#1 слайд
Дүниежүзілік мұхит мәселелері Дүниежүзілік мұхит мәселелерінің себептері мен салдарларын анықтап, топтастыруды үйренесіңдер Осы мәселелердің аумақтық көріністерін анықтайсыңдар

1 слайд

#2 слайд
Дүниежүзілік мұхит Атмосфераны өттегімен байытады Арзан әрі тиімді көлік жолы Кейбір минералды ресурстар кен орны Сутегі изотопы дейтерийді бөліп алу Толысу электр станцияларын салу10-15 млн кВт/сағ 30-100 млн кВт/сағ 50 млн кВт/сағ

2 слайд

#3 слайд
Дүниежүзілік мұхит 2% (15%) 150-200 млн тонна8 - 9 м л н т о н н а Дүниежүзілік мұхит адамзаттың азық-түлікке қажеттілігінің (өсімдік текті белоктың) толтырады Ғалымдардың айтуынша тепе- теңдіктің бұзылуына қауіп төндірмей-ақ жылына өндіруге болады Жапонияда теңіз фермаларында балық пен теңіз өнімдері өндіріліп, сұраныстың жартысына жуығын өтеудеаквакультура марикультура АҚШ, Үндістан, Филиппин Франция устрицаларкреветкалар, шаяндар, мидиялар

3 слайд

#4 слайд
М ұ х и т т ы ң эк о л о ги я л ы қ ж а ғ д й ыТеңіз саудасы ХГЕБ өркендеуіне байланысты дүниежүзілік сауданың қарқын алуы, теңіз жолы тасымалының ұлғаюына күшті әсерін тигізуде Бұл өз кезегінде өндіріс пен халықтың теңізге қарай бетбұрыс жасауына, теңіз аудандарының қарыштап дамуына себепші болуда Мысалы, көптеген теңіз порттары өнеркәсіптік портты кешендерге айналды (Амстердам, Роттердам, Шанхай, Антверпен Мұндай кешендерде кеме жасау, мұнай өңдеу, мұнай-химия, металлургия сияқты өнеркәсіп салалары өркендеуде Соңғы уақыттарда кейбір ең жаңа салалар да дами бастады. Теңіз маңы урбандалу да ерекше қарқын алуда01 02 03 04 05

4 слайд

#5 слайд
Мұхит және адам Адамдар Мұхит халқы көбейіп, бүгінгі таңда 3 млн адамға жетіп отыр 01 Қалалар Жапонияда 500 мың-1 млн адам тұра алаты, ауданы 25 мың км2, дербес жүзбе қаланың жоспары бар 02 Байланыс Самуил Морзе ұсынған Атлантаралық кабель 1858 ж., Еуропа мен Солт. Америка телефон кабелі 1955- 1956жж. 03М ұ х и т т ы ң эк о л о ги я л ы қ ж а ғ д й ы

5 слайд

#6 слайд
М ұ х и т т ы ң эк о л о ги я л ы қ ж а ғ д й ыМұхитты игеру Теңіз қайраңдарынан өндірілетін мұнай дүниежүзіндегі мұнай өнімінің 1/3-ін құрайды Дүниежүзілік шаруашылықтың айрықша құрамдас бөлігі болып табылатын теңіз шаруашылығы пайда болды Теңіз шаруашылығы құрамында өндіруші және қңдеуші өнеркәсіп, энергетика, балық аулау, көлік, сауда, туризм енеді Бүгінгі таңда теңіз шаруашылығында 100 млн-нан астам 01 02 03 04

6 слайд

#7 слайд
Мұхитты ластаушы заттар Материктік қайраңдардан мұнай өндіру мен оны тасымалдау кезінде мұнай өнімдерінің мұхит суларына төгілуі Өнеркәсіп орталықтарытқолданған және ірі қалалардың коммуналдық қажеті үшін пайдаланып, өз дәрежесінде толық тазартылудан өтпеген сулардың құйылуы Ауылшаруашылығында пайдаланып, әртүрлі химиялық (тыңайтқыштар, пестицидтер мен гербицидтер) қалдықтарымен ластанған сулардың толық тазартылудан өтпей құйылуы Радиоактивтік қалдықтардың көмілуі және мұхит кемелері пайдаланған лас сулардың толық тазартылудан өтпей құйылуы1 2 3 4 Мұнай Қалдық сулар Тыңайтқыштар Радиоактивті қалдықтар

