#1 слайд
Ағылшын тілінің американдық және британдық нұсқаларының ерекшеліктері Орындаған : Жетекшісі: 2099 оқу жылы

1 слайд

#2 слайд
Оқу жылының басында біз мектепте оқып жүрген «English», «Ағылшын тілі» оқулықтарынан, біз оқып жатқан британдық ағылшын тілі мен Американдық ағылшын тілі бірдей емес екенін білдік. Бүкіл әлем Американдық ағылшын тілінде сөйлеген кезде бізге британдық ағылшын не үшін керек? Әрине, бұл тілдер арасындағы айырмашылықтардан гөрі ұқсастықтар көп – бұл бірдей тіл! Бірақ олардың арасында бірқатар айырмашылықтар бар, олардың бастысы - американдық тілдің қарапайымдылығы. Жалпы, тілде ең бастысы – сөйлеуді және түсінуді үйрену. Кіріспе

2 слайд

#3 слайд
Зерттеудің мақсаты ағылшын тілінің британдық және американдық нұсқаларының айырмашылықтарын және ерекшеліктерін анықтау және көрсету.

3 слайд

#4 слайд
Тарихи оқиғалар әрқашан ұлттық сипатында көрініс табады, ал британдықтар мен американдықтар тарихта менталитет пен тілдің қалыптасуына үлкен әсер еткен оқиғалар аз болған жоқ. Тілдердің екі нұсқасындағы айырмашылықтардың себептерін түсіну үшін біз оның қалыптасу және оны қолданушылармен бірге өскен тарихына жүгінуіміз керек. Ағылшын тілін Америкаға Британдық колонистер әкелді, олардың алғашқысы 1607 жылы Джеймстаунға (Вирджиния) келді. Ағылшын тілі Британ Империясы отарлаған басқа аумақтарға таралды. 1921 жылға қарай оның халқы шамамен 470-570 миллион немесе сол кездегі әлем халқының төрттен бір бөлігі болды. Менталитет және тіл

4 слайд

#5 слайд
Соңғы 400 жыл ішінде Америкада (әсіресе АҚШ-та) және Ұлыбританияда қолданылатын ағылшын тілінің формалары аздап өзгерді. Бұл американдық ағылшын және британдық ағылшын деп аталатын жаңа формалардың пайда болуына әкелді. Олардың арасындағы айырмашылықтар айтылымға, грамматикаға, лексикаға (лексикаға), орфографияның кейбір нормаларына, тыныс белгілеріне, фразеологиялық бірліктерге және күндер мен сандардың дизайнына әсер етеді.

5 слайд

#6 слайд
Американдық және британдық ағылшындар арасындағы ауытқулар әзілге себеп болды. Мысалы, Бернард Шоу кейіпкерлерінің бірі Ұлыбритания мен АҚШ «ортақ тілмен бөлінген екі ел» дейді.[10] «Кентервилл елесінде» Оскар Уайлд «Қазір бізде Америкамен бәрі бірдей, әрине, тілден басқасы» деп жазды (1888).Ағылшын тілінің американдық және британдық нұсқалары аздап ерекшеленеді және сонымен бірге, өзара байланысты. Менталитет және тіл

6 слайд

#7 слайд
Британ аралдарын мекендеген тұрғындар туралы ежелгі жазбалар б.ғ.д. 800 жылдарға жатады. Бұл кезде аралға үндіеуропалық халық – кельттер қоныстанған. Британдық аралдарды Цезарь жаулап алғаннан бір ғасыр өткен соң, б.з. д. 44 жылы Рим императоры Клаудиус Британдық аралдарға келді, содан кейін Ұлыбритания Рим провинциясы болып саналды. Сонымен, қазіргі ағылшын тіліндегі көптеген сөздердің латын сөздері бар. Мысалы, castra сөзі (лат. «лагерь»). Бұл латын сөздері қазіргі Ұлыбританияның көптеген географиялық атауларында кездеседі – Lancaster, Manchester, Leicester. Қазіргі Біріккен Корольдіктің аумағындағы ағылшын тілінің қысқаша тарихы

7 слайд

#8 слайд
Street "көше" (латынша via strata «төселген жол») және wall «қабырға» (vallum - «білік») сияқты кең таралған сөздер де белгілі. Латын тілінен алынған көптеген жалпы зат есімдер бар: wine «шарап» – лат. vinum «шарап»; pear «алмұрт» - лат. pirum «алмұрт»; pepper- бұрыш – лат. рірег. Ағылшын халқының тікелей ұрпақтары – 449 жылы Ұлыбритания аумағына енген саксондар, юттар, англдар мен фриздердің неміс тайпалары.

