Бауыр циррозы

#1 слайд
Бауыр циррозыБауыр циррозы

1 слайд

#2 слайд
АнықтамасыАнықтамасы  Бауыр циррозы (БЦ) — архитектоникасының Бауыр циррозы (БЦ) — архитектоникасының бұзылысымен, фиброздың дамуымен және құрылымы бұзылысымен, фиброздың дамуымен және құрылымы бұрыс регенерация түйіндерінің түзілуімен жүретін, бұрыс регенерация түйіндерінің түзілуімен жүретін, ақырында бауыр шамасыздығы мен портальді ақырында бауыр шамасыздығы мен портальді гипертензияға әкелетін бауырдың диффузды гипертензияға әкелетін бауырдың диффузды зақымдану процесі.зақымдану процесі.  Бауыр циррозы — бауырдың этиологиясы әр түрлі Бауыр циррозы — бауырдың этиологиясы әр түрлі диффузды ауруларының ақырғы сатысы. Оның диффузды ауруларының ақырғы сатысы. Оның созылмалы гепатиттен басты айырмашылығы — бауыр созылмалы гепатиттен басты айырмашылығы — бауыр архитектоникасының бұзылысы және паренхиманың архитектоникасының бұзылысы және паренхиманың түйіндік трансформациясы.түйіндік трансформациясы.  ДДҮ ұғымы бойынша (1974 ж.), бауыр циррозы ДДҮ ұғымы бойынша (1974 ж.), бауыр циррозы бауырдың созылмалы ауруларының ақырғы сатысы бауырдың созылмалы ауруларының ақырғы сатысы ретінде қаралған, бірақ диагретінде қаралған, бірақ диаг нн оз құрылуында бұл оз құрылуында бұл термин бөлек, дербес аурудың атауы ретінде термин бөлек, дербес аурудың атауы ретінде қолдануда.қолдануда.  Жер бетінде жыл сайын 300 000-ға жуық адам бауыр Жер бетінде жыл сайын 300 000-ға жуық адам бауыр циррозынан қаза табады, ал соңғы 10-20 жылдың циррозынан қаза табады, ал соңғы 10-20 жылдың ішінде бұл аурудың саны үнемі көбеюде, мәселен, ішінде бұл аурудың саны үнемі көбеюде, мәселен, Германияда 2 есе, Швецияда 2,5 есе жиіленген.Германияда 2 есе, Швецияда 2,5 есе жиіленген.

2 слайд

#3 слайд
Этиологиясы. Этиологиясы.  1.1. Созылмалы вирусты гепатиттер.Созылмалы вирусты гепатиттер.  В, С, ТВ, С, Т , Д, Д , О вирусты гепатиттердің барлығы , О вирусты гепатиттердің барлығы циррозбен аяқталуы ықтимал, ең циррозбен аяқталуы ықтимал, ең циррозогендіге жататындар — С жөне циррозогендіге жататындар — С жөне В В гепатит. гепатит.  2.2. Созылмалы алкоголизм. Ер адамдардың Созылмалы алкоголизм. Ер адамдардың алкогольді күн сайын 60 г, әйелдердің 20 г ішуі, алкогольді күн сайын 60 г, әйелдердің 20 г ішуі, 10-15 жылдың, ал кейбір деректер бойынша 5-10-15 жылдың, ал кейбір деректер бойынша 5- 6 жылдың шамасында бауыр циррозына алып 6 жылдың шамасында бауыр циррозына алып келуі анықталған.келуі анықталған.  3.3. Аутоиммундьщ гепатит — гепатиттердің Аутоиммундьщ гепатит — гепатиттердің ең ауыр түрі, үнеміең ауыр түрі, үнемі өрістеуінен міөрістеуінен мі нн детті түрде детті түрде бауыр циррозымен аяқбауыр циррозымен аяқ тт алады.алады.  4. Ферменттік жүйенің туа кемістіктері:4. Ферменттік жүйенің туа кемістіктері: Альфа-1- Альфа-1- аа нтитрипсин тапшылығы; нтитрипсин тапшылығы;

