#1 слайд
Дүниежүзілік 1 желтоқсан А И В Ж Ә Н Е Ж И Т С А И В Ж Ә Н Е Ж И Т С адам иммундық тапшылық синдромымен күрес күні АИВ ЖӘНЕ ЖИТС ЖАЙЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК

1 слайд

#2 слайд
Жоспа р АИВ/ ЖИТС 1.Кіріспе 2.АИВ және ЖИТС туралы жалпы түсінік 3.ЖИТС-тің таралу статистикасы 4.ЖИТС-тің алдын алу жолдары 5.ЖИТС-пен күрестің дүниежүзілік стратегиялары 6.ЖИТС-пен күреске арналған ұлттық бағдарламалар 7.ЖИТС-пен күрестегі басты қиындықтар 8.ЖИТС-пен өмір сүретін адамдарды қолдау 9.АИВ/ЖИТС туралы білімді арттыру 10.Қорытынды

2 слайд

#3 слайд
Кірісп е 1 желтоқсан – жүре пайда болған иммундық тапшылық синдромымен дүниежүзілік күрес күні. Аталған дертке қатысты алғашқы деректер 1970-ші жылдардың соңында тіркелген еді. Қысқа мерзім ішінде індет дүние жүзіне таралып кетті. Бұл күннің негізгі мақсаты – қоғам назарын АИВ/ЖИТС мәселесіне аударып, ақпарат тарату, сақтану шаралары туралы түсінік беру және ЖИТС-пен күрестің маңыздылығын еске салу. АИВ/ ЖИТС

3 слайд

#4 слайд
AИВ және ЖИТС туралы жалпы түсінік АИВ/ ЖИТС Адамныңиммунтапшылық вирусыинфекциясыжәне жұқтырылған иммунтапшылығының синдромы (АИВ/ЖИТС) — адамның иммунтапшылық вирусы (АИВ) қоздырған инфекцияның организмге әсерінен дамитын дертті жағдай Инфекция жұқтырған адамда ешбір ауру белгілері байқалмауы не қысқа мерзімді тұмау тәрізді синдром белгілері пайда болуымүмкін.Әдетте,инфекцияныңсимптомсызкезеңі созылады. Ауруүдегенжағдайда адамныңиммунды ұзаққ а жүйесіәлсіреп, туберкулез секілді көп кездесетін, сондай-ақ иммунитет қызметі қалыпты адамдарда бола бермейтін оппортунис инфекциялар мен ісіктер пайда болуы мүмкін.

4 слайд

#5 слайд
ЖИТС–тің таралу статистикасы АИВ/ ЖИТС 2018 жылы әлемде шамамен 37,9 миллион адамның статусы – АИВ – оң болып, оның 7 0000 қайтыс болған. Жұқтырғандардың 20,6 миллионға жуығы Африканың шығысы мен оңтүстігінде тұрады. ЖИТС анықталғаннан бастап (XX ғасырдың 80 жылдары), 2018 жылға дейін бұл аурудан 32 миллион адам көз жұмды. 2019 жылғы дерек бойынша Қазақстанда 24 мыңнан астам адам АИВ жұқтырған. АИВ/ЖИТС — пандемия, яғни өте ауқымды аймаққа белсенді түрде таралуда. АИВ алғаш рет XIX ғасыр соңында не XX ғасыр басында, Орталық- батыс Африкада пайда болған деген болжам бар.

5 слайд

#6 слайд
ЖИТС-тің алдын алу жолдары Әрдайым кеңейіп келе жатқан АИТВ эпидемиясына қарамастан, жұқтырудың алдын алуға болады. Алдын алу ережелері қарапайым, бірақ сенімді. Өзіңізді толықтай қорғау үшін келесі шараларды сақтау жеткілікті: АИВ/ ЖИТС 1.Жыныстық қатынаста қорғаныс қолдану; 2.Стерильді медициналық құралдарды қолдану. Жүкті кезінде әйелдер ем қабылдаған жағдайда, АИТВ-мен өмір сүретін аналарда дені сау бала туу мүмкіндігі айтарлықтай артады. Сонымен қатар, құлақ тесуде, татуировка жасауда және басқа адамның қауіпті ұстараларын пайдалануда да АИТВ жұқтыру қаупі бар екенін ұмытпаған жөн. Мұндай жағдайларда бір реттік құралдарды қолдану немесе олардың сапалы өңделуі вирустың жұғу мүмкіндігін болдырмайды.

