Абай Құнанбаев "Масғұт" поэмасы

#1 слайд
Абай Құнанбаевтың
«Масғұт» поэмасы Абай ҚұнанбаевАлматы облысының қызмет көрсету және
тамақтандыру саласындағы инновациялық
технологиялар колледжі
1 слайд
Абай Құнанбаевтың «Масғұт» поэмасы Абай ҚұнанбаевАлматы облысының қызмет көрсету және тамақтандыру саласындағы инновациялық технологиялар колледжі
#2 слайд
10 .1.3.1. көркем шығармадағы кейіпкерлер
жүйесін жинақтау мен даралау
10 .2.1.1. әдеби шығарманың композициялық
ерекшеліктерін талдау
10 .3.3.1. шығарманың идеясын адамгершілік
құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазуСабақтың мақсаты
2 слайд
10 .1.3.1. көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау 10 .2.1.1. әдеби шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдау 10 .3.3.1. шығарманың идеясын адамгершілік құндылық тұрғысынан талдап, әдеби эссе жазуСабақтың мақсаты
#3 слайд
1-тапсырма. Бейнероликті көріңіздер, болжам жасаңыздар.
Қандай ой түйдіңіздер? Сұрақтарға жауап беріңіздер.
https:// youtu.be/VeTUMowUi2k
Жетелеуші сұрақтар:
1. Поэманың бас кейіпкері кім? Ол қандай қасиетімен
ерекшеленеді?
2. Абай «Масғұт» поэмасын қандай шығарманың желісімен
жазды? Оған не түрткі болды?
3. Поэмада қандай мәселе сөз болды?
4. Кейіпкердің қызыл жемісті таңдауынан қандай
ой түйдіңіздер? Ойтүрткі.
3 слайд
1-тапсырма. Бейнероликті көріңіздер, болжам жасаңыздар. Қандай ой түйдіңіздер? Сұрақтарға жауап беріңіздер. https:// youtu.be/VeTUMowUi2k Жетелеуші сұрақтар: 1. Поэманың бас кейіпкері кім? Ол қандай қасиетімен ерекшеленеді? 2. Абай «Масғұт» поэмасын қандай шығарманың желісімен жазды? Оған не түрткі болды? 3. Поэмада қандай мәселе сөз болды? 4. Кейіпкердің қызыл жемісті таңдауынан қандай ой түйдіңіздер? Ойтүрткі.
#4 слайд
Оқиғаның басталуы
Оқиғаның байланысы
Оқиғаның шиеленісуі
Оқиғаның шарықтау шегі
Оқиғаның шешімі Бағдат шаһарында Масғұттың қарақшыдан дәрменсіз
шалды құтқарып, өзінің жаралануы. Масғұт пен шалдың
диалогы .
Шалдың Масғұтты бұзылған тамға ертіп барып, үш түрлі
жемісті ұсынуы. Масғұттың қызыл жемісті таңдауы.
Қыдыр шалдан бата алуы.
Шәмші-жиһан атануы. Масғұттың халифаға уәзір болуы.
Қыдыр шалдың аян беруі.
Жаңбыр суын ішкен жұрттың ақылынан адасуы.
Жынданған халықтың сарайға келуі.
Хан мен уәзірдің амалсыздан жаңбыр суын ішіп,
көппен бірдей болуы .Поэманың сюжеттік – композициялық құрылысы
4 слайд
Оқиғаның басталуы Оқиғаның байланысы Оқиғаның шиеленісуі Оқиғаның шарықтау шегі Оқиғаның шешімі Бағдат шаһарында Масғұттың қарақшыдан дәрменсіз шалды құтқарып, өзінің жаралануы. Масғұт пен шалдың диалогы . Шалдың Масғұтты бұзылған тамға ертіп барып, үш түрлі жемісті ұсынуы. Масғұттың қызыл жемісті таңдауы. Қыдыр шалдан бата алуы. Шәмші-жиһан атануы. Масғұттың халифаға уәзір болуы. Қыдыр шалдың аян беруі. Жаңбыр суын ішкен жұрттың ақылынан адасуы. Жынданған халықтың сарайға келуі. Хан мен уәзірдің амалсыздан жаңбыр суын ішіп, көппен бірдей болуы .Поэманың сюжеттік – композициялық құрылысы
#5 слайд
1 Оқиғаның басталуы А
Бұл сөзбен халифаға Масғұт барды,
Хабарын естiген соң хан да аңғарды.
