Кристалдық торлар

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
•АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ •ПАНФИЛОВ АУДАНЫ •ҮШАРАЛ ОРТА МЕКТЕБІ •БІРГЕБАЕВА АЙТБҮБІ ЖАНЫСҚЫЗЫ

2 слайд

#3 слайд
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ: САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ:Кристалдық торлар Кристалдық торларСабақтың мақсаты : Сабақтың мақсаты :а) Қатты заттардың кристалдық құрылысы; тор түрлері; иондық,атомдық, молекулалық, металдық кристалл торлы заттардың қасиеттері, химиялық байланысының түрі, сипаты жөнінде білім беру; а) Қатты заттардың кристалдық құрылысы; тор түрлері; иондық,атомдық, молекулалық, металдық кристалл торлы заттардың қасиеттері, химиялық байланысының түрі, сипаты жөнінде білім беру;ә) Химиялық қосылыстардағы элемент атомдарының арасындағы байланыс түрі, зат қасиеттері оның құрылысына тәуелді екендігі жөніндегі білімдерін дамыту; ә) Химиялық қосылыстардағы элемент атомдарының арасындағы байланыс түрі, зат қасиеттері оның құрылысына тәуелді екендігі жөніндегі білімдерін дамыту;б) Дүниетанымдық, адамгершілік, ұжымшылдық көзқараста тәрбиелеу; б) Дүниетанымдық, адамгершілік, ұжымшылдық көзқараста тәрбиелеу;САБАҚ ТҮРІ: САБАҚ ТҮРІ:ӨТКІЗУ ӘДІСІ: ӨТКІЗУ ӘДІСІ:КӨРНЕКІЛІКТЕРІ : КӨРНЕКІЛІКТЕРІ :ПӘНАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫС : ПӘНАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫС :аралас сабақ аралас сабақсұрақ – жауап, тест, үлестірмелі дидактикалық карточкалармен жұмыс, түсіндіру. сұрақ – жауап, тест, үлестірмелі дидактикалық карточкалармен жұмыс, түсіндіру.тест сұрақтары, үлестірмелі дидактикалық карточкалар, химиялық байланыстардың, кристалл тор түрлерінің жіктелуі сызбанұсқалары, әр түрлі химиялық байланысы бар заттардың қасиеттерін салыстыру кестесі. тест сұрақтары, үлестірмелі дидактикалық карточкалар, химиялық байланыстардың, кристалл тор түрлерінің жіктелуі сызбанұсқалары, әр түрлі химиялық байланысы бар заттардың қасиеттерін салыстыру кестесі.физика, сызу, геометрия, география физика, сызу, геометрия, география

3 слайд

#4 слайд
ҰРАНЫ : « БІЛЕГІҢЕ СЕНБЕ, БІЛІМІҢЕ СЕН » Сұрақ – жауап арқылы : 1.Химиялық элементтердің электртерістігі. 2.Қосылыстардағы химиялық байланыс түрлері. 3. Ковалентті химиялық байланыс түрлері. 4. Полюссіз ковалентті байланыс, түзілу механизмі. 5. Полюсті ковалентті байланыс, түзілу механизмі, мысалдары. 6. Иондық байланыс, табиғаты , табиғаты, ерекшелігі. 7. Иондық байланыстың түзілу механизмі. ҰРАНЫ : « БІЛЕГІҢЕ СЕНБЕ, БІЛІМІҢЕ СЕН » Сұрақ – жауап арқылы : 1.Химиялық элементтердің электртерістігі. 2.Қосылыстардағы химиялық байланыс түрлері. 3. Ковалентті химиялық байланыс түрлері. 4. Полюссіз ковалентті байланыс, түзілу механизмі. 5. Полюсті ковалентті байланыс, түзілу механизмі, мысалдары. 6. Иондық байланыс, табиғаты , табиғаты, ерекшелігі. 7. Иондық байланыстың түзілу механизмі.Сабақ барысы : Сабақ барысы :І. Ұйымдастыру кезеңі. І. Ұйымдастыру кезеңі.ІІ. Үйге берілген тапсырманы сұрау: ІІ. Үйге берілген тапсырманы сұрау:

