Дидактикалық ойындар

#1 слайд
Науайы атындағы жалпы орта мектебі Тақырыбы: Дидактикалық ойындар арқылы оқушылардың ізденімпаздық, ойлау қабілеттерін дамыту. Бастауыш сынып мұғалімі: Ушибаева Гулмира Исмаилқызы

1 слайд

#2 слайд
КІРІСПЕ.  Бастауыш мектеп – оқушы тұлғасы мен санасының дамуы қуатты жүретін, ерекше құнды, қайталанбас кезең.  Сондықтан бастауыш мектеп – білім берудың алғашқы басқышы, қиында жауапты жұмыс.  Бастауыш мектеп балаға білім беріп қана қоймай, оны жалпы дамыту, сөйлеу, оқу, қоршаған орта жөнінде дұрыс көзқарас қалыптастыру, жағдайларды бақылап талдау жасауға уйрету, ойын дұрыс айтуға, салыстыра білуге, дәлелдеуге, сөйлеу мәдениетіне үйретеді.  Сабақ – оқыту мен тәрбиелеудің негізгі формасы мен орталығы.  Өткізілген сабақтың сәтті болып шығуының түрлі шарттары бар. Оның ең негізгісі – ұстаздың білімі мен жан – жақтылығы.  Бастауыш сынып оқушыларының ой - өрісін дамытуда ойын әрекетінің маңызы зор.  Ойын - балалардың негізгі іс - әрекеттерінің бір түрі. Балалар білімді ойын арқылыда ала алады. Сабақтағы ойын баланың білімін шындап, ой өрісін кеңейтеді.  Ал ойынның өз мақсаты, жоспары, тәрбиелік мәні, қажетті заттары, ерекшеліктері болады.  Баланың жас ерекшелігіне, зейініне сай ұйымдастырылған ойындар баланың ақылын, дүниетанымын кеңейтеді, мінез - құлқын, ерік - жігерін қалыптастырады және де сабаққа деген қызығушылығын арттырады.  Бастауыш сынып оқушыларыны оқытуда жаңа техналогия элементтерінің бірі дамыта оқыту техналогиясы.  Дамыта оқытудың негізін Ян Амос Коменский талдап берген. Орыс ғалымдарынан К. Д. Ушинский, Л. С. Выготский, Л. В. Зенков, Д. Б. Эльконин, В. В. Давыдов көтерді.

2 слайд

#3 слайд
 Сабақта дамыта оқытуды жүзеге асыру бағыттарының бірі:  Ойын арқылы оқыту.  Ойын арқылы оқытуда ойын қолданылады. Педагогикалық энциклопедияда: ойын әрекеті – баланың барлық нышандарының дамыуына мүмкіндік тудыратын өзіндік ерекшелігі бар интелектуалдық мектеп делінген.  Бастауыш сыныпта ойынның маңызы ерекше. Оның себебі мектепке дейінгі кезеңде баланың негізгі әрекеті ойын, мектепке келгеннен кейін балаға бірден оқу әрекетіне көшу қиын болғандықтан ойын арқылы біртіндеп оқу әрекетіне төсендіреміз.  Ойын сабақтың кез – келген кезеңінде тақырыпқа сай қолданылады. Көркем шығарманы пайдалануға байланысты ойынға түрлі санамақтарды, сұрамақтарды, қаламақтарды, айтыс ойындарды жатқызуға болады.  Баланың сөздік қорын байыту, нақтылау үшін күнделікті өмірде орынды пайдалана білуі үшін жаңа сөздің мәнін, мағнасын жете түсіндіріп, белсенді сөздік қорын арттыруда мына ойын түрлері өз нәтіжесін береді.  «Төлдерді ата»,«Қайсысы қайда тұрады?» (аңдар үйі), «Нені немен ішеміз?»  «Кім тапқыр?», «Суретті ребус шешу», «Жоғалған буынды тап», «Шатасқан дыбыстар», «Менің бағытым», «Буларды бір сөзбен не дейміз?» (жалпы атауын ата: қоңыз, көбелек, шыбын, құмырысқа – жәндіктер, көйлек, камзол, бешпет, тақия – киімдер деп аталатынын меңгертіледі).  Балалардың сөздік қорын сөздермен дамытуда антоним, синоним сөздермен байытуда:  «Қарсы сөзді тап» (ұзын – қысқа, жуан – жіңішке, кәрі - жас), «Уқсас сөзді тауып айт» (көрік – ажар, келбет, тез – жылдам, шапшаң).  Тірек сөзді, буынды пайдаланып сөз тудыру, жаңа сөз үйрету ойын арқылы жүзеге асырылады.  «Буынды жалғастыр»: ал – ма, ал – ша, ал – қа, ал – тын, ал – мұрт.  Байланыстырып сөйлеу арнайы тілдік ойындар арқылы іске асырылады:  «Жұмбақ құрастыр» (атын атамай суретіне қарап сипаттап айту), «Дүкен»(атын атамай дүкендегі затты сипаттап айту).  Ізденімдік ойындар – оқушыларды ізденімпаздыққа, белгісізді табуға, қуштарлыққа, белсенділікке үйретеді.  «Сөзді тап» берілген кесте бойынша сөздерді табуға, сабаққа болған қызығушылығын ояту, шығармашылыққа баулу: (қызық, қырық, қалақ, кесек, кезек, керек, кебек).               Қ Қ Қ Қ