Айтқан кезi жақындап келген шақта,
Ертерек таза судан құйып алды.
2 Оқиғаның байланысы Ә
Шал байғұс айғайлады аттан салып,
Айырып алған жан жоқ оны барып.
Кiм де болса бiр ерлiк қылайын деп,
Масғұт ұшты ұрыға оңдайланып.
3 Оқиғаның шиеленісуі Б
Олар шықты есiктен ханға өкпелеп,
Көшеден шулап және жылаған көп:
"Хан мен уәзiр ақылдан айрылыпты,
Өлтiрейiк екеуiн, жынды екен",— деп.
4 Оқиғаның шарықтау шегі: В
Сонымен бет-бетiмен тарқап кеттi,
Әйтеуiр, тарқайтұғын уақыт жеттi.
Көрдiң бе, көп тентектiң қылған iсiн?
Ерiксiз естi екеуiн есер еттi.
5 Оқиғаның шешімі Г
Барса тамға бiр гүл тұр солқылдаған,
Басында үш жемiс бар былқылдаған:
Бiрi — ақ, бiрi — қызыл, бiрi — сары,
— Таңдап ал мен берейiн бiрiн саған. 2-тапсырма. Поэманың композициялық құрылысын негізге ала отырып,
берілген шумақтарды сәйкестендіріңіз.
5 слайд
1 Оқиғаның басталуы А Бұл сөзбен халифаға Масғұт барды, Хабарын естiген соң хан да аңғарды. Айтқан кезi жақындап келген шақта, Ертерек таза судан құйып алды. 2 Оқиғаның байланысы Ә Шал байғұс айғайлады аттан салып, Айырып алған жан жоқ оны барып. Кiм де болса бiр ерлiк қылайын деп, Масғұт ұшты ұрыға оңдайланып. 3 Оқиғаның шиеленісуі Б Олар шықты есiктен ханға өкпелеп, Көшеден шулап және жылаған көп: "Хан мен уәзiр ақылдан айрылыпты, Өлтiрейiк екеуiн, жынды екен",— деп. 4 Оқиғаның шарықтау шегі: В Сонымен бет-бетiмен тарқап кеттi, Әйтеуiр, тарқайтұғын уақыт жеттi. Көрдiң бе, көп тентектiң қылған iсiн? Ерiксiз естi екеуiн есер еттi. 5 Оқиғаның шешімі Г Барса тамға бiр гүл тұр солқылдаған, Басында үш жемiс бар былқылдаған: Бiрi — ақ, бiрi — қызыл, бiрi — сары, — Таңдап ал мен берейiн бiрiн саған. 2-тапсырма. Поэманың композициялық құрылысын негізге ала отырып, берілген шумақтарды сәйкестендіріңіз.
#6 слайд
«Бес қадам» әдісі
1. Масғұттың бойындағы жақсы
қасиеттерін атаңыз.
2. Масғұттың бойындағы жаман
қасиеттерін атаңыз.
3. Масғұттың ақ жеміс пен сары
жемістен бас тарту себебін анықтаңыз.
4. Масғұттың қызыл жемісті таңдаудағы
себебін анықтаңыз.
5. Масғұттың іс-әрекетіне қатысты өз
пікіріңізді айтыңыз.. 3-тапсырма. «Бес қадам» әдісі бойынша поэмадағы басты кейіпкер
Масғұтқа мінездеме беріп, іс-әрекеттерін даралап, жазыңыз.
6 слайд
«Бес қадам» әдісі 1. Масғұттың бойындағы жақсы қасиеттерін атаңыз. 2. Масғұттың бойындағы жаман қасиеттерін атаңыз. 3. Масғұттың ақ жеміс пен сары жемістен бас тарту себебін анықтаңыз. 4. Масғұттың қызыл жемісті таңдаудағы себебін анықтаңыз. 5. Масғұттың іс-әрекетіне қатысты өз пікіріңізді айтыңыз.. 3-тапсырма. «Бес қадам» әдісі бойынша поэмадағы басты кейіпкер Масғұтқа мінездеме беріп, іс-әрекеттерін даралап, жазыңыз.
#7 слайд
Оқылым тапсырмасы. Поэмадан «Қызыл жеміс» үзіндісін оқып,
танысыңыз.
