Жамбыл облысы Т. Рысқұлов ауданы әкімдігі білім бөлімінің

«Сөгеті бастауыш мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Қаралды: Бекітемін:

Мектеп кеңесі Мектеп меңгерушісі

отырысында ............ М.А. Сулейманова Хаттама № «......»..........2017 ж

Ыбырай шығармалары

(мектеп компоненті)

4-сынып

Бастауыш сынып мұғалімі: Кулманова Э.Т.

Сөгеті ауылы

2017-2018 оқу жылы

Түсінік хат

Берілген бағдарлама оқушының бойында оқырмандық және сөйлеу білігін қалыптастырып, шығармашылықпен жұмыс істеуіне арналған.

«Ыбырай шығармалары» таңдау курсының бағдарламасы оқушыларды Ыбырай атаның өмірбаянынан бастап, өлеңдері, әңгімелері, аудармалары және ертегілерімен тереңірек таныстырады. Көркем әдебиеттегі кейіпкерлердің іс - әрекеті, бейнелері, оқиғалары баланы санқилы сезімге түсіріп ойландырады, қуантады, кейбіреуінен аулақ болуға жетелейді. Сондықтан педагог, жазушы, балалар әдебиетінің атасы – Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен алдына қойған мақсаттары жайлы, сол мақсатты орындау жолындағы қыруар еңбектерін оқушы қауымға түсіндіруді мақсат еттім. Ыбырай шығармаларын оқыту арқылы оқушыларды еңбек сүюшілікке, оқу, өнерге ұмтылушылыққа, Отанын, елін сүюшілік, талаптылық, жігерлілік, іздемпаздық, кішіпейілділік, махаббат, қайырымдылық, адамгершілік, жинақтылық т.б. жақсы мінез – құлықтарға тәрбиелеу.

Шығармашылықпен жұмыс істей отырып, тіліміздің төл сөздері мен көркем әдеби тілде айтылатын сөздерді естерінде сақтап, күнделікті ауызекі сөйлеулерінде қолдануларына ықпал етеді.

«Ыбырай шығармалары» таңдау курсы ана тілі, қазақ тілі, дүниетану пәндерімен тығыз байланысты.

Курс бағдарламасының апталық жүктемесі аптасына 1 сағатқа жоспарланған, барлығы 34 сағат. Бағдарламада оқу стандартына сай, мектеп оқулығынан тыс түрлі қызықты тапсырмалар беріледі.

«Ыбырай шығармалары»

Аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат

Бағдарлама мақсаты:

Қазақтан шыққан тұңғыш педагог, жазушы, балалар әдебиетінің атасы Ыбырай Алтынсарин өмірі және шығармаларын оқыту арқылы оқушылардың сөйлеу мәдениетін көркейту, рухани жан-дүниесін байыту.

Міндеттері:

1. Оқушыларды қазақ балалар әдебиетінің атасы, әңгіме жанрының негізін салушы Ы.Алтынсарин өмірбаянымен, ағартушылық қызметімен толығырақ таныстыру.

  2. Аз сөзге көп мағына сыйғызу, мақал-мәтел қолдану, әр әңгіменің тәлім-тәрбиелік мәніне көңіл бөлдіру.

  3. Оқушылардың сөздік қорын, шығармашылық қиялын, сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.

4.Алған білімдерін ұқсас және жаңа жағдайда қолдана білуге, өздігінен білім алуға үйрету.

5. Шығармашылық жұмысқа оқушының қызығушылығын арттыру арқылы қолайлы жағдай туғызып, іс-әрекет түрін таңдау, оны жүйеге келтіру

Күтілетін нәтиже:

1. Оқушылар «Ыбырайтану» таңдау курсы бойынша берілген тапсырмалардың мазмұнын түсіне алады.

2. Өздігінен білім алу дағдысы қалыптасады.

