Математика тарихы

#1 слайд
Математика ғылымының құпиясы тұңғиық, көз жетпейтін мұнарасы тым биік...

1 слайд

#2 слайд
Мазмұны: 4 Математика – ғылымдардың патшасы 1 Математика тарихы 2 Математиканың даму кезеңдері 3 Ұлы математиктер 5 Қорытынды

2 слайд

#3 слайд
Математика  ( гр.   μάθημα   - ғылым ,  білім ,  оқу ;  μαθηματικός  —  білуге құштарлық ) — әлдебір әлемнің сандық қатынастары мен кеңістіктік формаларын, пішіндерін өлшейтін, оның ішінде — структуралар, өзгерістер, белгісіздік жөніндегі ғылым. Ол абстрактілендіру және логикалық қорыту: есептеу, санау, өлшеу және физикалық нәрселерді жүйелі түрде орнықтыру, бейнелеу мен өзгерістерді оқыту арқылы көрініс табады.

3 слайд

#4 слайд
Математика тарихы I. Көне Мысыр математикасы II. Ежелгі Бабыл математикасы III. Ежелгі Урарту математикасы IV. Ежелгі Грекия математикасы V. Үндістан математикасы VI. Қытай математикасы VII. Араб математикасы

4 слайд

#5 слайд
ЕЖЕЛГІ МЫСЫР МАТЕМАТИКАСЫ • Ніл өзені әр жылда тасып, жағалаудағы егістік жерлерді шайып кетіп отырған, тасу мезгілі аяқталған соң тұрғындардың жерін қайта өлшеп бөлу керек болады, ұзақ жылғы жер өлшеу тәжірибесінің арқасында  геометрия  ғылымы пайда болған ( геометрия  – грекше сөз, гео — жер, метро — өлшеу деген мағына береді). Көне мысырлықтар ертеден ондық  санау жүйесін  қолдануды білген, бірақ оның әрбір орындағы сандардың жазылу ережесін білмеген, мысалға 111-ді жазу үшін, 1-ді үш рет қайталап жазбаған, керісінше әр орындағы 1-лерді әр түрлі белгілермен бейнелеген. Көне мысырлықтардың негізгі амалы қосу болған, ал көбейту қосудың қайталанып келуі ретінде есептелген. Олар бір  айнымалысы  бар бірінші дәрежелі теңдеулерді шеше алған, әрі арифметикалық, геометриялық прогрессиялардың қарапайым есептерін шеше алатын болған. Көне Мысырдың Ахмосе немесе Райнд папирусы

5 слайд

#6 слайд
ЕЖЕЛГІ БАБЫЛ МАТЕМАТИКАСЫ • Бір аптаны жеті күнге бөлу, шеңберді 360 градусқа, сағатты 60 минутқа, минутты 60 секундқа, секундты 60 терцияға бөлу солардан бізге мирас болып қалған. • Бабылдықтар санаудың негізіне қазіргідей 10-дық жүйе емес, көп жағдайда арифметиканың аса қиын амалы — бөлу амалын жеңілдететін 60-тық санау жүйесін қолданған. Мысалы: 1 574 640 санын алпыстық жүйеде өрнектесек: 1 603 + 57 602 + 46 60 + 40, яғни қосындысы 424000 етіп жазылады. • Бабылдықтар екінші дәрежелі теңдеулерді, ал арнаулы кестелер арқылы үшінші дәрежелі теңдеулерді шеше білген.Бабыл сандары

6 слайд

#7 слайд
ЕЖЕЛГІ УРАРТУ МАТЕМАТИКАСЫ Урарту халықтары Бабыл математикасын меңгеріп, қазіргі позициялық ондық (тұрған орнына қарай бір цифрдің өзі әр түрлі разрядтардың белгісі болатын) нумерацияға жақын және позициялық принципті білмейтін, мысырлық ондық нумерацияға мүлде ұқсамайтын, ондық нумерацияға көшкендігі анықталған.

