#1 слайд
ШЖҚ «Түркістан жоғары медицина колледжі» МКК «Медициналық сұхбат барысындағы коммуникативті дағдылар» М-204 топ Мален Айжан Советқызы Ғылыми жетекшісі: Кулажанова Гулзира Рысалыевна

1 слайд

#2 слайд
Коммуникативтік дағдылар - медицина қызметкерлерінің жұмыс барысына байланысты басқа субъектілермен (науқаспен, оның жақындары және туысқандарымен, әріптестерімен т.б) тиісті дәрежеде қарым- қатынас жасай отырып, медициналық жәрдем шараларының тиімділігі мен нәтижесін арттыру. Коммуникативтік дағдылар

2 слайд

#3 слайд
Медициналық сұхбат Медициналық сұхбат - тұлғаның психологиялық қасиеті және белгілері, дерттің ішкі бейнесі мен науқастың мәселелері туралы ақпарат жинау және науқаспен жанасу негізінде оған психологиялық әрекет жасау әдісі.

3 слайд

#4 слайд
1.Науқастың жекеше психологиялық қасиеттерін біліп, бағалау. 2.Психологиялық ерекшеліктерінің сапасын анықтау, олардың күшін, ауырлығын жіктеу. 3.Алынған мәліметті психологиялық феномендерге немесе психопатологиялық белгілерге жатқызу. Сонымен қатар, сұхбаттың мақсатына адамның шағымдарын анықтау және оның тәртібінің, жүріс-тұрысының ішкі себептерін, ықпалдарын айқындау жатады. Медициналық сұхбаттасу, медициналық қызметкердің науқасқа психологиялық жәрдем беруіне де негізделеді. Медициналық сұхбатың мақсаты

4 слайд

#5 слайд
Медициналық сұхбат барысындағы коммуникативті дағдыларды қалыптастыруда медицина қызметкерінің коммуникативті білгерлігі, коммуникативтік потенциал коммуникативтік қабілеттілігі және медициналық қызметкердің негізгі коммуникативтік шеберлігі маңызды рөл атқарады. Медициналық қызметкерінің коммуникативті білгерлігін қалыптастыратын психологиялық сипаттамалар - оның қатынасу икемділігі, науқаспен араласуы, қарым-қатынасты дамытуы, науқастардың туыстарымен, басқа да адамдармен әрекеттесуі, түрлі әлеуметтік жағдайларда араласуы, тәжірибе жинауы, түрлі әрекет жасауы негізінде құралады. Медициналық сұхбат

5 слайд

#6 слайд
Сұхбаттасудың байланысу немесе контакты дағдысы –  науқас пен медицина қызметкерінің кәсіптік сұхбатының бірінші этапы. Контакты дағдысының ағымында медицина қызметкері науқаспен танысып, психологиялық контакт құралып, бір-біріне деген алғашқы ойлары қалыптасады. Медицина қызметкері жайындағы науқастың алғашқы әсері көп нәрсені, яғни науқас медицина қызметкерімен сұхбатын қалай құрауды, оның тағайындағандарын орындауы, режимді және диетаны сақтауын анықтайды. Науқаста медицина қызметкердің оған көмектескісі келетіндігі жөніндегі әсері қалуы керек. Бірінші медицина қызметкерінің эмпатиялық қабілеттілігіне, екінші, сенімді мінез-құлық манерасына негізделеді. Сұхбаттасудың вербальді деңгейінде, медицина қызметкері сөзбен бір мағынада жеткізеді, ал вербальді емес сұхбатта дауыс ырғағы, ым, көз-қарас арқылы науқасқа және оның мәселелеріне қатысты мүлдем басқа ақпараттарды жеткізе алады. Науқас медицина қызметкерімен алғаш кездескенде вербальді емес қатынасқа көбірек көңіл бөледі. Психологтардың бақылауы бойынша танысудың алғашқы 18 секундында адам жөніндегі ойы дамиды. Сұхбаттасудың байланысу немесе контакты дағдысы