6 слайд

#7 слайд
АИВ/ ЖИТС ЖИТС-пен күрестің дүниежүзілік стратегиялары ауыратындардың 90%-ының диагнозынанықтауды,90%-ының емдеуге қол жеткізуін, ал 90%-ының вирус жүктемесін төмендетуді көздеді. Бұл стратегия қазір 95-95-95 деп жаңартылған. С Т Р А Т Е Г И Я0 1 UNAIDS(БҰҰ-ныңАИТВ/ЖИТС-ке қарсы бағдарламасы) UNAIDS бүкіл әлемде АИТВ/ЖИТС- пен күресте көшбасшылық етеді. Ол халықтың барлық топтарына АИТВ туралы ақпарат беруді, емдеуді және қолдауды қамтамасыз ету мақсатында жұмыс істейді. UNAIDS 90-90-90 стратегиясын іске асырып, АИТВ-пен (ДДҰ). ДДҰ ЖИТС-пен күреске қатысты ғаламдық стандарттарды әзірлейді және әр елге АИТВ/ЖИТС бойынша алдын алу, диагностикалау және емдеу қызметтерін қамтамасыз етуде қолдау көрсетеді. ДДҰ сондай-ақ ЖИТС-ке қарсы дәрілерге қол жеткізу мәселелерін шешуге, эпидемиялық жағдайды бақылауға және осы салада зерттеулер жүргізуге баса назар аударады. С Т Р А Т Е Г И Я0 2 Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы PEPFAR(АҚШПрезидентінің АИТВ/ЖИТС-пен төтенше күреск е шарала р арналған жоспары) АҚШ-тыңбастамасы болыптабылатын бұл бағдарлама әлемнің көптеген елдеріндеАИТВжұқпасына қарсы күресті қолдап, дәрі-дәрмекпенқамтамасыз ету,кең ауқымды ақпараттық- түсіндіру жүргізу бақылауд ы жән е мақса т жұмыстары н эпидемияны етеді. С Т Р А Т Е Г И Я0 3

7 слайд

#8 слайд
ЖИТС-пен күреске арналған ұлттық бағдарламалар АИВ/ ЖИТС 1. АИТВ-ның алдын алу және халықты ақпараттандыру Ұлттықбағдарламаларда мектептерде,университеттерде жәнеорындарынд а ұйымдастыр ып, ақпаратт ық халық ты жұм ыс науқан дар аурудың таралужолдары жәнеалдын ал ушаралары туралы ақпараттандырады. 2. Диагностика және емдеу қызметтерін кеңейту Әрелдіңұлттық стратегияларыинфекцияны ерте анықтауға және дәрі- дәрмекпен қамтамасыз етуге мүмкіндікбереді.ДДҰұсыныстарына сәйкескөптеген елдерде тегінтестілеу және антиретровирустық терапия қолжетімді. 3. Зерттеу және инновацияларҰлттықбағдарламалар шеңберіндеЖИТС-тің алдын алуға және емдеугежаңадәрілер мен вакцина әзірлеуге қолдау арналған зерттеулерге көрсетіледі.

8 слайд

#9 слайд
АИВ/ ЖИТС ЖИТС-пен күрестегі басты қиындықтар 1.Стигма және кемсітушілік Көптеген елдерде АИТВ жұқтырған адамдарға қоғам тарапынан теріс көзқарас көрсетіліп, кемсітушілікке ұшырайды. Бұл адамдардың медициналық көмек пен психологиялық қолдауға жүгінуін қиындатады. 2.Қаржыландырудың жеткіліксіздігі Әсіресе, дамушы елдерде АИТВ/ЖИТС-пен күреске арналған қаражат жеткіліксіз болуы мүмкін, бұл дәрі-дәрмек пен диагностикалық құралдарға қолжетімділікті шектейді. 3.Дәрі-дәрмекке қолжетімділіктің шектелуі Антиретровирустық дәрі-дәрмектер көп адамға қолжетімді емес немесе қымбат болуы мүмкін. Бұл әсіресе ауылдық аймақтарда және төмен табысты елдерде қиындық тудырады. 4.АИТВ-ның жаңа штаммдары және тұрақтылық Вирустың жаңа түрлерінің пайда болуы және антиретровирустық терапияға тұрақтылық дамуы емдеудің тиімділігін төмендетуі мүмкін. 5.Алдын алу және білім беру шараларының жеткіліксіздігі АИТВ туралы ақпараттың жеткіліксіздігі алдын алу шараларын жүзеге асыруда кедергі келтіреді.