7 слайд

#8 слайд
ЕЖЕЛГІ ГРЕК МАТЕМАТИКАСЫ   Грек математикасында білімді теория түрінде баяндау үстем болды: «берілді – дәлелдеу керек - дәлелі». Антикалық философтар математиканың дамуының теориялық жолына өтуге қажетті құралдарды өңдеп, математикалық білімдерді дәлелдеулер әдісін қолданулар арқылы жүйелендірудің алуан түрлі қадамдары қабылданды. /Фалес, пифагоршылар, Платон/. Бұл процесс Евклидтің дамыған геометриясының теориялық жүйесінің құрылуымен аяқталды.

8 слайд

#9 слайд
Математикадағы рационалдық ойлаудың тұңғыш өкілі Фалес /б.з.д. 6258-548 жж./ болып есептеледі. Фалес - мемлекеттік қайраткер, инженер, астроном, философ, математик. Белгілі американ математигі мен ғылым тарихшысы Д.Я. Стройк қазіргі математиканың шығу тегін зерттей келіп, былай деді: «Аңыз бойынша, грек математикасының атасы милет көпесі Фалес болып есептеледі. Ол алтыншы ғасырдың бірінші жартысында Вавилон мен Египетте болған. Ол қаншалықты аты аңызға айналған фигура болғанымен толық шындық ашылған жоқ. Ол қазіргі математиканың негізін ғана салушы емес, сонымен бірге бүкіл қазіргі ғылым мен философияның негізін салушы болып есептеледі». алес теоремасы :             Фалес теоремасы:

9 слайд

#10 слайд
Пифагор Самосский /б,з,д, 580-500жж./ - ежелгі грек математигі. Фалестің шәкірті. Пифагордың ілімі бойынша, сандар заттардың мәні болып табылады. Математикалық абстракциялар әлемде белгілі бір тәртіп орната отырып, жасырын жетекшілік етіп отырады. Сандар-бүкіл тіршіліктің бастамасы, дүние туралы түсініктің кілті. Пифагор мектебінің ұраны: «Дүниенің барлығы сандардан тұрады». Пифагордың ең жоғарғы жетістігі - «гипотенузаның квадраты катеттердің квадартының қосындысына тең» деп аталатын атақты теоремасы, кейіннен ғылымға «Пифагор теоремасы» деп енген дәлілдеуі. Ғылым саласында Пифагор мен пифагоршылдар мынандай жаңалықтар ашып, ғылымның дамуына үлкен үлес қосты: дедуктивтік геометрияны жасады, кеңістік геометриясы бойынша куб, пирамида, додекаэдр деп аталатын үш көпжақтың қасиеттерін зерттеді.

10 слайд

#11 слайд
АРАБ МАТЕМАТИКАСЫ IX- ғасырдың ортасынан XIII ғ-ға дейін араб математикасының гүлдену дәуірі деп қарауға болады. Осы кезеңде Бағдадта, Бұхара, Қаһира және Испанияның Кордова және Толедо қалаларында көптеген ғылыми зерттеу орталықтары пайда болды, бұл дәуірдегі атақты математиктерден Батани, Әбу-Уафа, Карачи, әл-Бируни, Омар Хайям, Насыреддин Туси, Банналарды атауға болады.. Араб математикасының негізгі жетістіктерінен, арифметика жағында: ондық санау жүйесі, жазбаша есеп (бұл екеуіне Үндістанның тигізген әсері бар), дәрежеге көтеру, біріз қатарлардың қосындысын табу формуласы , т. б. Алгебрадан жетістіктері: бірінші және екінші дәрежелі теңдеулерді шешу, үшінші дәрежелі теңдеудің геометриялық шешу әдісі, екімүшеліктің жіктелуіндегі коэфициенттер і т. б; Геометрия жағынан: Евклидтің «геометрияның алғашқы кітабының» аудармасы, паралелдік туралы аксиоманың тереңдей зеріттелуі, π санының мәні (әл-Каши 16- орынға дейін дұрыс есептеген) т. б;