6 слайд

#7 слайд
Бағдарлау немесе хабардар болу дағдысы. Медицина қызметкері контакты дағдысында науқасты өзіне қарату үшін ашық, табиғи және асимметриялы қалыпты қабылдап, науқастың бетінің мимикалық реакцияларын және ымын, дауыс ырғағын, қаттылығын, жылдамдығын және ритмін бақылайды. Сонымен қатар, ол науқастың жалпы жағдайына бағдар беретін қалпын, мимикасын, ымын және науқастың вербальді емес мінез-құлық ерекшеліктерін бағалайды. Контакты дағдысы өте қысқа, ол бірнеше секундтқа ұзарып, медицина қызметкері мен науқас арасында вербальді қатынастың басталуымен, яғни медицина қызметкері алғашқы сұрағын қойғанда: «Сіздің қандай шағымдарыңыз бар?» контакты дағдысы аяқталады. Осы сұрақтан медицина қызметкері мен науқас арасындағы екінші дағды– бағдарлау дағдысы басталады. Бағдарлау немесе хабардар болу дағдысы

7 слайд

#8 слайд
Медицина қызметкерінің сұрағына жауап ретінде науқас өзінің шағымдарын, жағымсыз ауырсыну сезімдерін, ауырсынудың пайда болу уақыты мен сипатын және осы жағдайларға байланысты дамыған дискомфортты жайында айта бастайды. Медицина қызметкері науқасты тоқтатып, дәстүрлі нақтылайтын сұрақ - жауапты бастамас бұрын, кедергі жасамай науқасты тыңдап алғаны дұрыс болады Белсенді тыңдау

8 слайд

#9 слайд
Ақпараттану немесе аргументация дағдысы.  Дағдының негізгі мазмұны болып – вербальді (науқасты сұрастыру,нақтылайтын сұрақтар қою) және вербальді емес (науқасты қарау) қосымша ақпарат алу. Медицина қызметкерінің бірінші контакты дағдысында алған әсері, әрі қарай сұхбаттасу үрдісінде де сақталады. Ақпараттану дағдысы — сұхбаттасудың едәуір белсенді дағдысы болып саналады. Ұзақтығы науқастың жағдайына және жеке- психологиялық сипатына байланысты болады. Ақпаратты жинау вербальді қатынастан, яғни науқасты сұрастырудан басталады. Вербальді коммуникация үрдісі кезінде дәрігер баяу физикалық қашықтықты қысқартады: әңгімелесудің бір сәтінде ол науқасқа жақын келіп, оқыс және дөрекі қимылдан аулақ болып ақырындап қолынан ұстайды. Науқасты тұлға аралық қашықтықтың қысқаруына үйретуге мүмкіндік беріп, оны физикалық контактыға дайындайды (пальпация, перкуссия, аускультация). Көп жағдайларда науқастар медицина қызметкерінің алғашқы физикалық контактысына эмоциональді жауап қайыратынын естен шығармау керек. Ақпараттану немесе аргументация дағдысы

9 слайд

#10 слайд
Сұрақтарды ашық және жабық деп бөледі. Жабық сұрақтарды нақты ақпарат алу үшін қояды және оған екі сөзден тұратын жауап алады, мақұлдау немесе жоққа шығару. Мысалы: «Жасыңыз нешеде?», «Сіз дүйсенбі күні осы уақытта келе аласыз ба?» және т.б. Ашық сұрақтар терең және түсінікті жауап алуға мүмкіндік береді, яғни симптомды суреттеу және бағалау, оларды бөлшектеп айтуына: «Ауырсыну жайында нақтылап айтып беріңізші», «Сіздің тыныс алуыңыздың қиындауын немен байланыстырасыз?». Аргументация дағдысында науқасты сұрастыру мен қарау нәтижелерінде қойылған алғашқы диагнозды негіздеу мақсатында қосымша зерттеулерді жүргізуіміз қажет. Медицина қызметкері тапсырмасы – қажетті бағыттамаларды жазу ғана емес, сонымен қоса науқасты диагностикалық шараларды өтуіне көзін жеткізу болып табылады. Ол үшін науқасқа зерттеулер нәтижесінің дұрыс диагноз қойылуына және тиімді емді тағайындауына, көңіл күйінің жақсаруына қажеттілігін айтып түсіндіру. Екіншіден, диагностикалық шаралар ауырсынумен немесе жағымсыз әсермен (фиброгастроскопия, бронхоскопия) өтетін болса, науқасты ескертуіміз керек. Сұрақтар 2 түрге бөлінеді