3 слайд

#4 слайд
Этиологиясы. Этиологиясы.  5. 5. ҚорғаҚорға жина жина қтқт алу аурулары:алу аурулары:  Коновалов-Вильсонның ауруы (бауырда Коновалов-Вильсонның ауруы (бауырда синтезделетін церрулоплазминнің синтезделетін церрулоплазминнің жетіспеушілігінен түрлі ағзаларда жездің жетіспеушілігінен түрлі ағзаларда жездің жиналуы);жиналуы);  бауырбауыр гликогенозыгликогенозы (амило-1,6(амило-1,6 гликозвдазаның жетіспеушілігінен бауырдагликозвдазаның жетіспеушілігінен бауырда гликоген жиналу ауруы);гликоген жиналу ауруы);  Гоше ауруы (цереброзидтің жиналуы);Гоше ауруы (цереброзидтің жиналуы);  гемохроматоз (түрлі ағзаларда, әсіресе бауыр гемохроматоз (түрлі ағзаларда, әсіресе бауыр паренхимасында гемосидерин жиналуы).паренхимасында гемосидерин жиналуы).

4 слайд

#5 слайд
 6.6. Гепатотропты әсер ететін улар мен дәрмектер: Гепатотропты әсер ететін улар мен дәрмектер: хлорланған көмірсулар, ауыр металдардың хлорланған көмірсулар, ауыр металдардың туытуы нн дылары, саңырауқұлақгың улары (афлатоксиндер, дылары, саңырауқұлақгың улары (афлатоксиндер, фаллоидин, р-аманитин т.б.); туберкулезге қарсы фаллоидин, р-аманитин т.б.); туберкулезге қарсы дөрмектер; психотроптық дөрмектер; цитостатиктер, дөрмектер; психотроптық дөрмектер; цитостатиктер, стероидтық анаболиктер мен андрогендер.стероидтық анаболиктер мен андрогендер.  7.7. Бауырішілік және бауырдан тыс өт жолдарының Бауырішілік және бауырдан тыс өт жолдарының аурулары: идиопатиялық дуктопения — өт аурулары: идиопатиялық дуктопения — өт түтікшелерінің облитерациясы (идиопатиялық немесе түтікшелерінің облитерациясы (идиопатиялық немесе дәрмектің әсерінен болатын; біріншілік биллиарлық дәрмектің әсерінен болатын; біріншілік биллиарлық цирроз; біріншілік жөне екіншілік склероздаушы цирроз; біріншілік жөне екіншілік склероздаушы холангит; муковисцидоз — өт жолдарының қойылған холангит; муковисцидоз — өт жолдарының қойылған өтпен бітелуі т.б.)өтпен бітелуі т.б.)  8.8. Бауырда веналық қанның үзақ іркілісі (оң қарынша Бауырда веналық қанның үзақ іркілісі (оң қарынша Шамасыздығы, конс-трикциялық перикардит, Бадда-Шамасыздығы, конс-трикциялық перикардит, Бадда- Киари синдромы).Киари синдромы).  9.9. Криптогендік бауыр циррозы (12-40%), бұған Криптогендік бауыр циррозы (12-40%), бұған жататын — біріншілік биллиарлық бауыр циррозы.жататын — біріншілік биллиарлық бауыр циррозы.  10.10. Этиологиялык, факторлардың қосарланған Этиологиялык, факторлардың қосарланған әсерлері. Науқастардың 50%-да бауыр циррозы бір әсерлері. Науқастардың 50%-да бауыр циррозы бір емес, бірнеше факторлардан дамиды (вирусты гепатит + емес, бірнеше факторлардан дамиды (вирусты гепатит + алкогольдің әсері немесе алкогольдің әсері немесе жж үрек шамасыздығы т.б.). үрек шамасыздығы т.б.).