4 слайд

#5 слайд
ІІІ. ҮЙ ЖҰМЫСЫН ТЕКСЕРУ. « Жүйрік болсаң оза шап » 4 – жаттығу Берілген қосылыстардағы химиялық байланыс түрін анықтау; механизмін түсіндіру; NH 3 СО 2 CsF LiH KI   5-жаттығу Заттардағы химиялық байланыс түрін анықтау : N 2 H 2 О Fе РH 3 F 2 KCL J 2 Н 2 S ALF 3 SіO 2 Cа ІІІ. ҮЙ ЖҰМЫСЫН ТЕКСЕРУ. « Жүйрік болсаң оза шап » 4 – жаттығу Берілген қосылыстардағы химиялық байланыс түрін анықтау; механизмін түсіндіру; NH 3 СО 2 CsF LiH KI   5-жаттығу Заттардағы химиялық байланыс түрін анықтау : N 2 H 2 О Fе РH 3 F 2 KCL J 2 Н 2 S ALF 3 SіO 2 CаIV. ҮЙГЕ БЕРІЛГЕН ТАПСЫРМАНЫ ҚОРЫТЫНДЫЛАУ ; « Ой -қорыту» Химиялық байланыс түрлері : Ковалентті а) полюссіз ә) полюсті байланыстың 2. Иондық байланыстың түзілу шарттары немесе байланысты сипаттайтын белгілері. ( кесте бойынша сипаттау) IV. ҮЙГЕ БЕРІЛГЕН ТАПСЫРМАНЫ ҚОРЫТЫНДЫЛАУ ; « Ой -қорыту» Химиялық байланыс түрлері : Ковалентті а) полюссіз ә) полюсті байланыстың 2. Иондық байланыстың түзілу шарттары немесе байланысты сипаттайтын белгілері. ( кесте бойынша сипаттау)

5 слайд

#6 слайд
ХИМИЯЛЫҚ БАЙЛАНЫСТЫҢ ТИПТЕРІН ӨЗАРА САЛЫСТЫРУ ХИМИЯЛЫҚ БАЙЛАНЫСТЫҢ ТИПТЕРІН ӨЗАРА САЛЫСТЫРУ Коваленттік (атомдық) Иондық полюссіз полюсті Байланыстырушы бөлшектер Атомдар Атомдар Иондар Байланыстың пайда болу механизмі Ортақ электрон жұптарының түзілуі Электрондар ауысуы Ортақ электрон жұптары ығыспаған Ортақ электрон жұптары электртерісірек элементке қарай ығысқан Бөлшектерді ұстап тұратын күштер Квант – механикалық күштер: атом ядролары мен электрондары тудыратын электр өрістерінің әрекеттесуі Электростатикалық тартылыс күштері Катиондар мен аниондар арасында Заттар Жай заттар Бейметалдар оксидтері, қышқылдар, бейметалдардың сутекпен қосылыстары, органикалық заттар Типтік металдардың оксидтері мен галогенидтері, негіздер, гидридтер, тұздар және т.б. Байланыстың физикалық табиғаты Электрондық – ядролық әрекеттесу