8 слайд

#9 слайд
Street "көше" (латынша via strata «төселген жол») және wall «қабырға» (vallum - «білік») сияқты кең таралған сөздер де белгілі. Латын тілінен алынған көптеген жалпы зат есімдер бар: wine «шарап» – лат. vinum «шарап»; pear «алмұрт» - лат. pirum «алмұрт»; pepper- бұрыш – лат. рірег. Ағылшын халқының тікелей ұрпақтары – 449 жылы Ұлыбритания аумағына енген саксондар, юттар, англдар мен фриздердің неміс тайпалары. Сондай – ақ, butter, pound, cheese, alum, silk, inch, сhalk,  mile, mint сияқты сөздер латын тілінен алынған германдық негізге ие. Немесе Saturday сөзі - ежелгі Рим мифологиясындағы Юпитер құдайының әкесі «Сатурн күні» дегенді білдіреді. 878 жылы Данияның англо-саксон жерлерін жаулап алуы басталды. Даниялар көптеген жылдар бойы Ұлыбритания жерлерінде тұрып, Англо-Саксондардың өкілдерімен үйленді. Нәтижесінде ағылшын тілінде Скандинавия тілдерінен бірқатар сөздер пайда болды. Мысалы, amiss «дұрыс емес», anger «ашу», auk «гагарка», awe қорқыныш», axle «ось», aye «әрқашан».

9 слайд

#10 слайд
БАҚ пен Үкімет мүшелері Британдық ағылшын тілінде сөйлеседі. Бірақ ең танымал-Американдық Ағылшын. Австралиялық ағылшын, канадалық ағылшын және басқа да көптеген диалектілер бар. Ұлыбританияның аумағында белгілі бір провинцияның тұрғындары сөйлейтін бірнеше диалектілер бар. Көріп отырғаныңыздай, ағылшын тілі бүгінде «аралас тілдер» дәстүрін сақтап қалды. Ағылшын тілінің танымалдылығына Ұлыбританияның отаршылдық саясаты, Австралия мен Солтүстік Американың отарлауы үлкен ықпал етті.

10 слайд

#11 слайд
XVII-XVIII ғасырларда әр түрлі тілдердің сөйлеушілері, әр түрлі елдер мен діндердің өкілдері Жаңа Әлемге бет алды. Бұл уақытта Американың өзінде жергілікті тұрғындар, үндістер өмір сүрді. Америкаға көптеген қоныс аударушылар француздар, испандықтар, немістер, голландтар, норвегиялықтар және тіпті орыстар да құйылып келе бастады. Бірақ олардың көпшілігі ағылшын тілінде сөйлейтін Англиядан болды. Ағылшын тілі халықтың барлық топтары үшін бірдей болмаған еді ол кезде: ақсүйектер, буржуазия мен шаруалардың сөйлеуінде көптеген айырмашылықтар болды. Американың жаңа тұрғындары бір- бірімен қарым-қатынас жасауы керек еді, сол үшін көпшілігі сөйлейтін тілді – ағылшын тілін таңдады. Бірақ бұл ақсүйектердің ағылшын тілі болмады, жеткілікті білімі жоқ. буржуазия мен шаруалардың қарабайыр тілі еді.АҚШ-тың қысқаша тарихындағы ағылшын тілі және американдықтардың менталитетін қалыптастыру

11 слайд

#12 слайд
Америкада ағылшын тілінің сөздік қорын толықтыру екі жолмен жүрді: а) жаңа сөздер мен тұрақты сөз тіркестерін қалыптастыру және ескілерін қайта қарастыру арқылы; б) басқа тілдерден сөздердің енуі арқылы. Кейде жаңа мағына беретін сөздің дамуына себеп болатын нәрсе – осы сөзбен белгіленген заттардың ұқсастығы. Бұл құбылыс, мысалы, Америкада мағынасы бар ағылшын тіліндегі “store” сөзі дүкен, дүңгіршек дегенді білдіреді. Мұндай ойлау сол кезде колонияларда кез-келген дүкеннің қажеттілігіне байланысты тауарлар қоймасы болып табылатындығынан болды. Осыдан keepthestore – «дүкені бар» сөз тіркесі пайда болды.АҚШ-тың қысқаша тарихындағы ағылшын тілі және американдықтардың менталитетін қалыптастыру