9 слайд

#10 слайд
АИВ/ ЖИТС ЖИТС-пен өмір сүретін адамдарды қолдау 1. Медициналық қолдау. АИТВ жұқтырған адамдарға жүйелі түрде медициналық қызмет көрсетіп, антиретровирустық терапияны үзбей алуына жағдай жасау қажет. 2. Психологиялық қолдау. Көптеген елдерде ЖИТС-пен өмір сүретін адамдарға психологиялық көмек көрсетілуде, олармен психологтар жұмыс істеп, өмірдің қиындықтарын жеңуге көмектеседі. 3. Құқықтық қолдау. АИТВ жұқтырған адамдарға қатысты кемсітушілікті болдырмау және олардың құқықтарын қорғау мақсатында арнайы заңдар мен ережелер енгізілуде. 4. Әлеуметтік қолдау. Қоғамдық ұйымдар мен қайырымдылық қорлар АИТВ жұқтырған адамдарға әлеуметтік қолдау көрсетіп, медициналық көмек, жұмысқа орналасу және тұрғын үй мәселелерін шешуге жәрдем береді.

10 слайд

#11 слайд
АИВ/ЖИТС АИВ/ЖИТС туралы білімді арттыру 1.Бıлıм беру бағдарламаларын ıске асыру Мектептер мен жоғары оқу орындарында АИТВ туралы арнайы бıлıм беру курстарын өткıзу маңызды. Бұл жастарды аурудың алдын алу жолдарымен таныстырады. 2.Ақпараттық науқандар Көптеген елдерде БАҚ арқылы ақпараттық науқандар жүргıзıледı. Мұндай науқандар халықты ЖИТС-пен күрес жолдары туралы хабардар етедı. 3.Кеңес беру және қолдау қызметтерı Қоғамдық орталықтарда кеңес беру қызметтерıн ұсыну адамдарға жұқтыру жолдарын, алдын алу шараларын түсıнуге және тестıлеуден өтуге көмек көрсетедı.

11 слайд

#12 слайд
АИВ/ ЖИТС Қорытынды ЖИТС-пен күресу әлемдегı ең өзектı мәселелердıң бıрı болып қала бередı. Бұл күресте табысқа жету үшıн әрбıр елдıң және бүкıл әлемдıк қоғамдастықтың бıрıгıп жұмыс жасауы маңызды. АИТВ/ЖИТС туралы бıлıмдı арттыру, медициналық және психологиялық қолдау көрсету, стигманы азайту және қолжетıмдı емдеудı қамтамасыз ету ЖИТС-пен күресте оң нәтижелерге жетудıң басты қадамдары болып табылады. Тек осы бағытта күш бıрıктıру арқылы бıз АИТВ/ЖИТС ıндетıн бақылауда ұстап, адамдардың сапалы әрı ұзақ өмıр сүруıне мүмкıндıк жасай аламыз.

12 слайд

#13 слайд
Қолданылған әдебиеттер тізімі 1.UNAIDS. (2019). Global HIV & AIDS statistics — 2019 fact sheet. UNAIDS. Retrieved from https:// www.unaids.org 2.World Health Organization. (2021). HIV/AIDS. World Health Organization. Retrieved from https://www.who.int/hiv 3.ПрезиденттıңАИТВ/ЖИТС-пен күреске арналған төтенше шараларжоспары (PEPFAR).(2020).АҚШ АИВ/ЖИТС ПрезидентıнıңАИТВ/ЖИТС- ке бағдарламасы.PEPFAR. қарс ы Retrievedhttps://www.pepfar.gov 4.ҚазақстанРеспубликасы Денсаулық күре с fro m сақт ау министрлıгı. (2019). АИТВ инфекциясының таралуы туралы жылдық есеп. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлıгı, Алматы. 5. UNAIDS. (2020). 95-95-95: An ambitious treatment target to help end the AIDS epidemic. UNAIDS. Retrieved from https:// www.unaids.org/en/resources/909090

13 слайд

#14 слайд
АИВ/ ЖИТС Назарларыңызға Рахмет!

14 слайд