10 слайд

#11 слайд
Түзету немесе коррекция дағдысы.  Науқаспен кездесу тек кәсіптік жоспармен аяқталмай,психологиялық жағдаймен де аяқталуы қажет. Психологияда танымал «шеттік эффектісінің» айтуы бойынша, кездесудің басталуы мен аяқталуы ең жақсы есте қалады. Науқастың есінде дәрігердің үміт беретін алғашқы және соңғы сөзі есінде қалады. « Медицина қызметкері - науқас» сұхбатының соңғы дағдысы кездесуді аяқтап, өзіне психологиялық жүкті алады. Бұл дағдының тапсырмасы – науқасқа эмоциональді қолдау көрсетіп,үміт орнату арқылы,оқиғаның сәтті аяқталуына сенімін тудыру. Түзету дағдысында да медицина қызметкерінің вербальді емес мінез-құлқы – оның қалпы, ымы,мимикалық реакциялары,көз қарасы және дауыс ырғағы үлкен орын алады. Қортынды дағысыны, мәні өте зор, мысалы, «Сізге көмектесу үшін барлық жағдайды жасаймыз», немесе «Енді Сіз екеуміз үшеу болдық: Сіз,мен және сіздің сырқатыңыз. Егерде сіз мені қолдасаңыз, біз онда оны жеңеміз». Бұл кәсіптік «имидждың» бөлігі болып табылды және ол сабырлы және сенімді дауыспен айтылып, шығарып салатын немесе келесі кездесуге шақыратын қайырымды көз-қараспен, ыммен аяқталады. Түзету немесе коррекция дағдысы

11 слайд

#12 слайд
Науқасқа диагнозды және болжамды жеткізу дағдысы. Науқас өзінің жазылуы үшін не істеу керектігін де білгісі келеді: режимі мен диетасының қандай болу керектігін, дәрілік заттарды және емдік шараларды қолдануын, емнің ұзақтығын, нәтижесін. Оған эмоциональді қолдау аса қажет: ол өзі ойлағандай аурудың аса қорқынышты емес екендігін, көмек бере алатындығымызды естігісі келеді. Диагнозды айтқанда қорқыныш шақыратын терминдерді қолданбай,түсінікті және қарапайым тілмен сөйлеуіміз қажет. Науқасқа диагнозын айтарда адамшылық алғашқы орында тұруы қажет. Коронарлы артериалардың тромбозы дегеннің орнына, жүрек ұстамасы; гипертония дегеннен, қысымның жоғарлауы деген; үрей неврозы дегеннен, жүйке жүйесінің әсерінен болған бастың ауруы деген жұмсақ және сенімді естіледі. Өлім аузындағы ауыр халді науқастарға медицина қызметкері аяушылық танытып, науқастың жазылуға деген үмітін сақтайды, оған жаңа дәрілік заттардың әсері жайында және оның ремиссияға немесе жазылуға әкелетіндігі туралы айтады. Өлім аузындағы науқаспен қатынасу үзілмей, психологиялық қолдау қызметтерін атқаруы керек. Науқасқа диагнозды және болжамды жеткізу дағдысы

12 слайд

#13 слайд
1.Науқас адамның сенімділігін тудыратын жағдай жасау (тыныштыққа назар аударуы, тиісті орналасуы, т.б.), құпиясын сақтауға кепілдік білдіру және сұхбаттың бастауыш мотивтерін анықтау. 2.Науқастың шағымдарын анықтап, талқылау, аурудың ішкі бейнесін бағалау. 3.Сұхбаттан және емдеуден тосатын нәтижелеріне баға беру, адамның психологиялық бейнесін анықтау 4.Дерттің аяқталу түрлерін және болжамды емдеу нәтижелерін айтып, түсіндіру. Медициналық сұхбаттасудың кезеңдері