3 слайд

#4 слайд
«Қадам бас» ойыны оқушыларды тапқырлыққа баулиды: (у, ау, тау, ауру, жырау).  Ребус шешу

4 слайд

#5 слайд
Қызықты ойындар сабақтарда белгілі бір орын алады. «Дыбыс тандау» ойыны арқылы эр сөздің басқы дыбыстары бірдей дыбыстан басталатын сөз тіркестерімен сөйлем құратын: Бақыт бүгін бақшаға барды. Айсұлу айнаны алды. «Сен аяқта» ойынында керекті сөзді табу, мақал -мэтел жалғасын тауып аяқтау: Көктем .... Қар .... Күн ....  Жаманнан жирен,  Жақсыдан......  Оқу инемен құдық....  Ырыс алды -.... «Жоғалған эріп, буын» ойыны: К.тап, ж.п, мы.ық, ал.ә, көй-..., сыз-..., жа-..., бұл-.... «Кім жылдам» ойыныңда оқушы білетін сөздерін тез әрі тура жазып шығу керек.

5 слайд

#6 слайд
Ойын шарты: Тақтаға сурет ілінеді. Сол зат жайлы гүлдің ішіне жазып шығасындар. Оқушылар екі топқа бөлінеді. 1-топ тапсырмасы:  Не?гүл  Не істейді? өседі  Қандай? қызыл  Қанша? бір Гүл шоғындағы сөздерден сөйлем қү_рауға болама? Бір қызыл гүл өседі. 2-топ тапсырмасы:  Атыалма  Сынықызыл  Саныбір  Қимылы пісті  Бір қызыл алма пісті. «Әріп тастамақ» ойыны: Шарты: Мына эріптерден сөз қүрап жаз: а, п, т, д, л, м, к, і, б.  Кітап, білім, ата, апа, дала,... Ойын үстівде оқушы оқиды, үйренеді, ізденеді, дағдыланады, бір -бірімен қарым -қатынас жасайды. Математика сабағывда қолданылатын ойын түрлері оқушылардың математикалық үғымдарын кеңейтіп, ойлау қабілеттерін арттырып, есептеу дағдыларын шыңдай түседі. Әр баланың тапқырлығын арттырып қызығушылығын туғызады, серкітеді, оқуға ынтасын, белсенділігін арттырады. Ойын арқылы балалардың әр қайсысы белсенділік танытумен қатар ұжымдық жұмыс істейді, ойын ережесіне бағынады, тэртіпті болуға

6 слайд

#7 слайд
үйренеді. Ойында балалар эр нарсеге жақсы зейін қояды жэне көбірек есіне сақтайды. Ойын үстівде ол алға қойған мақсатты шұғыл және оңай жүзеге асырады. 1-сыныпта «Он көлеміндегі сандар. Кестелік қосу жэне азайту» Тақырыптарынан соң «Кім жылдам?» ойынында оқушылар әрбір санның құрамын еске түсіруі қажет. «Өз орнынды тау» ойыны: Кеспе қағаздарға жазылған сандар оқушыларға тарқатылады. Қолындағы санға қарап оқушы сандық ретімен өз орнын тауып тұруы керек. 1. ..5 6.. 9 10 . . 30 40 .. 70 80..

7 слайд

#8 слайд
Сабақ барысында ойын есепетері оқушыларда проблемалық жағдай туғызады, яши оқушы ойлау арқылы есеп жауабын табады. Ойындарды сабақ барысында жыл мезгілдеріне қарай түрлендіріп отыру оқушыны зейін қойып тындауға мақсатқа жетуге ынталандырады: «Шыршаны безендіру», «Алма теру», «Көбелек үхтау», «Балық аулау», «Космосқа үлгу», «Гүл теру». «Шыршаны безендіру» ойыны: тақтада үлкен шырша суреті, магнит тақтада түрлі шырша ойыншықтары эр ойыншық артында есеп бар. Оқушы шығып қалаған ойыншықты алып есепті шығарады, есепті тура шығарған оқушы ойыншықты шыршаға іледі, есеп тура болмаса сынған ойышпық есептеледі.