12 слайд

#13 слайд
Америкада ағылшын тілінің сөздік қорын толықтыру екі жолмен жүрді: а) жаңа сөздер мен тұрақты сөз тіркестерін қалыптастыру және ескілерін қайта қарастыру арқылы; б) басқа тілдерден сөздердің енуі арқылы. Кейде жаңа мағына беретін сөздің дамуына себеп болатын нәрсе – осы сөзбен белгіленген заттардың ұқсастығы. Бұл құбылыс, мысалы, Америкада мағынасы бар ағылшын тіліндегі “store” сөзі дүкен, дүңгіршек дегенді білдіреді. Мұндай ойлау сол кезде колонияларда кез-келген дүкеннің қажеттілігіне байланысты тауарлар қоймасы болып табылатындығынан болды. Осыдан keepthestore – «дүкені бар» сөз тіркесі пайда болды.АҚШ-тың қысқаша тарихындағы ағылшын тілі және американдықтардың менталитетін қалыптастыру

13 слайд

#14 слайд
Соңғы 400 жыл ішінде Америкада (әсіресе АҚШ-та) және Ұлыбританияда қолданылатын ағылшын тілінің формалары аздап өзгерді. Бұл Американдық ағылшын және британдық ағылшын деп аталатын жаңа формалардың пайда болуына әкелді. Олардың арасындағы айырмашылықтар айтылымға әсер етеді (екпін, Оо, Аа, Rr, Tt, Uu, ew әріптерінің айтылуы, өзге тілден енген сөздерді оқу), грамматика (Perfect тобының уақыттарын қолдану, to be going to құрылымы, тұрақты емес етістіктер, адамдар тобын білдіретін зат есімдерді қолдану), лексика (лексика, сөзжасам, балама идиомалар), орфографияның кейбір нормалары.

14 слайд

#15 слайд
Соңғы 400 жыл ішінде Америкада (әсіресе АҚШ-та) және Ұлыбританияда қолданылатын ағылшын тілінің формалары аздап өзгерді. Бұл Американдық ағылшын және британдық ағылшын деп аталатын жаңа формалардың пайда болуына әкелді. Олардың арасындағы айырмашылықтар айтылымға әсер етеді (екпін, Оо, Аа, Rr, Tt, Uu, ew әріптерінің айтылуы, өзге тілден енген сөздерді оқу), грамматика (Perfect тобының уақыттарын қолдану, to be going to құрылымы, тұрақты емес етістіктер, адамдар тобын білдіретін зат есімдерді қолдану), лексика (лексика, сөзжасам, балама идиомалар), орфографияның кейбір нормалары.

15 слайд

#16 слайд
А) орфографиялық ерекшеліктері Орфографиядағы айырмашылықтар көп емес. Жалпы, бұл айырмашылықтар американдық нұсқаға жазу тәжірибесін енгізген Нұх Уэбстердің арқасында пайда болды –re, орнына, -er немесе -or орнына-our (faсr қызмет, honor құрмет,, labor-еңбек), cheque орнына check және т.б. кейбір сөздер ұқсас болғанмен жазылулары әртүрлі. Американдық және британдық формалардың кейбір айырмашылықтары: color - colour (labor - labour, etc.) traveled - travelled (canceled - cancelled, etc.) catalog - catalogue (dialog - dialogue, etc.) theater - theatre (center - centre, etc.) defense - defence (pretense - pretence, etc.) organize - organise (analyze - analyse, etc.) check - cheque program – programme. Американдық және британдық ағылшын тілінің ерекшеліктері

16 слайд

#17 слайд
Американдық және британдық ағылшын тілінің ерекшеліктері British American labour labor colour color favour. favor Британдық –our-ға аяқталатын сөздер, американдықтар аздап қысқартты және олар-or-ға аяқталады Британдық apologise, paralyse сөздері американдықта apologize, paralyze ретінде жазылған. British American apologise, apologize paralyse paralyze

17 слайд

#18 слайд
Американдық және британдық ағылшын тілінің ерекшеліктері Француз тілінене енген кейбір сөздер –re-мен аяқталады, американдық нұсқада-er-мен аяқталады nce-ге аяқталуы- британдық - nse - американдық British American centre center theatre theater British American pretence, pretense defence defense offence offense

18 слайд

#19 слайд
б) грамматикалық ерекшеліктері Ағылшындардың американдықтарды тілге немқұрайды қарайды деуінің басты себептерінің бірі – бұл американдықтар ауызекі тілде PresentPerfect (жақында өткен іс-әрекеттер үшін белгіленген уақыт, бірақ қазіргі уақытпен байланысты) іс жүзінде қолданбайды, бірақ оның орнына қарапайым Simple (Indefinite) уақытты пайдаланады. American English British English He just got a promotion (He has just got a promotion) He has just got a promotion Have you seen her?/Did you see her? Have youseenher?

