Зайырлы қоғамдағы діннің рөлі

Шымкент медресе

колледж оқытушысы

Валиев Караматуллаһ Саъдуллоұлы

Кіріспе

Қазіргі әлемде дін мен зайырлылық ұғымдары бір-біріне қарама-қайшы емес, қайта үйлесім таба бастаған күрделі құбылыстар қатарында. Зайырлылық — мемлекеттің діни ұйымдардан бөлінуін, ал дін — қоғамның рухани, адамгершілік іргетасын білдіреді. Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабында еліміздің зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет екені атап көрсетілген. Алайда бұл ұстаным дінсіздік дегенді білдірмейді. Керісінше, зайырлылық — әр азаматтың дін ұстану немесе ұстанбау еркіндігін қамтамасыз ететін өркениетті жүйе.

Негізгі бөлім

Зайырлы қоғамдағы діннің рөлі бірнеше бағытта айқындалады. Ең алдымен, дін – адамды рухани тәрбиелеудің ең мықты құралы. Ол адамға мейірім, сабыр, әділдік, шүкіршілік секілді ізгі қасиеттерді дарытады. Ал зайырлы мемлекет осы құндылықтардың қоғамдық өмірде дамуына мүмкіндік береді, бірақ діни догмаларды мемлекеттік заңға айналдырмайды.

Қазақстанда дін мен мемлекеттің арақатынасы үйлесім принципіне негізделген. Мемлекет ешқандай дінді ресми не артық деп танымайды, алайда барлық дінге құрметпен қарайды. Бұл — көпұлтты және көпконфессиялы елдің тұрақтылығын сақтаудың басты шарты. Елде Ислам, Православие, Католицизм, Иудаизм және басқа да діни бірлестіктер бейбіт өмір сүріп келеді.

Діннің қоғамдағы орны әсіресе адамгершілік тәрбиесінде және отбасылық құндылықтарды сақтауда ерекше байқалады. Дін адамдарды ізгілікке, адал еңбекке, жаман әдеттерден тыйылуға шақырады. Мысалы, Ислам дініне сай өмір сүру — тек намаз оқу немесе ораза ұстау емес, сонымен қатар қоғамға пайда тигізу, әділетті болу және көршімен тату тұру деген сөз.

Сонымен қатар, зайырлы қоғамда дін экстремизм мен радикализмге қарсы рухани тосқауыл бола алады. Себебі дұрыс түсінілген дін ешқашан зорлық-зомбылықты, алауыздықты немесе өзге сенім иелерін жек көруді қолдамайды. Сондықтан діни білім мен сауаттылықты арттыру — мемлекеттің де, қоғамның да ортақ міндеті.

Қазіргі таңда дін мен зайырлылықтың тепе-теңдігін сақтау — ең өзекті мәселе. Егер мемлекет дінді шектен тыс саясиландырып жіберсе, қоғамда бөлінушілік пайда болады; ал егер дінді толық ысырып тастаса, рухани дағдарыс туындайды. Сол себепті зайырлылық — дін мен мемлекеттің тепе-теңдігін сақтайтын алтын көпір деуге болады.

Қорытынды

Қорыта келгенде, зайырлы қоғамдағы діннің рөлі — адам мен қоғамның рухани-адамгершілік дамуында, ұлттық бірлікті нығайтуда, ұрпақ тәрбиесінде айрықша маңызды. Зайырлылық пен дін бір-біріне қарсы емес; керісінше, бірін-бірі толықтыратын ұғымдар. Мемлекет заң арқылы әділеттілік пен еркіндікті қамтамасыз етсе, дін адам жүрегіне иман мен ізгілік ұялатады. Осы екі негіз өзара үйлескенде ғана қоғамда тұрақтылық, бейбітшілік және рухани өрлеу орнайды.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Астана, 1995.

2. Назарбаев Н.Ә. Тәуелсіздік дәуірі. – Астана: 2017.

3. Әбсаттаров Р. Дін және қоғам. – Алматы: 2020.

4. Дінтану негіздері. – Оқу құралы. ҚР БҒМ, 2021.