6 слайд

#7 слайд
Ү.ЖАҢА ТАҚЫРЫПТЫ ТҮСІНДІРУ. « Білімге біз енейік » Табиғатта заттар ( география, дүниетану, физика, биология курсы ) 3 түрлі агрегаттық күйде болады, сыртқы жағдайлардың әсеріне байланысты. Газ күйіндегі зат молекулалары бір – бірінен алыс орналасады, тартылу күші аз, ретсіз қозғалады. Газ оңай сығылады, көлемі орналасқан ыдыстың көлемін алады. Сұйық заттардың да өзіндік пішіні болмайды, пішіні өзі орналасқан ыдыстың пішініндей. Сұйықтағы молекулалар бір – біріне күштірек тартылады, жақын орналасады, аз сығылады. Қатты заттардың кристалдық құрылысы болады, белгілі пішіні, көлемі бар, бөлшектері еркін қозғалып жүрмейді, олар тек өз өсінен тербелмелі қозғалыста болады. Бөлшектесек белгілі бір пішіні бар кристалдарды көреміз. Кристалдарда бөлшектер -иондар, атомдар, молекулалар белгілі бір геометриялық ретпен кристалл тор түзіп орналасады. Барлық бөлшектерді нуктемен белгілеп, түзу сызықпен қоссақ кристалл тор шығады. Бөлшектердің орналасу орнын кристалдық тор түйіндері дейді. Кристалл тор түйінінде орналасқан бөлшек түріне, байланысу типіне қарай 4 түрге бөлінеді. Ү.ЖАҢА ТАҚЫРЫПТЫ ТҮСІНДІРУ. « Білімге біз енейік » Табиғатта заттар ( география, дүниетану, физика, биология курсы ) 3 түрлі агрегаттық күйде болады, сыртқы жағдайлардың әсеріне байланысты. Газ күйіндегі зат молекулалары бір – бірінен алыс орналасады, тартылу күші аз, ретсіз қозғалады. Газ оңай сығылады, көлемі орналасқан ыдыстың көлемін алады. Сұйық заттардың да өзіндік пішіні болмайды, пішіні өзі орналасқан ыдыстың пішініндей. Сұйықтағы молекулалар бір – біріне күштірек тартылады, жақын орналасады, аз сығылады. Қатты заттардың кристалдық құрылысы болады, белгілі пішіні, көлемі бар, бөлшектері еркін қозғалып жүрмейді, олар тек өз өсінен тербелмелі қозғалыста болады. Бөлшектесек белгілі бір пішіні бар кристалдарды көреміз. Кристалдарда бөлшектер -иондар, атомдар, молекулалар белгілі бір геометриялық ретпен кристалл тор түзіп орналасады. Барлық бөлшектерді нуктемен белгілеп, түзу сызықпен қоссақ кристалл тор шығады. Бөлшектердің орналасу орнын кристалдық тор түйіндері дейді. Кристалл тор түйінінде орналасқан бөлшек түріне, байланысу типіне қарай 4 түрге бөлінеді.

7 слайд

#8 слайд
КРИСТАЛЛ ТОР ТҮРЛЕРІ КРИСТАЛЛ ТОР ТҮРЛЕРІ ИОНДЫҚ ИОНДЫҚ АТОМДЫҚ АТОМДЫҚ МОЛЕКУЛАЛЫҚ МОЛЕКУЛАЛЫҚМЕТАЛДЫҚ МЕТАЛДЫҚТүйіндерінде оң және теріс зарядты ион орналасқан, иондық байланыс бар кристалл торлары Түйіндерінде оң және теріс зарядты ион орналасқан, иондық байланыс бар кристалл торлары Түйіндерінде жеке атомдар орналасқан, ковалентті байланыспен байланысқан кристалл торы Түйіндерінде жеке атомдар орналасқан, ковалентті байланыспен байланысқан кристалл торы Түйіндерінде жеке молекулалар орналасқан, полюссіз, полюсті байланысқан кристалл торы Түйіндерінде жеке молекулалар орналасқан, полюссіз, полюсті байланысқан кристалл торы Түйіндерінде металл атомдары мен иондары бос электрон арқылы байланысқан кристалл торы Түйіндерінде металл атомдары мен иондары бос электрон арқылы байланысқан кристалл торы Тұздар, сілтілер Тұздар, сілтілер Алмаз, кремний, германий, бор, кремний карбиді Алмаз, кремний, германий, бор, кремний карбидіБейорганикалық, органикалық заттар Бейорганикалық, органикалық заттарМеталдар, құймалар Металдар, құймаларИондар арасында күшті тартылыс күші бол Электрондар ғандықтан, t балқу жоғары қатты заттар Иондар арасында күшті тартылыс күші бол Электрондар ғандықтан, t балқу жоғары қатты заттарАтомдар арасында берік ковалентті байланыс бар. Өте қатты, t балқу жоғары заттар Атомдар арасында берік ковалентті байланыс бар. Өте қатты, t балқу жоғары заттар Ковалентті полюссіз байланысты заттардың t балқу төмен, ұшқыш заттар. Ковалентті полюсті байланысты заттарда молекулааралық тартылыс күшіне электростатикалық күш қосылады, берік болады Ковалентті полюссіз байланысты заттардың t балқу төмен, ұшқыш заттар. Ковалентті полюсті байланысты заттарда молекулааралық тартылыс күшіне электростатикалық күш қосылады, берік болады Металдық байланысты жүзеге асыратын электрондар есебінен металл қасиеті түсіндіріледі Электр, жылу өткізгіш, иілімді заттар Металдық байланысты жүзеге асыратын электрондар есебінен металл қасиеті түсіндіріледі Электр, жылу өткізгіш, иілімді заттар