Қызылды жесем, мені әйел сүйер,
Арамдыққа жүрмесем, не жан күйер?
Әйел де көп жан ғой, досым болса,
Деп едім бір пайдасы маған тиер.
Еркектің еркек адам болса қасы,
Әйел, шеше, қызы жоқ кімнің басы?
Хан қаһар, қара кісі қастық қылса,
Сонда әйел болмай ма арашашы?
Тегінде адам басы сау бола ма?
Бойында тексерілмес дау бола ма?
Ері ашу айтса, әйелі басу айтып
Отырса, бұрынғыдай жау бола ма?
Соны ойлап, қызыл жеміс мен таңдадым,
Берсеңіз жемек болып бел байладым. Топа-торсақ бұл сөзді айтқаным жоқ,
Басында ойлап, тегін де абайладым.
Бұл сөзге салып тұрды шал құлағын:
- Ендеше, тауып айттың, же, шырағым.
Ақыл, дәулет әуелден өзіңде екен,
Өміріңше артылсын, жаным, бағың!
Бұл шал бөтен шал емес, Қыдыр еді,
Ебін тауып даруға кезі келді.
Сөзіне, ақылына, қылығына
Разы болғаннан соң, бата берді.
Сол Масғұт Қыдыр шалдан бата алыпты,
Соңында Шәмсі-жиһан атаныпты.
Мағынасы: «бұл дүниенің күні» деген,
Жетіліп бізге ғибрат сөз қалыпты...Қызыл жеміс
7 слайд
Оқылым тапсырмасы. Поэмадан «Қызыл жеміс» үзіндісін оқып, танысыңыз. Қызылды жесем, мені әйел сүйер, Арамдыққа жүрмесем, не жан күйер? Әйел де көп жан ғой, досым болса, Деп едім бір пайдасы маған тиер. Еркектің еркек адам болса қасы, Әйел, шеше, қызы жоқ кімнің басы? Хан қаһар, қара кісі қастық қылса, Сонда әйел болмай ма арашашы? Тегінде адам басы сау бола ма? Бойында тексерілмес дау бола ма? Ері ашу айтса, әйелі басу айтып Отырса, бұрынғыдай жау бола ма? Соны ойлап, қызыл жеміс мен таңдадым, Берсеңіз жемек болып бел байладым. Топа-торсақ бұл сөзді айтқаным жоқ, Басында ойлап, тегін де абайладым. Бұл сөзге салып тұрды шал құлағын: - Ендеше, тауып айттың, же, шырағым. Ақыл, дәулет әуелден өзіңде екен, Өміріңше артылсын, жаным, бағың! Бұл шал бөтен шал емес, Қыдыр еді, Ебін тауып даруға кезі келді. Сөзіне, ақылына, қылығына Разы болғаннан соң, бата берді. Сол Масғұт Қыдыр шалдан бата алыпты, Соңында Шәмсі-жиһан атаныпты. Мағынасы: «бұл дүниенің күні» деген, Жетіліп бізге ғибрат сөз қалыпты...Қызыл жеміс
#8 слайд
артықшылығы кемшілігі
+ 4-тапсырма. Поэмадағы Масғұттың қызыл жемісті таңдаудағы артықшылығы
мен кемшілігін ВЕНН диаграммасы арқылы салыстырып жазыңыз.
8 слайд
артықшылығы кемшілігі + 4-тапсырма. Поэмадағы Масғұттың қызыл жемісті таңдаудағы артықшылығы мен кемшілігін ВЕНН диаграммасы арқылы салыстырып жазыңыз.
#9 слайд
Бір күні сендерге де данышпан
қария жолығып ақыл, байлық,
әйел үшеуінің біреуін
таңдауыңызды сұрайды.
Сіз табыс баспалдағына жету
үшін не істер едіңіз? Қайсысын
таңдар едіңіз? Әлде.....
Өз мамандығыңызбен
байланыстырып, ойыңызды
жинақтап жазыңыз. 5-тапсырма. «Жағдаяттық тапсырма»
9 слайд
Бір күні сендерге де данышпан қария жолығып ақыл, байлық, әйел үшеуінің біреуін таңдауыңызды сұрайды. Сіз табыс баспалдағына жету үшін не істер едіңіз? Қайсысын таңдар едіңіз? Әлде..... Өз мамандығыңызбен байланыстырып, ойыңызды жинақтап жазыңыз. 5-тапсырма. «Жағдаяттық тапсырма»
#10 слайд
Абай Құнанбаевтың «Масғұт» поэмасын оқып, жоғарыдағы тапсырмаларды
орындағаннан кейін, төмендегі жүйе бойынша өз қорытындыңызды жасаңыз .