8 слайд

#9 слайд
 «Космосқа үліу» ойыны: 3 топқа бөлінеді.  3 топқа 3 ракета жасалынады, қатардағы балалар санына сэйкес есептер жазылады. Ай магнит тақтаға қойылады. 3 топтың 1-ші партасындағы оқушыға ракета беріледі, қатарымен есептерді шығарады. Қайсы топ тез әрі тура шығарғаны мүталім тарапынан тексеріледі. Есептерді бірінші эрі тура шығарған топ ракетасы айға тигізіп тақтаға қойылады. Кейінгі топтар есебі тексеріліп орывдалуына қарай орналастырылады.

9 слайд

#10 слайд
«Парашюттен секіру» ойынында оқушылар қызығушылықпен ыігга қоя орындайды. Магнит тақтада есептер жауабы жазылған парашюттер, есепте жазылған карточкалар қойылады. Есеп жауаітгары ауызша шығарылады. Оқушы карточкалардағы есеп тұсына жауабы жазылған парашютті алып қояды. Оқушы есеп жауабын тура тауса парашюттен секірген есептеледі, жауап тура болмаса парашюттен секіре алмайды.

10 слайд

#11 слайд
 "Менің бағытым" ойыны  1. тәтті жар  2. тік адам  3. тегіс қант  4. суьқ қоян  5. сұр су  6. ақылды жер  "Ойлан, тап!« 1. Ең тәтті де тіл,еңда тіл 2. Тіл тас жарады , тас жармаса,жарады 3. Шебердің қолы ортақ, шешенніңортақ 4. Білім таппай мақтанба,таппай баптанба  Керекті сөздер: ащы, өнер,тілі,бас.

11 слайд

#12 слайд
 «Бұл не?» ойыны  Сипатталған заттарды тап.  І.Ақ, тәтті, қатты, ұсақ - бұл не?  2.Домалақ жұмсақ, үрленген - бұл не?  З.Ащы, қызыл, жасыл — бұл не?  4. Тәтті, нәрлі, қызыл, сары, көк - бұл не? «Бір сөзбен айт» ойыны.

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд

18 слайд

#19 слайд

19 слайд

#20 слайд
ҚОРТЫНДЫ.  Ойындағы ереже ойынға ұйымшылдық, түрақтылық сипат береді, оның мазмүнын баянды етеді және өзара қарым -қатынастардың одан эрі дамуына септігін тигізеді. Ойын үрдісівде балалардың білімі, тереңдей түседі, жаңа білім менгереді. Өз бетінше қорытынды жасауға үйренеді, іскерлікпен түрлі дағдыш»і менгереді. Ойынды сабақ қүрылымына қарай тиімді эрі түрлі етіп пайдалану:  1. Оқушыларды ойлауға, еңбек етуге үйретеді.  2. Оқушылардың қызығушылығын арттырады.  3. Оқушыны сабақ барысывда үқыпты, тапқыр, жылдам болуға шақырады.  4. Оқушылардың топқа бөлініп жарыс ойындар ойнауы  оларды ұйымшылдыққа баулиды. 5. Топтағы дарынды балалар сабақтан бос уақытында өз тобындағы нашар оқушыларды жұмыс істеуге тартады.

20 слайд

#21 слайд
ПАЙДАЛАНЫЛ ҒАН ӘДЕБИЕТТЕР. 1.«Бастауыш мектеп» №4-№5 2006 ж. 2.«Бастауыш сыныпта оқыту, барлық  пәндер бойынша» №1 2007 ж. 3.«Мектеп алды даярлық» №1 2011 ж. 4.«Сабақта ойынның ролі» әдістемелік.

21 слайд

#22 слайд
Аннотация  «Дидактикалық ойындар арқылы оқушылардың ізденімпаздық, ойлау қабілеттерін дамыту» доклатында жаңа технологиялардан қолданудың тиімді жолдары анық көрсетілген.  Оқушылардың ізденімпаздық, ойлау қабілеттерін арттыру мақсатында түрлі дидактикалық ойындар жемісті нәтижелері сипатталған. Аннотация  В докладе на тему «Развитие познавательных способностей учащихся путём использование дидактических игр» наглядно были изложены продуктивные методы в использовании новых технологий.  Были показаны разнообразные методы в целях повышения познавательной деятельности учащихся путём использования дидактических игр.

22 слайд