19 слайд

#20 слайд
Ұлыбритания мен АҚШ-та тұрақты емес етістіктерді қолдануда айырмашылық бар. Сонымен, Британдық нұсқадағы learn, spoil, spell, dream, smell, spill, burn, leap және басқа да етістіктер ed немесе t аяқталуымен дұрыс та, бұрыс та етістік болуы мүмкін. Америкада burnt және leapt-тен басқа тұрақты емес формалар аз қолданылады. Британдық нұсқадағы saw сөзінен өткен шақ sawn, американдық - sawed сияқты естіледі. Америкада get сөзінен өткен шақ gotten, forget – forgotten, ал prove – proven түрінде болуы мүмкін.

20 слайд

#21 слайд
Британдық нұсқада "I have got" (иелік ету) және "I have got to" (қажеттілік) формалары жиі қолданылады, ал "I have" және "I have to" өрнектері ресми түрде естіледі. Америкада "I have" және "I have to" жиі қолданылады, ал бейресми қарым-қатынаста сәйкесінше "I got" және "I got to" қолдануға болады. Соңғы өрнек жақында "I gotta" - да мутацияға ұшырағаны белгілі. Ауызша сөйлеудегі американдықтар шартты сөйлемдерді келесідей құра алады: "If you'd leave now, you'd be on time. Әдеби баламасы: «If you left now you' d be on time». Жазғанда бірінші нұсқаны тіпті американдықтар пайдаланбауға тырысады.

21 слайд

#22 слайд
в) лексикалық ерекшеліктер Америкада, Англияда қолданылатын көптеген сөздер ұзақ уақыт бойы қолданылмағаны белгілі және керісінше. Арнайы топ Англияда да, АҚШ-та да қолданылатын және оларға тән мағыналардың бірі ғана американдық болып табылатын сөздерден тұрады (market — "азық-түлік дүкені", career - "кәсіби"). АҚШ-та әлі де кең таралған: fall — аutumn, пәтер — flat орнына apartment және басқалар. Британдық нұсқа Американдық нұсқа Сөздің мағынасы biscuit cookie печенье сlever smart ақылды coach bus автобус

22 слайд

#23 слайд
/ ju: / и / u: /: айтуда айырмашылық бар Дауысты дыбыс oo ол Британдық нұсқада /о/ деп айтылады, американдық нұсқада сол жағдайда / а деп айтылады/British American Tune / tju:n / / tu:n / News / nju:z / / nu:z / British American hot /hot/ /hat/ honest / ‘onist/ / ‘anist / top / top/ /tap/

23 слайд

#24 слайд
Тұманды Альбион тұрғындары мен олардың бұрынғы колонияларының тұрғындары 2 немесе одан да көп буындары бар сөздердің екпініне ие: British American Ballet / bælei /′ / bæ lei / ′ Debris / debri: / ′ / də bri: / ′ Бірнеше буынды сөзбен (secretary) американдықтар британдықтарға қарағанда көбірек екпін жасайды: British American Secretary / sekrətri / ′ / sekrə teri / ′ ′ Territory / terətri / ′ / terə to::ri / ′ ′

24 слайд

#25 слайд
Аа дауысты дыбысы кейде басқаша айтылады. Ұзын а -ның орнына: британдық нұсқадағыдай, американдықтар æ дейді. Британдықтар сөйлеу кезінде /r / дыбысын жиі жоғалтады, ал американдықтар, керісінше, дауысты дыбыстан кейін анық айтады. British American Ask /α:sk/ /æsk/ Bath /bα:θ/ /bæθ/ Last /lα:st/ /læst/ After / α:ftə/′ / æftər/ ′ British American Bird /be:d/ /be:rd/ Work /we:k/ /we:rk/ Farm /fa:m/ /fa:rm/ Сlever /klevə/ / klevər/ ′

25 слайд

#26 слайд
Зерттеу барысында ағылшын тілінің американдық және британдық нұсқаларында өзгерістер бар екендігін барлық оқушылар біледі ма екен деген сұрақ қызықтырды. Мұны білу үшін біз мектеп оқушылары арасында сауалнама жүргізуді ұйғардық. Сауалнама анкета түрінде жүргізілді. Сауалнама 6 сұрақтан тұрды, сауалнамаға 34 оқушы қатысты. Респонденттерге келесі сұрақтар қойылды: 1. Британдық және американдық ағылшындардың арасында айырмашылық бар ма? 2. Сіз қалай ойлайсыз, британдық және американдық ағылшын тілдерінде айырмашылық көп пе? 3. Сіз британдық ағылшын тілін меңгере отырып, американдық ағылшын тілін түсіне аласыз ба? 4. Ағылшын тілінің әртүрлі нұсқаларын үйрену керек пе, әлде біреуін ғана үйренуге бола ма? 5. БАҚ-та ағылшын тілінің қай нұсқасы кездеседі көбінесе?...

26 слайд