11 слайд

#12 слайд
Әбу Абдолла Мухаммед ибн Мұса әл-Хорезми әл-Мәжухи - (787-850 ж.ж.) – әйгілі араб математигі. Хорезмидің атын әлемге әйгілеген еңбегі екі кітап болып шыққан математикалық еңбегі: «Үнді есебі бойынша қосу мен азайту» (« K ит a б a л-ж a м 'а бил хисаб a л-Хинди») мен «Әл-Жебр мен әл-Мұқабала есебі жөніндегі кысқаша кітап» (« A л- Ma к a л a фи хисаб a л-ж a бр в a a л- M ұқ a бал a»). 12- ші ғасырда латын тіліне аударылған, ол кітаптың ұқсамайтын екі түрлі аудармасы XVI- шы ғасырға дейін сақталған. Біріншісінде арифметика, екіншісінде алгебра баяндалған. Бұл кітап математика тарихындағы алгебраға арналған тұңғыш шығарма, сондықтан да әл-Хорезмиді кейде «Алгебраның атасы» деп те атайды. Кітап үш тараудан тұрады, бірінші тарау «Теңдеуді шешу жолдары» деп аталады. Онда алты түрлі теңдеу қарастырылған, соның ішінде бірінші және екінші дәрежелі теңдеулердің шешу жолдарымен олардың қолданулары көрсетілген, ондағы формула математиклаық өрнек түрінде емес, сөз жүзінде баяндалған. Ең алғашқы болып екінші дәрежелі теңдеулерді геометриялық жолмен шешеді. «Әлховарезм» деген сөз кейіннен алгоритм деген сөзге айналып кеткен, яғни қазргі қолданыстағы математиканың бір ережесі алгоритм термині де осы әл-Хорезмидің атымен аталады.  ӘЛ-Хорезми кітабының бір беті

12 слайд

#13 слайд
Миға шабуыл: «Адасқан әріптер »

13 слайд

#14 слайд
Көрнекті  совет  математиктері А. Н. Колмогоров  пен  А. Д. Александров  ұсынған  жіктеу  бойынша  математиканың  да- му  тарихы  шартты  түрде  төрт  кезеңге  бөлінеді. Математиканың даму кезеңдері: I. Математиканың пайда болу кезеңі.  II. Элементар математика кезеңі III. Айнымалы шамалар математикасының даму кезеңі. IV. Қазіргі математика кезеңі. 

14 слайд

#15 слайд
I. Математиканың пайда болу кезеңі . Бұл кезең көне дәуірден біздің дәуірімізге дейінгі VI-V ғасырларға дейін созылған. Бұл кезеңде математиканың алғашқы негізгі ұғымдары: сандар, фигуралар, т.б. қалыптасты; математиканың тәжірибелік есептерді шығаруға қажетті бастамасы шықты. II. Элементар математика кезеңі . Біздің дәуірімізге дейінгі VI-V ғасырлардан бастап, біздің дәуіріміздің XVII ғасырына дейін болған аралықта тұрақты шамалар зерттеліп, ашылады. Математика ғылымы өзіндік зерттеу тақырыбы және зерттеу әдісі бар пән ретінде танылды. III. Айнымалы шамалар математикасының даму кезеңі . XVII ғасырдан бастап XIX ғасырдың орта тұсына дейін созылған. Аналитикалық геометрияға айнымалы шамаларды Р. Декарттың (1596-1650) енгізуімен және И. Ньютон (1642-1727) мен Г. Лейбниц (1646-1716) жасаған дифференциалдық және интегралдық есептерден басталады. IV. Қазіргі математика кезеңі . Бұл кезең XIX ғасырдың ортасынан басталып қазіргі математика кезеңі. Мұнда математика пәні мен қолданылу ауқымы кеңейіп, көптеген математикалық жаңа теориялар пайда болады және аксиоматикалық әдістерінің даму салдарынан жаңа фундаменталды ұғым математикалық құрылым ұғымы пайда болды.

15 слайд

#16 слайд
https://kahoot.it/challenge/05790691?challenge-id= 4e8a178e-271f-4ece-be59-b712a7449ce5_16043073 62783 Бекіту сұрақтары:

16 слайд

#17 слайд
Назарларыңызға рақмет!

17 слайд