5 слайд

#6 слайд
ПАТОГЕНЕЗПАТОГЕНЕЗ  Бауыр циррозы дамуының негізгі түрткісі -Бауыр циррозы дамуының негізгі түрткісі - бауыр паренхимасының түрлі себептерден бауыр паренхимасының түрлі себептерден некрозы. Вирустардың, алкогольдің, дәрі-некрозы. Вирустардың, алкогольдің, дәрі- дәрмектердің, протеолиздік дәрмектердің, протеолиздік ферменттердің, гипоксияның әсерлері ферменттердің, гипоксияның әсерлері немесе кейбір заттардың (гемосидериннің, немесе кейбір заттардың (гемосидериннің, жездің, гликогеннің, цереброзидтің т.б.) жездің, гликогеннің, цереброзидтің т.б.) жасуша ішінде жиналуьі гепатоциттердің жасуша ішінде жиналуьі гепатоциттердің некрозына өкеледі. Гепатоциттердің некрозына өкеледі. Гепатоциттердің жойылуынан оларды ұстап, тіреп тұратын жойылуынан оларды ұстап, тіреп тұратын ретикулиндік қаңқа басылады, некроз ретикулиндік қаңқа басылады, некроз ошақтарында тыртықтар түзіледі.ошақтарында тыртықтар түзіледі.

6 слайд

#7 слайд
ПАТОГЕНЕЗПАТОГЕНЕЗ  Некроздың салдарынан регенерацияны Некроздың салдарынан регенерацияны күшейтетін заттар бөлінеді, мәселен, бауыр күшейтетін заттар бөлінеді, мәселен, бауыр циррозымен ауыратын адамдардың циррозымен ауыратын адамдардың бауырынан жасалған экстракт бауырынан жасалған экстракт гепатоциттердің митозын күшейтетіндігі гепатоциттердің митозын күшейтетіндігі дәлелденген.дәлелденген.  Некроз ошағында тірі қалған гепатоциттер Некроз ошағында тірі қалған гепатоциттер көбейіп, регенерациялық түйікөбейіп, регенерациялық түйі нн дерді түзеді. дерді түзеді. Бірақ тыртықБірақ тыртық тт ар мен түйіндер цирроздың өз-ар мен түйіндер цирроздың өз- өзінен өрістеуіне септігін тигізеді. Өйткені өзінен өрістеуіне септігін тигізеді. Өйткені бөлшектердің архитектоникасы бұзылған, бөлшектердің архитектоникасы бұзылған, тыртық ошақтарында қан синусоидтарға тыртық ошақтарында қан синусоидтарға құйылмастан, бірден орталық венаға барады. құйылмастан, бірден орталық венаға барады. Қанның сау қалған синусоидтарға түспеуінен Қанның сау қалған синусоидтарға түспеуінен бауырдың зақымданбаған ошақбауырдың зақымданбаған ошақ тт ары алдымен ары алдымен ишемияға, содан кейін некрозға ұшырайды.ишемияға, содан кейін некрозға ұшырайды.

7 слайд

#8 слайд
 Гепатоциттердің некрозынан бөлінетін заттар Гепатоциттердің некрозынан бөлінетін заттар қабыну инфильтраттарының түзілуіне септігін қабыну инфильтраттарының түзілуіне септігін тигізеді. Инфильтраттар портальдік тигізеді. Инфильтраттар портальдік тракттардан басталып, бөлшектің ортасына тракттардан басталып, бөлшектің ортасына қарай тарайды. Олардың бойымен фиброздық қарай тарайды. Олардың бойымен фиброздық қалкалар түзіледі.қалкалар түзіледі.  Фиброздық қалкалар бауыр бөлшегін Фиброздық қалкалар бауыр бөлшегін псевдобөлшектерге бөліп тастайды. Әр псевдобөлшектерге бөліп тастайды. Әр псевдобөлшек фиброздық қалпсевдобөлшек фиброздық қал қақа мен қапталып мен қапталып қоршалады. Псевдобөлшектерде орталық вена қоршалады. Псевдобөлшектерде орталық вена мен портальдік үштік болмайды.мен портальдік үштік болмайды.  Фиброздық қалқалардың бойын қуалап өскен Фиброздық қалқалардың бойын қуалап өскен тамырлар бауырішілік портаковальдік тамырлар бауырішілік портаковальдік анастоматоздарды түзеді. анастоматоздарды түзеді. ҚҚ ан ан псевдобөлшектердің паренхимасына псевдобөлшектердің паренхимасына соксок пп астан, бауыр венасына тікелей түседі. астан, бауыр венасына тікелей түседі. Осының салдарынан ишемия мен некроз үнемі Осының салдарынан ишемия мен некроз үнемі өрістейді. Сонымен бірге регенерация өрістейді. Сонымен бірге регенерация түйітүйі нн дері тамырларды басып, ишемия мен дері тамырларды басып, ишемия мен некроздың мендеуіне септігін тигізеді.некроздың мендеуіне септігін тигізеді.

