмыс).

Тапсырма1. Түріктер әрісі Бумын, берісі Мұқан қағанның тұсында жужандарды бас көтерместей етіп жеңді. Түріктер өз биліктерін батыс бағытта да жүргізе бастайды. Осы жорықта Бумын қағанның інісі Иштеми 10 түмен әскерді басқарды. Ол күшпен ху елін (соғдылықтарды) жаулап алуға аттанды. Алтайдың теріскейіндегі тайпаларды бағындырды. Түріктер 555 жылдың өзінде Арал теңізіне дейін жеткен және жол бойы ешбір тегеурінді қарсылық көрмеген. Түріктер Орта Азиянының ішкі аумақтарына қарай жасаған жорықтарында эфталиттерден қатты қарсылық көріп, жорықтарын уақытша тоқтатуға мәжбүр болған. Оларды он жылдан кейін, 563-567 жылдары жаулап алды. 581 жылы (Тобо қаған қазақ болғаннан кейін) қағанат ішінде өзара соғыс басталды. Осы соғыстың нәтижесінде 603 жылы Түрік қағанаты Батыс және Шығыс Түрік қағанаты болып екіге бөлінеді.

Қазақстан тарихы

7 сынып Қалыптастырушы бағаға арналған тапсырмалар жинағы. Жоба 6-7 беттер

Тапсырма2.

Мәтінге және өз біліміңізге сүйеніп, Түрік қағанатының сыртқы саясатындағы әр бағытының маңыздылығын сипаттап кестеге толтырып жазыңыз, жауабыңызды негіздеңіз.

Қазақстан тарихы

7 сынып Қалыптастырушы бағаға арналған тапсырмалар жинағы. Жоба 6-7 беттер

Тапсырма3. «Ұла Дала Елі» ұғымының мағынасын ашыңыз.

«Ұла Дала Елі»-

Қазақстан тарихы

7 сынып Қалыптастырушы бағаға арналған тапсырмалар жинағы. Жоба 8 бет

Дескриптор

Білім алушы

- Түріктердің шығыс бағытта жүргізген саясатын атайды;

- Түріктердің батыста жүргізген саясатын атайды;

- Түріктердің оңтүстікте жүргізген саясатын атайды;

- Түрік қанатының сыртқы саясатында маңызды рөл атқарған бағыттарды анықтап, дәлелдер келтіру;

- «Ұлы Дала Елі» ұғымының мағынасын ашады.

РЕФЛЕКСИЯ (Блоб ағашы)

Блоб ағашының суреттері

Үйге тапсырма: “Ерте түрік әлемі» тақырыбында 30 сөз көлемінде эссе жазу

Саралау – сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз?

Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

Бағалау – сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырысыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау

”Жигсо” әдісі арқылы мәтінмен жұмыс жасай отырып, сыныптағы саралау жұмысының жіктеу тәсілі жүзеге асады. Әр топ бір қағанның атынан “РАФТ” тәсілі арқылы оқушылардың қажеттіліктеріне қарай саралау жұмысының тапсырма тәсілі арқылы сараланған тапсырма беріледі.

Қалыптастырушы бағалау “Екі жұлдыз, бір тілек”, “+,-, керемет”, “Блоб ағашы”.

Денсаулық сақтау педагогикасын, СЭС талаптарын сақтау.

Топқа бөлінген кезде қауіпсіздік ережелерін сақтау туралы ескертіледі

Бөлім

Тақырып

6.1А бөлімі VI-IX ғасырлардағы Қазақстан

Оқу мақсаттары

6.3.2.2 ерте түрік қағанаттарының сыртқы саясатының бағыттарын анықтау

Ойлау дағдыларының

деңгейі

Қолдану

Бағалау критерийлері

Түркі қағанатының сыртқы саясатының негізгі бағыттарын анықтайды.

Тапсырмалар

Қалыптастырушы бағалау парағымен жұмыс жасату (суреттерді пайдалана отырып сұрақтарға жауап береді).

Тапсырма1. Мәтінмен жұмыс. Түріктер әрісі Бумын, берісі Мұқан қағанның тұсында жужандарды бас көтерместей етіп жеңді. Түріктер өз биліктерін батыс бағытта да жүргізе бастайды. Осы жорықта Бумын қағанның інісі Иштеми 10 түмен әскерді басқарды. Ол күшпен ху елін (соғдылықтарды) жаулап алуға аттанды. Алтайдың теріскейіндегі тайпаларды бағындырды. Түріктер 555 жылдың өзінде Арал теңізіне дейін жеткен және жол бойы ешбір тегеурінді қарсылық көрмеген. Түріктер Орта Азиянының ішкі аумақтарына қарай жасаған жорықтарында эфталиттерден қатты қарсылық көріп, жорықтарын уақытша тоқтатуға мәжбүр болған. Оларды он жылдан кейін, 563-567 жылдары жаулап алды. 581 жылы (Тобо қаған қазақ болғаннан кейін) қағанат ішінде өзара соғыс басталды. Осы соғыстың нәтижесінде 603 жылы Түрік қағанаты Батыс және Шығыс Түрік қағанаты болып екіге бөлінеді.

Дескриптор

Білім алушы

- Түріктердің шығыс бағытта жүргізген саясатын атайды;

- Түріктердің батыста жүргізген саясатын атайды;

- Түріктердің оңтүстікте жүргізген саясатын атайды;

- Түрік қанатының сыртқы саясатында маңызды рөл атқарған бағыттарды анықтап, дәлелдер келтіру;

Тапсырма2. Мәтінге және өз біліміңізге сүйеніп, Түрік қағанатының сыртқы саясатындағы әр бағытының маңыздылығын сипаттап кестеге толтырып жазыңыз, жауабыңызды негіздеңіз.

Шығыс	Батыс	Оңтүстік
Түрік қағанатының сыртқы саясатында маңызды рөл атқарған бағыттарды атаңыз. Өз жауабыңызды негіздеңіз.

Дескриптор

Білім алушы

- Түріктердің шығыс бағытта жүргізген саясатын атайды;

- Түріктердің батыста жүргізген саясатын атайды;

- Түріктердің оңтүстікте жүргізген саясатын атайды;

- Түрік қанатының сыртқы саясатында маңызды рөл атқарған бағыттарды анықтап, дәлелдер келтіру;

Тапсырма3. «Ұла Дала Елі» ұғымының мағынасын ашыңыз.

«Ұла Дала Елі»-

Дескриптор

Білім алушы

- «Ұлы Дала Елі» ұғымының мағынасын ашады.