7 слайд

#8 слайд
Мұхиттың ластануы М ұ х и т т ы ң эк о л о ги я л ы қ ж а ғ д й ы ҒТР нәтижесінде танкерлер 300-500 мың т дейін мұнай тасымалдайтын болғанымен, мұхитта болатын апаттардың алдын ала алмайды. Мұхит суларына 1 млн т-дан артық мұнай өнімдері құюлуда. Дүниежүзілік мұхит айдынының беткі бөлігі түгелге жуық жұқа мұнай қабықшасымен жабылған. Ең қатты ластанған аудандар: Солтүстік, Балтық, Кариб, Жерорта теңіздері мен Парсы шығанағы жағалауы.Мұнаймен ластануы Жылына млн-даған лас сулар мұхит суларымен араласады. 1м3 лас су 10 м3 мұхит суын ластайды. Егер 1 млрд су бөлігі құрамында 2,1 бөлік пестицид болса, су айдынындағы барлық балыққырылады. Мұхит суларына жылына 1 мың км3 - ден артық ластанған сулар құйылады. Лас суды көп әкелетін өзендер: Рейн, Дунай, Сена, Тибр, Миссисипи, Огайо, Еділ, Днепр, Днестр, Дон, Ніл, Ганг. Қалдық сулар Дүниежүзілік мұхиттағы туристік маңызы жоғары аудандарының жағдайы да онша емес. Жерорта теңізі бойында 20-ға жуық ел орналасқан, онда 130 млн- нанастам халық бар. 260 порт бар, онда 2,5 мың алысқа жүзетін, 5 мың каботаждық кеме тоқтай алады. 400 млн т. астам мұнай тасымалданып, 90 млн-ға жуық адам демалады. Рекреация, көлік

8 слайд

#9 слайд
М ұ х и т т ы ң эк о л о ги я л ы қ ж а ғ д й ыМұхитты қорғау Теңіздер хартиясы Экономикалы қ аймақ БҰҰ-ның 1982 жылы қабылдаған «Теңіздер хартиясы» деп аталатын конвенциясында жағалауда 200 теңіз милі экономикалық аймағын белгіледі Ол жерлердіңжалпы аумағы 140-145 млн км2, Дүниежүзілік мұхит айдынының 40%-ға жуығын алып жатыр

9 слайд

#10 слайд
Сұрақтарға жауап бер: 1. Дүниежүзілік мұхит проблемаларын шешу жолдары? 2. Дүниежүзілік мұхитты ластаушы факторлар? 3. Дүниежүзілік мұхиттағы мұнай өнімдерімен қатты ластанған аудандарды табыңдар? 4. Дүниежүзілік мұхиттағы ең лас аудан? 5. Лас суларды көп әкелетін өзендер? 6. Дүние жүзілік мұхиттың тіршілік үшін маңызы қандай?М ұ х и т т ы ң эк о л о ги я л ы қ ж а ғ д й ы

10 слайд

#11 слайд
«Кубизм» стратегиясы 1. Теңіз шаруашылығы дегеніміз не? 2. Дүниежүзілік мұхитқа шыға алмайтын елдер мұхит суын ластауға қатысуы мүмкін бе? 3. Мұхит суларының ластануы қандай ғаламдық проблемаларды туғызуы мүмкін? 4. “Теңіздер хартиясы” қашан қабылданды? 5. Дүниежүзілік мұхитқа неше тонна мұнай құйылуда? 6. 1 м ³ лас су неше м³ мұхит суын ластайды? «Сандар сөйлейді» 1843 жыл 1858 жыл 1955-1956 1990 жыл 1982 жылМ ұ х и т т ы ң эк о л о ги я л ы қ ж а ғ д й ы

11 слайд

#12 слайд
Бекіту тапсырмалары 1. Дүниежүзілік мұхит суларын ластаушы көздерге не жатады? 2. Теңіз шаруашылығы дегеніміз не? 3. Дүниежүзілік мұхитпен байланысты өандай экологиялық мәселелер анықталып отыр? 4. Дүниежүзілік мұхит суларының ластануы қандай ғаламдық мәселелерді туғызуы мүмкін?

12 слайд

#13 слайд
Үйге тапсырма § 77, 241 бет, әңгімелеу

13 слайд