13 слайд

#14 слайд
Дағдылар Тиімділігі, нақтылығы, орындылығы Ор ын дал ды оры нда лма ды 1 Таныстыру және өзін өзі көрсету Науқасты таныстыру. Науқаспен танысу немесе келесі қабылдауда оны өз атымен атау. Медицина қызметкері өзін науқасқа таныстыру, отыруға ұсыныс білдіру (сөйлесу барысында науқаспен көз байланысын орнату) 2 Арақашықтықты сақтау Науқасқа оптимальді арақашықтықты сақтау. Науқасқа қолайлылықты қамтамасыз ету. Медицина қызметкері отырған орыннан тұрмай ақ науқасқа еркін түрде қол жеткізе алады 3 Сөйлесуді басқару Науқасты сөйлету мақсатында ашық сұрақтар қойылды. (шағымдарды жинау,анамнез). Науқастың белсенді көзқарасын анықтады. 4 Белсенді тыңдау (күдірту) Науқасты байыппен, асықпай, сөзін бұзбай тыңдады, сөйлесу барысында адвеккаттылықты сақтады. 5 Белсенді тыңдау (түйіндеме, көмектесу) Науқастың айтқаны туралы «түйіндемелік» техниканы қолдану арқылы ақпарат жинады, науқас ары қарай айту мақсатында басын иіп отырды. Алға жылжу: бағалаусыз қызығушылық таныту «Угу...», «Бұл қызық екен..», «Өтініш жалғастырыңыз..» Медициналық сұхбаттасудың кезеңдерімен дағдылардыларды қолдану

14 слайд

#15 слайд
Дағдылар Тиімділігі, нақтылығы, орындылығы оры нда лды оры нда лма ды 6 Сөзді басқару Сөйлесу барысында сөздің темпімен интонациясын келтіріп, әңгімелесті. Көз қарашығымен негізгісін анықтады. 7 Эмпатияны қолдану Эмпатия компонентінің вербалды және вербалды емес жағын қолданды. 8 Комментария жасау Қаралу барысында науқасқа не жасау керектігіне байланысты комментария жасап, алдын ала жағымсыз әсерлерді айтып өтті, онымен қоса басқа да сұрақтар қойылды. Қаралудыңнәтижелігін айтты. Науқасты қолайлықпен және жақсы сауалнамен қамтамасыз ету: Қалай, неге, не мақсатпен жасалатынын айту: «Мен сіздің лимфатикалық түйіндеріңіздің ұлғайғанын немесе қабыну бар ма соны қараймын» Науқас не жасайтыңызды айту: «қолыңызды көтеріңіз, айналып, бері қараңыз» Қарап, бақылау барысында келеңсіз жағдай болуын айту: «жағымсыз болуы мүмкін» Қараудың нәтижелерін айту: «Лимфатикалық түйіндер үлкеймеген, яғни бұл қабынудың жоқтығын айтады» 9 Ақпараттандыру және жоспарлау Науқасқа ақпаратты науқас тілінде диагнозын,себебін, жағдайын және болжамын, қатерін талқылап өтті. Медициналық терминдерді қолданбады. Науқаста көз байланысын орнатты. Екі жақттық пікірді ойға салып, болашақта не іс әрекеттің қандай болатынын айтты. (пікірін сұрау, науқас келісімі) 1 0 Кері байланысты орнату Мейіргернауқасты қаншалықты жақсы түсінгенін және болашақта іс әрекеттік ұсыныстарды сақтайтынына көз жеткізді. Науқастың нәтижелігін есептеді.Науқаспен Медициналық сұхбаттасудың кезеңдерімен дағдылардыларды қолдану

15 слайд

#16 слайд
Қорытындылай келе, мейіргер медициналық қарау кезінде пациенттің эмоционалды жағдайын білу үшін жол табуға ұмтылады және коммуникативті дағдыларды қолдануы олардың кәсіби қызметіне де оң ықпалын тигізеді. Сонымен қатар, науқастың өзін-өзі тану денгейін, тұлға аралық қатынастардың мінездемелерін және қиындықтарды жеңе алу қабілетін, науқаста бар болған жағдайда психосоциалды дамуының бұзылыстарын анықтауға тырысады. Мейіргер мен науқастың сөз арқылы жанасуының нә...

16 слайд