Мұрағаттаушы бағдарлама

#1 слайд
Мұрағаттаушы бағдарламалар Сабақтың тақырыбы: Пәні: «Операциялық жүйелер мен қолданбалы бағдарламалар пакеті»

1 слайд

#2 слайд
Қатты дискіде немесе ауыстырлатын тасымалдаушыда бос орын аз болғанда немесе файлды электронды поштамен жөнелту кезінде орынды үнемдеу қажеттілігі туындайды. Мұндай жағдайда ақпаратты бүлдірмей сығуға мүмкіндік беретін арнайы программалар қолданылады. Ақпаратты сығу  – файлда жадтың сақтау көлемі кішірейтетін ақпаратты түрлендіру процесі.    Файлда ақпаратты сығу процесі деректерді мұрағаттау терминімен аталады. Мұрағатталған файл  – арнайы әдіспен ұйымдастырылған файл, оның ішінде бір немесе бірнеше файл немесе сығылған қапшық болуы мүмкін.

2 слайд

#3 слайд
Мұрағаттан алу   – бұл файлдарды мұрағатқа орналастырғанға дейін қандай түрде болса, архивтен тура сондай түрде қалпына келтіру процесі.    Файлдарды қаттау мен шешуді жүзеге асыратын программалар  мұрағаттаушылар (ахиваторлар)  деп аталады.    Көлемі бойынша үлкен мұрағатталған файл бірнеше дискілерде (томдарда) орналасуы мүмкін. Мұндай мұрағаттар   көптомды   деп аталады. Том- бұл көптомды мұрағаттың құраушы бөлігі. Мұрағатты бірнеше бөліктерден құрастыра отырып, оның бөліктерін бірнеше дискетке жазуға болады.

3 слайд

#4 слайд
Архиваторлар – дискідегі орынды үнемдеу үшін файлдың көлемін кішірейтіп сақтауға мүмкіндік беретін программалар тобы. Архив жасауға мүмкіндік беретін программалардың жалпы қызметті – файлда қайталанып тұратын фрагменттердің орнына ақпаратты жазып, кейіннен оларды өз реттіліктерін сақтай отырып алғашқы қолынға келтіретін мүмкіндікті пайдалану. Архиваторлар файл көлемін 10-70 %-ға дейін кішірейтуге мүмкіндік береді. Архивтеу программалары тегін немесе делдалдық әдіспен таратылады. Олардың ішінде кең таралған архиваторлар тобына ART, RAR, PKZIP, PKUNZIP тәрізді программалар жатады. Архивтік файл – қысылған күйде бір файлға еңгіділген, қажет болғанда бастапқы күйінде шығарып алуға болатын бір немесе бірнеше файлдың жиынтығы. Оның мазмұны және әр файлдың сақтаулы циклдің бақылау коды болады.

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Ақпаратты қорғау басып, Сохранить как командасын орында. • Шыққан терезеден төменгі сол жақтағы Сервис бөлімінен Общие параметры командасын орында . • Төмендегі екі жағдайдың біреуін таңдауыңызға болады : • егер құжат иесі құжатты ашуға шектеу қойғысы келсе, онда Пароль для открытия таңдау қажет. • егер құжат иесі құжатты өзгерткеннен кейін, өзгерісті сақтауға шектеу қойғысы келсе, онда Пароль для изменения бөлімін таңдау қажет.Пароль орнату Құжатты қарау үшін немесе оның ішіндегі ақпараттарды өзгерту рецензенттік рұқсатқа шектеу қоюға болады. Яғни, барлық құжатты парольмен қорғауға болады. «Office» батырмасын Кезкелген құжатқа не архивтелген (сығылған) құжатқа құпия сөз (пароль) енгізсек, онда ол қорғалған құжат болып саналады.Ақпаратты қорғау

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
Тест тапсырмалары: 1. Архиватор – программа дегеніміз не? А) файлдардың ақпараттық көлемін кішірейтетін программа;* Ә) файлдарды бөлшектеп көшіруші программа; Б) интерпретатор; В) хабарлаушы; Г) мәліметтер қорын басқарушы жүйе. 2. Архивтік файл дегеніміз не? А) көп қолданылмаған файл; Ә) көшіруден қорғалған файл; Б) компьютерлік вирустан бұзылған файл; В) сакцияланбаған енгізуден қорғалған файл; Г) архивтеуші көмегімен тығыздалған файл.* 3. Файлдың тығыздалу деңгейі неге тәуелді? А) файл түріне байланысты; Ә) файл түріне және архиватор программаға;* Б) тек архиватор программаға; В) компьютер өнімділігіне; Г) файлдың архивтелуі жүретін дербес компьютердің жедел жадының көлеміне. 4 . Мына әрекеттердің қайсысын архивтік файлда орындауға болады? А) қайта пішімдеу; Ә) қарап шығу; Б) орындауға жіберу; В) редакциялау; Г) сығу.* 5. Архивтік файлдың алғашқы файлдан айырмашылығы неде? А) оған ену аз уақытты қамтиды; Ә) редакциялау өте ыңғайлы; Б) вирустардан жеңіл қорғанады; В) санкцияланбаған енуден жеңіл қорғанады; Г) дискіде аз орын алады.* 6. Кең таралған архиватор қандай? А) WinRar,WinZip, power Archiver;* Ә) WinDos,power Archiver, WinZip; Б) WinZip,Windows Arhivator,power Archiver; В) Windows Arhivator, WinZip, WinRar; Г) power Archiver, Windows Arhivator, WinRar.

