Кендебай

#1 слайд
Сабақтың тақырыбы: «Керқұла атты Кендебай» ертегісі. Кендебай – елінің тұрмысын жақсартқан ұл. Кендебайдың ерліктері ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ (Т1) 5-СЫНЫП Бөлім тақырыбы: Таза, мінсіз асыл сөз

1 слайд

#2 слайд
әдеби шығарманың жанрына қарай фабуласы мен сюжеттік дамуын сипаттау (5.Т/Ж1.); көркем шығармадағы кейіпкерлер портреті мен іс-әрекеті арқылы образын ашу (5.Т/Ж3). Сабақтың мақсаты: ертегіні оқып, сюжеттік дамуын сипаттау, кейіпкерлердің іс-әрекетін баяндау. Оқу мақсаттары:

2 слайд

#3 слайд
оқылған мәтіннің мазмұнын түсінеді, ертегінің сюжеттік дамуы мен фабуласын сипаттайды. көркем шығармадағы кейіпкерлер портреті мен іс-әрекеті арқылы образын ашады. фабуласы мен сюжеттік дамуының өзіндік ерекшелігін ашады, өз көзқарасын білдіреді. Кейіпкерлерімен салыстырады. Бағалау критерийлері:

3 слайд

#4 слайд
Қызығушылықты ояту https://bilimland.kz/kk/courses/audiochrestomathy/5-synyp/ertegiler/lesson/3-kerqula-atty-kendebai-ertegisi Ертегі- бұл ерекше жанр. Ертегіде сиқырлы құралдар бар Ертегіде әрқашан қайырымдылық зұлымдықты жеңеді. Ертегіде жануарлар адам сияқты сөйлей алуы және адам үшін түрлі нәрселер істей алуы мүмкін. Ол ауызша айтылып, ел есінде ғасырлар бойы сақталып, ұрпақтан – ұрпаққа ауысып біздің дәуірімізге жеткен Әр кезеңде ертегі айтушылар өз жандарынан ертегі мазмұнына жаңа оқиғалар қосқан.

4 слайд

#5 слайд
М.Әуезов қазақ ертегілерін мазмұны жағынан үшке бөледі. Шыншыл ертегілер Қиял- ғажайып ертегілер Хайуанаттар жайлы ертегілер

5 слайд

#6 слайд
Хайунаттар жайлы ертегілер Үй жануарлары, құстар мен аңдар. Хайуанаттар мен жануарлар туралы ертегілерде халық солардың мінез – құлықтары арқылы адам бойындағы жақсы мен жаманды танып білген. Мысалы, түлкі – қу, айлакер; қоян – қорқақ, әлсіз; арыстан – күшті. Хайуанаттар туралы ертегілерге «Арыстан, қасқыр, түлкі», «Аю, түлкі және арыстан», «Түлкі мен ешкі» және т.б. жатады. Шыншыл ертегілер Қазақ ертегісінің ең көп тараған түрі. Шыншыл ертегілердің кейіпкелері – қарапайым еңбек адамдары. Хан, бай, молда шыншыл ертегілерде жағымсыз кейіпкерлер болып келеді. Бұл ертегілерде қатардағы адам мәселесі сөз болады. Адамның ақылы мен айласы жауыздықты жеңеді. Шыншыл ертегілерге «Аяз би», «қаңбақ шал», «Айлалы тазша», «Дүмше молда» және т.б. ертегілер жатады. Қиял- ғажайып ертегілер Қиял-ғажайып ертегілердің оқиғасы қиялға, фантазияға құрылады, өмірде болмайтын нәрселер туралы баяндалады. Кейіпкерлері қиялдан туған жалмауыз, жезтырнақ, мыстан кемпір, алып дәу, жеті басты жылан, айдаһар және олармен күресетін батырлар болып келеді. Қиял-ғажайып ертегілер адамдардың арманы мен қиялын танытады, болашаққа деген сенімін білдіреді. Ертегі кейіпкері арманына жету үшін жолында кездескен барлық кедергілерді ақылымен, айласымен, достарының көмегімен жеңіп отырады. Қиял- ғажайып ертегілерге «Ер Төстік», «Алтын сақа», «Тас болған шаһар» және т.б. жатады

