Әбу Насыр әл-Фараби презентация

#1 слайд
Әбу Насыр Әл-Фарабидің 150 трактаты

1 слайд

#2 слайд
Трактаттардың шығуы «Әбу Насыр әл-Фараби осы кітапты жазуды Бағдадта бастаған еді. 330 жылдың соңында кітаптың қолжазбасын өзімен бірге Шамға (Сирия) алып келеді. Кітапты 331 жылы Дамаск қаласында аяқтайды. Тексеріп шығады. Нұсқаға тағы бір көз жүгірте отырып, оған «әбуәб» (тараулар) қосады. Кейін келе адамдардың сұрауы бойынша кітаптың мағынасын білдіретін «фусул» (бөлімдер) және қосады. Бұл бөлімдерді ол 337 жылы Мысырда аяқтап, кітабына қосымша енгізеді. Ол алты бөлімнен тұрады»

2 слайд

#3 слайд
Әл-Фараби трактаттары

3 слайд

#4 слайд
«Поэзия өнері жайлы» трактаты  Ə л-Фараби «Поэзия өнері жайлы» трактатында негізінен араб метрикасына с ə йкес м ə селелерге — б ə йіттің соңғы дыбысы, ұйқас, бір бунақ немесе жолдағы қысқа дауыстылар саны, олардың өлең өлшеміне қатысты ж ə не т.б. тек араб поэзиясының өзіне ғана т ə н сұрақтарын талдап, сонымен қатар поэзияның оған жақын өнер — риторикада қолданылу ерекшеліктеріне қатысты тұжырым жасайды. Ə дебиет теориясының «еліктеу» теориясына жан-жақты, ə рі терең талдау жүргізеді.

4 слайд

#5 слайд
Әлеуметтік-этикалық трактаттар  Әлеуметтік-этикальқ көзқарастарды «метафизикалық» және космологияльқ құрылымдарға «сыйыстыру» әл-Фараби көзқарастарының ерекшеліктерің бірін құрады.  Бұл кітапқа төрт трактат еніп отыр: 1) «Китаб ат-танбих’ ала сабил ас-са’ ада» («Бақыт жолын сілтеу») 2) «Китаб ас-сийаса алмаданийа» (« Азаматтықсаясат») 3) «Фусул ал-мадани» («Мемлекеттік қайраткерлердің нақыл сездері») 4) «Китаб тахсил асса ’яда» («Бақытқа жету туралы») баяндалған.

5 слайд

#6 слайд
Философиялық трактаттар  Кітапқа әл-Фарабидің ең белглі философиялық трактаттары енгізілген. Бұл трактаттар қазақ тілінде бірінші рет жарияланып отыр. Фарабидің қоғамдық- философиялық, жаратылыстану туралы ғылыми көзқарастары орта ғасырлардағы Таяу және Орта Шығыс елдеріндегі мәдениет, философиялық және ғылыми ой-пікірлердің даму нәтижесі болып табылады.  Фарабидің ғылыми-философиялық көзқарастары мен бағыт-бағдарлары өте күрделі саяси- әлеуметтік және экономикалық жағдайларда калыптасты. Ұзаққа созылған жаулаушылық саясаты нәтижесінде құрылған жаңа мемлекет — араб халифаты тек қана жерлерді, елдерді, территорияларды қосып қана қоймай мемлекеттік дін дәрежесіне көтерілген ислам идеологиясы біріктірген әртүрлі мәдениеттерді қосып жаңа қоспа (синкреттік) мөдениет туғызды.

6 слайд

#7 слайд
Таңдамалы трактаттары  Әйгілі Аристотельден кейінгі Екінші Ұстаз атанған Әбу Насыр әл-Фарабидің терең паймдау жасап, көргендікпен ой- тұжырымдарын айтпаған ғылымның саласы кемде-кем. Оның шығармаларын қазақ тіліне аударуға еліміздің белгілі ғалымдары атсалысып келеді. Бұл кітапқа ғұлама ғалымның бұрын орыс тілінен аударылған туындыларына қоса, араб тілінен тәржімеленген «Азаматтық саясат», «Бақытқа жету жайында», «Теология», «Ғылымдардың жіктелуі туралы сөз», «Музыка туралы үлкен кітап» секілді трактараттары да еніп отыр.

7 слайд

#8 слайд
Математикалық трактаттары • Фарабиде математикалық астрономия мен географияның әр түрлі есептерін математикалық жолмен шешу қажетінен туған үлкен де жүйелі тригонометрия бар.Ол мағлұматтар ғұламаның «Алмагестке қосымша кітабы» атты еңбектерінде баяндалған.  Ежелгі грек математиктері дөңгелек шеңберінде 360, диаметрінде 120 бөлік бар деген бастапқы ұғымды басшылыққа алып, осылар арқылы хорданың ұзындығын  табу мәселесін шешкен .  «Хорда мен синустар қасиеттері туралы» бірінші тарауда хорда (ватар), косинус (джайб тамам) және синус-версус (сахим) және де тригонометриялық сызықтар анықтайды, олардың қасиеттерін сипаттайды.  «Бірінші және екінші көлеңкенің қасиеттері туралы» деп аталған он екінші тарау – Фарабидің тригонометриялық функциялар жайлы ілімнің негізгі болып саналады. Мұнда ол математика тарихында алғашқылардың бірі болып, барлық тригонометриялық сызықты бірлік дөңгелек ішінде қарастырылады. Фараби тригонометрия тарихында тұңғыш рет кері көлеңке(тангенс), тура көлеңке(котангенс) терминдерін ғылыми – методикалық жағынан кемел жаңа терминдермен – «бірінші көлеңке», «екінші көлеңкемен» ауыстырады.

8 слайд

#9 слайд
• Әл-Фараби басқаруды өз еңбегінде қайырымды және қайырымсыз деп екіге бөлді. Қайырымды, білімді, мәдениетті басқару – халықты бақытқа бастайды, олардың іс-әрекетін, ерік- қасиетін осы жолға бағыттайды. Ол үшін басқару заң күшіне, игі тәжірибеге негізделуі тиіс. Ал қайырымсыз, надан басқаруда теріс әрекеттер мен жаман қасиеттер бой алады.

9 слайд

#10 слайд
• Қайырымды қала басшылары және билеушілерінің келесідей төрт түрлері болады: – шынайы билеуші ( барлық қасиеттерге ие бірінші басшы ); – шынайы билеуші жоқ болса , қайырымды қаланы « ең лайықтылар » басқарады ; – егер жоғарыда аталғандардың екеуі де болмаса , бірінші билеушілермен енгізілген ерте заңдарды және ережелерді білетін және орындайтын « заң бойынша билеуші » қаланы басқарады ; – заң бойынша билеуші жоқ болған жағдайда , бұрынғы заңдар туралы білімдері бар адамдар тобы , яғни , заң бойынша басшылар . Әл - Фараби үшін қайырымды қаланы кім және қанша уақыт басқарғаны маңызды емес . Оған қалай басқаратыны маңызды.

10 слайд

#11 слайд
Назарларыңызға рахмет!!!

11 слайд