#1 слайд
Азот қышқылын өндіру

1 слайд

#2 слайд
Азот оксидінен азот қышқылын өндіру ежелден белгілі және бұл үдеріс едәуір жеңіл және қарапайым: Көптеген он жылдықтар бойы мәселе азот оксидінен өнеркәсіптік жолмен өндірудің ең пайдалы әдістерін табу еді. Азот оксидін доғалы әдіспен алудың алғашқы жолы экономикалық тиімсіз болып шықты. Азот оксидін алудың екінші жолы, Кюльман аммиактың платинаның қатысуымен азот оксидіне дейін тотығатынын ашқан 1839 жылдан бастап белгілі. Бұл мәселені аммиакты тотықтыру реакциясын өндірістік жолмен жүзеге асыру мақсатында толығырақ зерттеуге ХХ-ғ. басында В.Оствальд ден қойды.

2 слайд

#3 слайд
Осы зерттеу жұмыстарының нәтижесінде 1909 жылы Германияда өнімділігі жылына 1800 т әлсіз азот қышқылын болатын алғашқы тәжірибелік зауыт тұрғызылды. Көп ұзамай осындай зауыттар Бельгияда, Англияда және Еуропаның басқа да елдерінде пайда болды. Ол кезде шикізат ретінде негізінде көмірді кокстеу арқылы және кейбір жағдайларда кальций цианамидін ыдырату арқылы алынатын аммиак пайдаланылды. Үдерістің онша жетілдірілмеуі себебінен, осы барлық зауыттардың да өнімділігі төмен болды.01 03

3 слайд

#4 слайд
Бұл үдерістің бірінші кезеңіне аммиакты па оттегісімен тотықтыру жатады. Катализатор қатыспайтын жағдайда аммиак азот жасай отырып өртенеді: 4 NH + 30, = 2N, + 6H,0 + 303 100 кал (1269 кДж) Платиналы катализаторлардың үстінде көбінесе бұдан басқа, бірақ осындай қайтымсыз реакция жүреді: т. 4 NH, + 50, = 4NO + 6H,0+ 216 700 кал (907 кДж)

4 слайд

#5 слайд
К атализатор бетіндегі температура 800 °С болуы керек; оның төмендеуі өнімді күрт азайтады; оттек мөлшері, о, көлемінің 1,25 :1 NH, көлеміне қатынасын құрайтын теориялық мөлшерден 1,3-1,5 есе көп болуы тиіс Катализаторға келіп түсетін ауа және NH, қоспасының құрамында көлемі бойынша 10- 11,5 % NH3, 18-19 % 0,, 10-11,5 % NH, және 70-72 % N, болуы керек. Егер NH, мөлшері әдеттегідей 11 % болса, онда қоспа катализаторға түсер алдында қыздыруды қажет етпейді; аммиакты-ауа қоспасының катализатормен түйісу ұзақтығы 0,0001-0,0002 секундтан аспауы керек.Қолайлы жағдайлар сақталғанда азот қышқылының өнімі 97-98%-ға дейін жетеді:

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Сұйылтылған азот қышқылын аммиактан өндіруге өндірісте үш технологиялық процесті қолданады: • Атмосфера қысымында • Жоғары қысымда • Құрастырылған (комбинированный) Аммиакты атмосфера қысымында тотықтырып, азот оксидін жоғары қысымда тотықтырып, түзілген азот диоксидіне сол қысымда сумен абсорбциялайды.

7 слайд

#8 слайд
Азот оксиді тек катализатор бетінде ғана пайда болады. Алдымен катализатор бетінде орналасқан платина атомдары, осы кезде атомдарға дінссоциацияланатын оттек молекулаларын адсорбциялайды. Оттектің сутекпен өте ұқсастығының арқасында аммиактың жақындап келе жатқан молекулалары өздерінің сутек атомдарымен оттек атомдарына қарай беттейді; оттектің жаңа молекулаларымен ығыстырылатын су және азот қышқылының молекулалары пайда болады.

8 слайд

#9 слайд
Бұл үдерістің бірінші кезеңіне аммиакты ауа отегісімен тотықтыру жатады. Катализатор қатыспайтын жағдайда аммиак азот жасай отырып өртенеді: 4 NH3 + 30, = 2N, + 6H,0+ 303 100 кал (1269 кДж) Платиналы катализаторлардың үстінде көбінесе бұдан басқа, бірақ осындай қайтымсыз реакция жүреді

9 слайд

#10 слайд
Азот қышқылының халық шаруашылығы мен қарулы техникадағы аса маңызды рөлі және үлкен көлемде өндірілуі азот қышқылы өндірісін қарқынды дамыту мен экономикалық жағынан тиімді бағыттарды жетілдіруде. Бұл бағыттарға: - құрастырылған сұлбада жұмыс жасайтын жоғары бірлік қуатты жүйелер жасау; - белсенділігі жоғары таңдамалы платна емес катализаторларды шығару; - қалдық газдардан азот оксидінің қалдықтарын толықтан тазарту. Қазакстанда аммиак, азот қышқылы және аммиак селитрасын Ақтау қаласында «Қазазот» біріккен кәсіпорны (БК) өндіреді. Қорытынды:

10 слайд

#11 слайд
Назар аударғандарыңызға рахмет!

11 слайд