1.Ұстаным. Шығарманы
оқығаннан кейін менде
қалыптасқан ұстаным...
5.Қорытынды. Мынадай
қорытындыға келдім...
3.Салыстыру.
Келесідей салыстыру
жүргіздім ... 2.Талдау. Мәселені
былай талдадым...
4.Бағалау. Шығарманың
құндылығына осылай
баға бердім...6-тапсырма. «Ой сүзгі»
10 слайд
Абай Құнанбаевтың «Масғұт» поэмасын оқып, жоғарыдағы тапсырмаларды орындағаннан кейін, төмендегі жүйе бойынша өз қорытындыңызды жасаңыз . 1.Ұстаным. Шығарманы оқығаннан кейін менде қалыптасқан ұстаным... 5.Қорытынды. Мынадай қорытындыға келдім... 3.Салыстыру. Келесідей салыстыру жүргіздім ... 2.Талдау. Мәселені былай талдадым... 4.Бағалау. Шығарманың құндылығына осылай баға бердім...6-тапсырма. «Ой сүзгі»
#11 слайд
Бас бармақ – мен үшін маңызды және қызық.
Балан үйрек – маған түсініксіз болды.
Ортан терек – маған жеткілікті болмады.
Шылдыр шүмек – менің көңіл күйім.
Кішкене бөбек – менің ұсынысым . Рефлексия. (Кері байланыс)
«5 саусақ» әдісі
11 слайд
Бас бармақ – мен үшін маңызды және қызық. Балан үйрек – маған түсініксіз болды. Ортан терек – маған жеткілікті болмады. Шылдыр шүмек – менің көңіл күйім. Кішкене бөбек – менің ұсынысым . Рефлексия. (Кері байланыс) «5 саусақ» әдісі
#12 слайд
Үйге тапсырма:
«Масғұт –
адамгершілік күрескері»
тақырыбына
әдеби эссе жазыңыз.
12 слайд
Үйге тапсырма: «Масғұт – адамгершілік күрескері» тақырыбына әдеби эссе жазыңыз.
#13 слайд
Сабақ
критерийі: Білім алушылардың жоспарланған іс-әрекеттері Баллдық
жүйемен бағалау
Білу :
( D )
- поэманы тыңдайды;
- сұрақтарға жауап береді;
- қорытынды шығарады.
50-54
Түсіну:
(D+, C, C -)
- поэманың мазмұнын түсінеді;
- композициялық құрылымы бойынша талдайды.;
- сәйкестендіру жұмысын жүргізеді. 55-59
60-64
65-69
Қолдану:
(C+, B -) - сұрақтың аясында жауап іздейді;
- себебін анықтайды;
- өз пікірін айтады. 70-74
75-79
Талдау:
( B )
- артықшылығы мен кемшілігін салыстырады.
80-84
Жинақтау:
( B +)
- поэмадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтайды.
85-89
Бағалау:
(A-, A )
- қорытынды жасайды. 90-94
95-100Бағалау парағы
13 слайд
Сабақ критерийі: Білім алушылардың жоспарланған іс-әрекеттері Баллдық жүйемен бағалау Білу : ( D ) - поэманы тыңдайды; - сұрақтарға жауап береді; - қорытынды шығарады. 50-54 Түсіну: (D+, C, C -) - поэманың мазмұнын түсінеді; - композициялық құрылымы бойынша талдайды.; - сәйкестендіру жұмысын жүргізеді. 55-59 60-64 65-69 Қолдану: (C+, B -) - сұрақтың аясында жауап іздейді; - себебін анықтайды; - өз пікірін айтады. 70-74 75-79 Талдау: ( B ) - артықшылығы мен кемшілігін салыстырады. 80-84 Жинақтау: ( B +) - поэмадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтайды. 85-89 Бағалау: (A-, A ) - қорытынды жасайды. 90-94 95-100Бағалау парағы
#14 слайд
Назарларыңызға рахмет!
Жарайсың!
14 слайд
Назарларыңызға рахмет! Жарайсың!
шағым қалдыра аласыз


