Ыбырай Алтынсарин "Өзен" 5 сынып

Сабақтың тақырыбы: Ыбырай Алтынсарин «Өзен»

Мақсаты: а) білімділік- Ы.Алтынсарин жайлы қысқаша мәлімет, өлеңнің мазмұнын меңгерту арқылы табиғаттағы, адам өміріндегі өзеннің атқарар жүгін таныту, өлеңді түсініп, мәнерлеп, көркем оқи білуге баулу, Ыбырай шығармаларының көркемдік ерекшелігін түсіне білу.

ә) тәрбиелік - оқушының ауызша және жазбаша тіл мәдениетін қалыптастыру, ақын тіліне деген көзқарасын білу, өлеңнің эстетикалық мәнін түсінуге, өзіндік талдау жасауға, шапшаңдыққа, тапқырлыққа, өз ойларын әдеби тілмен жеткізе білуге төселдіру.

б) дамытушылық - адам өміріне жарап жатқан өзеннің пайдасын білуге, оны қорғауға, қоршаған ортаға құрметпен қарауға баулу, табиғатты сүю, туған жерін, елін құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Жаңа білімді меңгерту

Сабақтың әдісі: топпен жұмыс, топтастыру, сұрақ-жауап, талдау, салыстыру, сипаттау, ойтолғау, т.б.

Көрнекілігі: Ыбырай портреті, бейнетаспа, шығармалар жинағы, карта, интерактивті тақта, табиғаттың суреті.

Пәнаралық байланыс: география, бейнелеу, музыка, қоршаған орта.

Сабақтың барысы: А/ Ұйымдастыру.

Ә/Оқушылардың назарын сабаққа аударып, оқу-құралдарын түгендеу.

Б/ Үй тапсырмасын сұрау

В/ Жаңа сабақ

Ыбырай Алтынсарин кім?

Ақын ағартушы педагог

Ыбырай Алтынсарин

Ж азушы оқулық авторы

шағын әңгіме шебері

1. Оқушылардың Ыбырай Алтынсариннің өмір жолы жайлы не білетіндіктерін сұрап, толықтыру.

2. Ыбырай алтынсариннің қандай әңгімелері мен өлеңдерін білетіндіктерін еске түсіріп, мазмұнын айтқызу.

1. Ыбырай Алтынсариннің өмір жолына шолу жасау.

Ы. Алтынсарин –оқулық авторы.

1. Білімге шақырған өлеңдері

«Кел,балалар,оқылық!» , «Өнер, білім бар жұрттар»

Табиғат туралы «Өзен», «Жаз».

Сонымен балалар бүгін Ы.Алтынсарин атамыздың табиғат лирикасына арналып жазылған «Өзен» өлеңімен танысамыз.

Табиғат-біздің өз үйіміз. Адам мен табиғат егіз. Табиғатты асыраушың, қорғаушың десең де болады. Ата-бабамыз «Жер-қазына, су-алтын, мал-байлық»деп айтып кеткен. Ата-бабамыз дариялар мен өзендердің, көлдердің жағалауларына, жалпы сулы-нулы жерлерге егін егіп, кең далада, жайлауда төрт түлік мал өсірген.

Жайық өзінінің суретін көрсете отырып, «Өзен» өлеңін мәнерлеп оқып беремін. Содан соң бір оқушы оқиды.

Сөздік жұмысы.

Өксіген- шөлдеген.

Қынарда- жағасында, маңында.

Жай – орын, қоныс.

Жанабында- жанында.

Өзен дегеніміз- табиғи жолмен жасалған арна арқылы ағатын су. Өзендердің барлығы бірдей, үлкені- кішісіне қарамай, батпақтардан, мұздықтардан, көлдерден, бұлақтардан бөлініп шығатын жылғалардан басталады.

Өзеннің басталар жерін- бастау деп атаймыз.

Өзеннің басталар жерінен құяр жерін, ал құяр жеріне дейінгі аралықты өзен алабы деп атайды.

Ең ұзын өзен- Ніл. Ұзындығы 6671 км.

Ең суы мол өзен- Амазонка. Қазақстандағы ең ұзын, суы мол өзен –Ертіс.

Өлеңнің бір шумағына композициялық талдау жасаймыз.

Авторы. Ы. Алтынсарин.

Тақырыбы. Өзен.

Идеясы. Табиғатты қорғау, өзеннің сұлулығын суреттеу.

Жанр. Өлең.

Шумағы: 4

Тармағы:18.

Тау/лар/дан// ө/зен а/ғар//сар/қы/ра/ған. –а

Ай/на/дай// сәу/ле бе/ріп// жар/қы/ра/ған.- а.

Жел соқ/са,// ыс/тық соқ/са,// бір қа/лып/та, –б.

А/ра/лап// тау мен тас/ты// ар/қы/ра/ған. –а.

Бунақ:3 бунақ.

Буын саны:11 буынды.

Ұйқас түрі: Қара өлең.

Қорытынды Нұрсұлтан Назарбаевтың « Қазақстан жасыл желекті, мөлдір сулы өлкеге айналуы тиіс» деп Қазақстан -2030 бағдарламасында айтқандай өз жеріңді көркейтуге қандай үлес қосар едің? (дәптерлеріне жазып, оқыту.)

Үйге тапсырма беру. Өзен тақырыбында шығармашылық жұмыстар дайындау. ( сөзжұмбақ, ребус, сурет.) салу.

Өзен өлеңін жаттау.

Бағалау.