8 слайд

#9 слайд
 Егер патологиялық процеске Егер патологиялық процеске ұшыраған ошақтардың көлемі ұсақ, ұшыраған ошақтардың көлемі ұсақ, микроскопиялық болса, тыртықмикроскопиялық болса, тыртық тт ар да ар да ұсақ болады. Мұсақ болады. М ұұ ндайда бауырдың беті ндайда бауырдың беті сипағанда тегіс. Егерде некроздалған сипағанда тегіс. Егерде некроздалған ошақошақ тт ар ірілеу болса, бауырдың беті ар ірілеу болса, бауырдың беті бұдырланып, жүзімнің сағына бұдырланып, жүзімнің сағына ұқсайды.ұқсайды.  Фиброздың және аномальді Фиброздың және аномальді түйіндердің даму жылдамдығы негізгі түйіндердің даму жылдамдығы негізгі аурудың түріне тәуелді. Вирусты, аурудың түріне тәуелді. Вирусты, алкогольді гепатиттерде бұл процесс алкогольді гепатиттерде бұл процесс тез жүреді, ал гемохроматозда, өт тез жүреді, ал гемохроматозда, өт жолдарының обструкциясында жолдарының обструкциясында паренхиманың қүрылымы оншалықты паренхиманың қүрылымы оншалықты өзгермейді,өзгермейді, түйіндер кеш дамтүйіндер кеш дам ии ды.ды.

9 слайд

#10 слайд
 Сонымен бауыр циррозында келесі тізбекті Сонымен бауыр циррозында келесі тізбекті процесс қалыптасады: некроз -> регенерация -процесс қалыптасады: некроз -> регенерация - > тамыр жүйесінің б> тамыр жүйесінің б ұұ рыс түрде рыс түрде ққ айта ңұрыяуы айта ңұрыяуы -> паренхиманың ишемиясы, некрозы -> -> паренхиманың ишемиясы, некрозы -> порпор тт альдік гипертензия, бауыр шамасыздығы.альдік гипертензия, бауыр шамасыздығы.  Бауыр циррозының басты синдромдары: Бауыр циррозының басты синдромдары: портальдік гипертензия, бауыр портальдік гипертензия, бауыр жасушаларының шамасыздығы, мезенхималық жасушаларының шамасыздығы, мезенхималық қабыну, цитолиз, биллиарлық циррозда - қабыну, цитолиз, биллиарлық циррозда - холестаз синдромы.холестаз синдромы.

10 слайд

#11 слайд
МорфологиясыМорфологиясы  Бауырдағы түйіндердің көлеміне қарай бауыр Бауырдағы түйіндердің көлеміне қарай бауыр циррозының микронодулярлық, макронодулярлық, циррозының микронодулярлық, макронодулярлық, аралас және толық емес септалық түрлерін аралас және толық емес септалық түрлерін айырады.айырады.  Микронодулярлық циррозда бауырдың бетіМикронодулярлық циррозда бауырдың беті нн де де ұұ сақ, сақ, диаметрі 1-3 мм біркелкі тегіс жайылған түйіндер диаметрі 1-3 мм біркелкі тегіс жайылған түйіндер болады. Түйіндер, қалыңболады. Түйіндер, қалың дд ығы 2 мм шамасыығы 2 мм шамасы нн дағы дағы фиброздық қалқалармен қоршалыпфиброздық қалқалармен қоршалып қапталған.қапталған.  Фиброздық қалқалар бауыр бөлшектерін Фиброздық қалқалар бауыр бөлшектерін ұұ сақ, сақ, көлемі шамамен тең, псевдобөлшекгерге бөліп көлемі шамамен тең, псевдобөлшекгерге бөліп тастаған. Әр псевдобөлшек бір бөлше...

11 слайд