8 слайд

#9 слайд
1) « Ырыс алды ынтымақ » Кристалл тор түрлері. Иондық Атомдық Молекулалық Металдық кристалл торы, осы заттардағы химиялық байланыс түрі; Кристалл торлы зат қасиеттеріндегі айырмашылықтар. 1) « Ырыс алды ынтымақ » Кристалл тор түрлері. Иондық Атомдық Молекулалық Металдық кристалл торы, осы заттардағы химиялық байланыс түрі; Кристалл торлы зат қасиеттеріндегі айырмашылықтар.2) « Тапқыш болсаң тауып көр » ойыны. Берілген заттардағы кристалл торы мен химиялық байланысты анықтау;   LiCl H 2 S F 2 Ca Na 2 CO 3 CaCl 2 NH 3 Br 2 Fe NaF 2) « Тапқыш болсаң тауып көр » ойыны. Берілген заттардағы кристалл торы мен химиялық байланысты анықтау;   LiCl H 2 S F 2 Ca Na 2 CO 3 CaCl 2 NH 3 Br 2 Fe NaF3) « Әркімнің өзі шығар биігі бар »   Тест. 4 нұсқа бойынша тест жұмысы алынады 3) « Әркімнің өзі шығар биігі бар »   Тест. 4 нұсқа бойынша тест жұмысы алынады4) Үлестірмелі дидактикалық карточкалармен жұмыс: « Кім жылдам ? » Заттардың формулалары таратылып, химиялық байланысы және кристалл торын анықтауға тапсырма беріледі. 4) Үлестірмелі дидактикалық карточкалармен жұмыс: « Кім жылдам ? » Заттардың формулалары таратылып, химиялық байланысы және кристалл торын анықтауға тапсырма беріледі.

9 слайд

#10 слайд
ҮІІ. ЖАҢА ТАҚЫРЫПТЫ ҚОРЫТЫНДЫЛАУ ҮІІ. ЖАҢА ТАҚЫРЫПТЫ ҚОРЫТЫНДЫЛАУҮІІІ. ҮЙГЕ ТАПСЫРМА : ҮІІІ. ҮЙГЕ ТАПСЫРМА : « Ой – қорыту » Кристалл тордың 4 түрі бар. Заттың физикалық, химиялық қасиеттері оның кристалл торына тәуелді. « Ой – қорыту » Кристалл тордың 4 түрі бар. Заттың физикалық, химиялық қасиеттері оның кристалл торына тәуелді. Бағалау. « Бейнет түбі – зейнет » Бағалау. « Бейнет түбі – зейнет »63. Кристалл тор түрлері. 2,3 жаттығулар. 63. Кристалл тор түрлері. 2,3 жаттығулар.

10 слайд