11 слайд

#12 слайд
Компьютерлік вирус — арнайы жазылған шағын көлемді (кішігірім) программа. Ол өздігінен басқа программалар соңына немесе алдына қосымша жазылады да, оларды "бүлдіруге" кіріседі, сондай-ақ компьютерде тағы басқа келеңсіз әрекеттерді істеуі мүмкін. Ішінен осындай вирус табылған программа "ауру жұққан" немесе "бүлінген" болады. Алдымен соны анықтау керек. Өзінің жабысқанын жасыру мақсатында вирустың басқа программаларды бүлдіруі және оларға зиян ету әрекеттері көбінесе сырт көзге біліне бермейді. Вирус өзіне қажетті бүлдіру әрекеттерін орындаған соң, жұмысты басқаруды негізгі программаға береді, ал ол программа алғашында әдеттегідей жұмыс істей береді де "вирус жұққандығы" бастапқы кезде байқалмай қалады.Осыған қарсы әрекет жолдарын нақтылау керек. Вирустың көптеген түрлері ЭЕМ жады да ВО В - ты қайта жүктегенше т ұ рақты сақталып, оқтын-оқтын өзінің зиянды әсерін тигізіп отырады.Осыдан басқа программалардың жұмыс істеу қызметі нашарлап, баяулайтынын анықтау .

12 слайд

#13 слайд
1 Компьютерлік вирус деген не екені қарастырылады. Жасалған жұмысқа байланысты мағұлматтар жинақталады Вирустарды жою амалдары қарастырылып, қарсы әрекеттер жасалады

13 слайд

#14 слайд
Вирус жұққан файлдардың әрекеттері :  кейбір программалар жұмыс істемей қалады;  экранға әдет т егіден тыс бөтен мәліме тт ер, сөздер, символдар, т. б. шығады;  компьютердің жұмыс істеу жылдамдығы баяулайды ;  көптеген файлдардың бүлінгені байқалады.

14 слайд

#15 слайд
Компьютерлік вирустардың ену мүмкіндіктері Интернет желісі арқылы Ақпарат тасымалдаушы құралдар арқылы

15 слайд

#16 слайд
ВИРУСТЫҢ ТИПІ РЕЗИДЕНТТІК РЕЗИДЕНТТІК ЕМЕС

16 слайд

#17 слайд
ЖІКТЕЛУІ Көлемі бойынша Логикасы бойынша Әрекетіне байланысты Мақсатына байланысты «А» 648 байт «В» 1701 байт «С» 1808 байт «Е» 1800 байт « N » n байт «Ұстауыштар», «Логикалық бомбалар”, «Құрттар» , «Троян аттары» , «Жолбарыстар» ДЭЕМ – дерде, есептеу желісінде , ақпараттық желілерде «Бейсуат», «Шантажшы» , «Мағынасыз», «Насихатшы»

17 слайд

#18 слайд
Мақсаттарына қарай вирустар мынандай 4 бөлікке бөлінеді: ВИРУС “ Бейсуат” “ Шантажшы” “ Мағынасыз” “ Насихатшы” Онша қатты зиянын тигізбейтін вирус Анонимді түрде хабарлайтын вирус Мағынасы түсініксіз вирус «Өзін көрсету» мақсатында жасалған вирус

18 слайд

#19 слайд
Вируска қарсы антивирустардың жіктелуі Антивирусты қ программала рДетектор - программалар Фильтр - программалар Доктор ревизорлар Доктор - программалар Ревизор - программалар Вакцина - программалар

19 слайд

#20 слайд
Қазіргі қолданыстағы антивирустық программалар

20 слайд

#21 слайд
ESET NOD32 программасы

21 слайд

#22 слайд

22 слайд

#23 слайд
Вирусты тексеру терезесі Тексеру аяқталған соң ОК батырмасын басамыз

23 слайд

#24 слайд
Қорытынды 1. Компьтерді әркімнің жиі пайдалануын шектеу. 2. Сырттан келген мәліметтерді мұқият тексеруден өткізу. 3. Вирустан «емдеу аспаптарын» дайындап қою.

24 слайд

#25 слайд
Ұсыныс 1. Жаңа ақпараттық технологияны одан әрі дамыту. 2. Тек технологияны шығарып қоймай оны пайдалану барысында вирустардан қорғау жолдарын білу керек. 3. Тағыда айтар кететін жайт мектептерге толықтай ақпараттық технологиялар қамтамасыз етілу керек. 4. Антивирустық программалардың қазақша нұсқасы шығарылса.

25 слайд