3. Ыбырай атаның кез келген шығармаларын оқи отырып адал, шыншыл, еңбек сүйгіш, өнерлі азамат болуға, жат мінезден бойын аулақ ұстауға дағдыланады.

4. Сөздік қорлары молайып, шығармашылықпен жұмыс істеуге үйренеді.

5. Ыбырай Алтынсарин өмірі мен шығармаларын оқыту арқылы оқушылардың әдебиеттік оқу және қазақ тілі пәндерінен терең де тиянақты білім алуына қол жеткізіледі.

6.Оқушылар әртүрлі жақсы қасиеттерден үлгі алады; жақсы азаматтық, адам деген ардақты есімді ақтай алатын кісі болуға тырысады;

7. Ыбырай Алтынсариннің оқытушылық, жазушылық, аудармашылық жұмыстарын оқып үйренеді;

Пайдаланылған негізгі әдебиеттер

Қосымша әдебиеттер

Тұжырымдық бөлім

І. Кіріспе (3 сағат)

Кіріспе бөлімінде Ы. Алтынсариннің өмірбаяны мен отбасы, ұлы ағартушылық қызметі, оқулықтары жайлы мәлімет беру.

ІІ. Өлеңдері ( 9 сағат)

Ы.Алтынсарин көптеген өлеңдер жазған. Өз шығармаларында Отанын, халқын сүюге, оқып білім алуға шақырды. Ыбырай қазақ жастарын оқуға шақырумен қатар, адамгершілікке, махаббат-достыққа, еңбекке, жігерлілікке, тапқырлыққа, халқын сүюшілікке шақырды. Ыбырай өлеңдерін оқыту арқылы оқушылардың бойында білімге, өнерге деген ынтасын арттыру; ата-ананы құрметтеу, надандықтың зиянын, діннің кертартпа жақтарын, қарапайым адамдардың намысын қалай аяққа таптатпау керектігі жайлы мәлімет беру.

ІІІ. Әңгімелері (15 сағат)

Ы.Алтынсарин - тұңғыш рет балаларға арнап әңгіме жазған жазушы. Ыбырай әңгімелерінің басты ерекшелігі-жақсы мен жаманды салыстыра отырып әңгімелеу арқылы балалардың санасына ой салу, тәрбиелеу. Оқушыларды жазушы еңбектерін көбірек білуге үйрету, баланың ой – еркіндігін, ұшқыр қиялын, эстетикалық сезімін ояту, жазушы шығармаларындағы көркем сөз айшықтарын білгізу арқылы баланың тіл мәдениетін арттыру.

ІV. Ертегілері (4 сағат)

Ыбырай атаның ертегілерінің де тәрбиелік мәні зор. «Тазша бала» ертегісінде жамандықтан аулақ болуға , «Алтын айдар» ертегісінде тек қана жақсы адамдар - мұратына жететіні туралы , «Қарағылыш» ертегісінде ағайынды бес жігіттің ішіндегі батыры, өжеті Қарағылыш жайлы айтылған.

V. Аудармалары (2 сағат)

Ыбырай орыс педагогтері мен айтулы орыс қаламгерлерінің шығармаларын аударған. Оқушыларды Ыбырай аудармаларымен таныстыру..

VІ. Қорытынды (1 сағат)

Қолданбалы курс бағдарламасында игерген білім деңгейін бақылау және бағалау.

Білімді меңгеру деңгейін бақылау және бағалау 

Бағдарламаны меңгерту деңгейінің талаптарына сәйкес оқушылардың біліміне тексеру жүргізілуі тиіс. Осы мақсаттта оқушылар ақын жайлы материалдар жинайды, оның шығармаларына талдау жасайды, қажет дереккөздерді жинастырады, шығармашылық папкасын арнайды. Оқу әрекетінің нәтижесін тестік тапсырмалар, шығарма, мәнерлеп оқу, өзіндік жұмыстар арқылы тексеруге болады. Жыл соңында оқушылар шығармашылық папкасын қорғайды.