Бүкіләлемдік тартылыс заңы

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Галилео Галилей

2 слайд

#3 слайд
Исаак Ньютон

3 слайд

#4 слайд
Исаак Ньютон – ағылшын физигі және математигі 4.01.1643ж. –31.03.1727ж. “Табиғат – оған ашық кітаптай, үнемі оқумен болатын” А. ЭЙНШТЕЙН

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
Бүкіләлемдік тартылыс заңы

6 слайд

#7 слайд
Ньютонның бүкіләлемдік тартылыс заңын қалай ашқаны туралы бір қызық оқиға бар: бақшада отырған кезінде ол алма ағашынан алмалардың Жерге құлауын бақылай отырып, осы заңды ашқан екен деген болжам бар. ФАКТ: СОЛ АЛМА АҒАШЫ

7 слайд

#8 слайд
Бүкіл әлемдік тартылыс заңы.  Заңды И. Ньютон 1667 жылы ашты. 1665 жылы 23-жасында Ньютон Айды орбитада ұстап тұратын күш, Жерге алманың құлауына септігін тигізетін күш табиғатына ұқсас екендігін болжап айтты. Оның болжамы бойынша Әлемдегі барлық денелер арасында массалар центрін жалғастыратын түзу бойымен тартылыс (гравитациялық күштер) күштері әсер етеді.

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
Жер – Ай жүйесі Айдың центрге тартқыш үдеуі Екі үдеудің де мәнінің тең болуы заңның дұрыстығын көрсетті:

11 слайд

#12 слайд
1678 ж. Ньютон механиканың негізгі заңдары болып табылатын бүкіләлемдік тартылыс заңын жазды: Екі дене бір-біріне массаларының көбейтіндісіне тура пропорционал, ал арақашықтықтарының квадратына кері пропорционал күшпен тартылады, мұндағы m 1 және m 2 – өзара әрекеттесуші екі дененің массасы, r – денелердің арақашықтығы, G – гравитациялық тұрақтылық (латынша gravitas – ауырлық деген сөзді білдіреді). 2 21 r mm GF

12 слайд

#13 слайд
Табиғаттағы көптеген құбылыстар бүкіләлемдік тартылыс заңымен түсіндіріледі  Күн жүйесіндегі ғаламшарлар қозғалысы  Жердің жасанды серігінің қозғалыстары  Баллистикалық зымырандардың ұшу траекториясы  Жерге жақын денелердің қозғалысы  Денелердің жерге құлауы  Тасу және қайту  Сарқырамалар  Қол сөмкесінің ауырлығы  Жер атмосферасының болуы т.б

13 слайд

#14 слайд
 1798 ж. гравитациялық тұрақтылық ағылшын физигі Генри Кавендиштің иірілмелі таразысының көмегімен өлшенді.

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд
Гравитациалық тұрақтылық Кавендиш тәжірибесі Гравитациялық әреттесу Н – жіңішке жіп L – екіметрлік өзекше m – қорғасын шар(диаметрі 5см, массасы 775г) M – қорғасын шар(диаметрі 20см, массасы 49,5кг) r – үлкен және кіші шарлардың арақашықтығы Иірілмелі таразы

16 слайд

#17 слайд
G – гравитациялық тұрақтылық, оның сандық мәні, массалары белгілі денелердің бір-біріне тартылатын күшін өлшеу жолымен анықталады, G – гравитациялық тұрақтылықтың мәні: G=6,67 10 -11 Н м 2 /кг 2 Барлық денелер жер бетіне тартылыс әрекетінен, еркін түсу үдеуімен қозғала отырып құлайды Гравитациялық тұрақтылықтың физикалық мағынасы F = gm

17 слайд

#18 слайд
Барлық денелер – алмалардан ғаламшарларға дейiн, бiртұтас бүкiл әлемдiк тартылыс заңына бағынады

18 слайд