Ўз кайфиятимизни назорат қилайлик

Фани: ўз-ўзини таниш

Сана:

Дарс: 2

Мавзу: Ўз кайфиятимизни назорат қилайлик

Мақсади: "Муҳаббат", "бахт" каби инсоний фазилатлар ҳақидаги тушунчаларни кенгайтириш.

Вазифалари:

— ёқимли муносабатлар ҳақида тушунча бериш;

— ўз-ўзини бошқара билиш, уддабуронликни ривожлантириш;

• қатъиятлиликка, сабр- тоқатлиликка тарбиялаш.

• Кўргазмали қуроллар: турли кайфиятни тасвирловчи расмлар.

Шодлик давраси

Ўцувчилар айлана шаклида турадилар ва саломлашадилар. Шеър мисраларини биргалашиб айтадилар.

Кел, болалар, кулайлик

Ў.Турманжанов.

Кел, болалар, кулайлик!

Кулгибилан усайлик!

Қовоқ уймоқ не керак

Хурсанд бўлиб юрайлик.

Кел, болалар, кулайлик!

Кел, болалар, кулайлик!

Кулги билан ўсайлик!

Кулги кўнгил очади

Кулиб умр сурайлик

Кел, болалар, кулайлик!

Кулги билан ўсайлик! Кулгимизнинг тафтидан, Гул ўссин деб тилайлик.

Суҳбатлашиш.

Суҳбатлашишнинг мақсади - ўқувчиларнинг хуш ҳиссиёт, қатъиятли бўлиш яъни хар қандай шароитда ўзини ушлай олиш хақидаги фикрларини тинглаб, ҳаётдаги маъносини тушунтириш.

Ўқувчиларнинг атрофидаги одамлар ҳамда ўзларининг ҳиссиётлари ҳақидаги ҳис-туйғуларини фикрлашиши учун суҳбат ўтказилади. Суҳбат учун қуйидагича саволлар берилади:

• Ранжиган ёки севинган пайтларингизда ўзингизни қандай тутасиз?

• Одамларнинг кайфияти сизга қандай таъсир кўрсатади?

Юқридаги саволлар орқли ўқтувчи ўқвчиларнинг одамлар билан муносабатда кайфиятнинг таъсирини тушунтиришга эришади. Уларнинг сабр-тоқтларини шаклланишига таъсир этади.

Матн билан ишлаш

Ўқитувчи ўқувчиларга дарснинг мавзусини батафсил тушунтириш мақсадида матн билан иш олиб боради. Ўқувчилар матнни ўқиб, ундаги асосий фикрни аниқлаб, саволларга жа-воб беради. Ўитувчи матнни ўқувчиларга навбатма-навбат ўқитиши ёки ўзи ўқиб бериши мумкин.

Бўш

Ривоят

Бир донишманд ўз шогирдларига шундай деди:

Мен ёш кезларимда қайиқда тез-тез сайрга чиқиб турар эдим. Бу менга ажойиб роҳат бағишларди. Мен узоқ вақт дарёда сузиб юрардим.

Бир куни мен кўзимни юмиб, қайиқ устида узоқ ўйга чўмиб кетибман. Сув оқими билан сузиб келаётган бир қайиқ қўққисдан менинг қайиғимни уриб кетди. Мен сувга димиқиб қолдим. Бир пайт кўзимни очиб, тинчимни бузган одам билан уришмоқчи бўлиб, бошимни кўтарган эдим, қайиқ бўм-бўш экан. Ўчимни олиш учун ҳеч ким бўлмаганлиги боис, яна кўзларимни юмиб, ўз аламим билан юзма- юз қолдим.

Уни кўрган дақиқадан бошлаб мен ўз-ўзимни танишга биринчи қадамимни босдим. Бўш қайиқ менга бир умрли сабоқ бўлди. Шундан буён мен бировдан ранжиб, хафа бўлсам, ўз-ўзимдан куламан-да: "Бу ҳам бир бўш қайиқ!" деб ўзимни босиб оламан.

• Ривоятда одамнинг қандай кайфияти ҳақида сўз боради?

•_ Сиз бу воқеадан қандай хулоса чиқарган бўлардингиз?

Ўқитувчи матндаги асосий фикрни билдиради: "Мен кўзимни очиб, менинг тинчимни бузган одам билан уришмоқчи бўлиб, бошимни кўтарган эдим, қайиқ бўш экан", "... ўз аламим би-лан юзма-юз цолдим" ёки "Бўш қайиқ менга бир умрли сабоқ бўлди",- деган фикрларга алоҳида эътибор қаратилади.

Янги ахборот

Дарсликда берилган "Инсоннинг кайфияти турли шароитларга боглиқ бўлади. Яхши иш, эзгу ният, ёқимли сўз, яхши хабар, қувонч инсоннинг кайфияти кўтарилишига таъсир этади" деган якуний фикр билан танишади. Янги ахборотни танлаш ўқувчиларнинг мавзуга оид кўз қарашларини шакллантиришга асос бўлади. Яхши иш, ёқимли харакат, эзгу ният, илиқ сўз, яхши хабар, қувонч инсон умрининг мазмуни эканлиги ҳақида ўқитувчи йўналиш беради.

Топшириқ.

Янги ахборотда берилган шодлик, ҳайратланиш, кўнгилли, кўнгилсиз, қўрқинч, ранжишга ўхшаш инсоннинг юз қиёфасидаги кайфиятини қандай аниқлаш мумкинлиги ҳақида топшириқ берилади.

Унда "Расмдаги болаларнинг юз қиёфасига қараб, қандай кайфиятда турганликларини ҳикоялаб бериш" топширилади. Ўқувчилар топширилган расмларга қараб, ундаги болаларнинг кайфиятларини ажратиб айтади. Ўқувчилар бажарган топшириқларини баён этаётганда ўқитувчининг ёрдами билан "Юз қиёфасига қараб одамларнинг очиқ юзли, илиқ юзли, ранги совуқ, ранжиган деб ажратишади. Яхши кайфият одамларга куч-қувват беради. Демак, сабрли бўлиш инсоннинг турли шароитда ўзини ушлай олиши, чидамли бўлиши" деб хулосаланади.

Хулоса

- Болалар, бугунги дарсимиз "Ўз кайфиятимизни назорат қилайлик" деб номланади. Бу ҳар қандай шароитда сабр сақлаб, ўзимизни тута олишимиз, атрофимиздагиларга қувонч бахш этишимизни билдиради.

Дафтар билан ишлаш

Дафтарда қуйидагича топшириқ берилган:

Ребусни ечинг. (жўжа, сочиқ, коса, чақмоқ, кетмон, ари расмлари берилган)

Ребусни тўғри еча олсангиз, мақол келиб чиқади. Мақолни ўқинг ва ёзинг. (Жавоби: "Жаҳл чиқса, ақл кетар")

Юракдан юракка

Болалар давра қуриб, бугунги дарсдан олган таассуротларини айтиб, ўзларининг кайфиятлари қандай эканликларини синфдошларига баён этадилар.

Масалан: "Менинг кайфиятим кўтаринки, чунки яхши кайфият инсонга шодлик олиб келади."