6 слайд

#7 слайд
Анықтама бұрышы Жанр Фабула Сюжет Образ, көркем образ (французша genre, латынша generіs — түр, тек) — өнердің барлық түрлерінде тарихи қалыптасқан іштей жіктелім жүйесі. (лат.Fabula — аңыз, әңгіме, ертегі, мысал) — көркем шығармада суреттелген окиғаны рет-ретімен жүйелеу. (фр.sujet - зат) - өзара жалғасқан оқиғалардың тізбегі, біртұтас желісі. шындықты танып-білуде әдебиет пен өнерге тән ерекше эстетикалық категория

7 слайд

#8 слайд
Әдебиет жанрлары Эпикалық жанрға жататын шығармалар: Лирикалық жанрға жататын шығармалар: Драмалық жанрға жататын шығармалар батырлар жыры, лиро-эпостық жырлар, ертегілер, аңыздар, эпопея, роман, хикаят (повесть), әңгіме, очерк, новелла, т.б. арнау-өлең, баллада, өлең, сонет, рубаи, т.б. трагедия, комедия, интермедия, скетч, пьеса, т.б

8 слайд

#9 слайд
Сөздікпен жұмыс Алты  айдың  ішінде алты кез  болды. (Кез – 71 см-ге тең  ұзындық  өлшемі). Ернім жалақ, басым  таз  болды. (Жалақ  ерін жел қақты боп кеберсіген  жара).

9 слайд

#10 слайд
Құндыз  жүнді  арғымақ  құлын  туады. (Құндыз- салмағы 10 кг-дай өзен-көлде тіршілік ететін терісі   бағалы  аң).  Зынданның   аузы   құлыптаулы. (Зындан – тұтқынға түскен  адамдарды  жазалау  үшін  жер астынан  қазылған терең ор, апан). Батпан – салмақ өлшемі. (Бір батпанда 200-300 грамм ауырлық  бар.)

10 слайд

#11 слайд
Дескриптор:  ертегінің мазмұнын тыңдайды;  ертегі мазмұнын түсінеді;  оқиғалар желісіне мән береді;  мазмұндық жоспарын рет-ретімен орналастырады. «Керқұла атты Кендебай» ертегін тыңдауға шақырамын. https://kitap.kz/audio-book/kerqula-atty-kendebay

11 слайд

#12 слайд
1.   Кендебайдың  дүниеге  келуі 2.   Керқұланың  тағдыры 3.   Кендебай  мен жетім бала 4.   Керқұла атқа тіл бітуі 5.   Кендебайдың аралға баруы 6.   Кендебайдың  биені  күзетуі 7. Ханның бұйрығы 8. Кендебайдың  бұйрықты  орындауы 9. Баланың ата-анасымен  қауышуы 10. Керқұла атты  Кендебай   батырдың елі Өзіңді тексер

12 слайд

#13 слайд
Дескриптор: Керқұла кім? сұрағы төңірегінде ойланады. кейіпкерге мінездеме береді.  кластер құрастырады. 2-тапсырма тапсырма

13 слайд

#14 слайд
Кендебай бойындағы адами қасиеттер Өзіңді тексер тапсырма Қайырымды Жанашыр Батыр Адал МейірімдіАйлалы МейірбанЖігерліЕңбекқор

14 слайд

#15 слайд
Дескриптор: «Кендебай» деген сөзден басталатын 5 сөйлем құрастырады; 3-тапсырма

15 слайд

#16 слайд
1.Кендебай ел- жұртына қайырымды болған. 2.Кендебай алыс бір жерге барып, аң аулады. 3.Кендебай баланы жұбатып, жанашырлық танытады. 4.Кендебай мал бағады.  5.Кендебай елдің малын айдап келіп, иелеріне табыс етеді. Өзіңді тексер!

16 слайд

#17 слайд
Бүгінгі сабақта: оқылған мәтіннің мазмұнын түсіндім, ертегінің сюжеттік дамуы мен фабуласын сипаттадық. көркем шығармадағы кейіпкерлер портреті мен іс-әрекеті арқылы образын аштық. фабуласы мен сюжеттік дамуының өзіндік ерекшелігін ашып, өз көзқарасымызды білдірдік. Кейіпкерлерімен салыстырдық.

17 слайд

#18 слайд
Төменде берілген сілтеме арқылы «Керқұлла атты Кендебай» ертегісінің толық нұсқасымен танысыңыздар. https://bilimland.kz/index.php/kk/courses/audiochrestomathy /5-synyp/ertegiler/lesson/3-kerqula-atty-kendebai-ertegisi Қосымша тапсырма

18 слайд