Оксидтер және олардың қасиеттері 8 сынып

#1 слайд
Оксидтер №6зертханалық тәжірибе «Оксидтердің қасиеттерін зерттеу»

1 слайд

#2 слайд
Оқу мақсаты: 8.3.4.7 -оксидтердің жіктелуін және қасиеттерін білу, олардың химиялық қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеулерін құрастыру

2 слайд

#3 слайд
Оксидтер Оксидтер - химиялық элементтердің оттекпен түзетін қосылыстары. Э 2 О у Оксидтердің құрамы элементтердің валенттілігіне қарай әр түрлі болады. Тотығатын элементтің валенттілігі тұрақты болса, оттекпен бір ғана оксид түзеді. Мысалы, калий оксиді (К 2 О), кальций оксиді (СаО), т.б. Элементтің валенттілігі ауыспалы болса, онда ол бірнеше оксид түзеді. Мысалы: темір (ІІІ) оксиді ( F е 2 О 3 ), темір (ІІ) оксиді ( F еО), т.б.

3 слайд

#4 слайд
Оксидтер тұз түзетін және тұз түзбейтін болып екіге бөлінеді. Тұз түзуші оксидтер  – химиялық реакция нәтижесінде тұз түзетін оксидтер. Мысалы, мыс оксиді  ( CuO)   тұз қышқылымен  ( HCl)   әрекеттескенде тұз түзуші оксид пайда болады. • CuO + 2HCl ⟶   CuCl 2  + H 2 O • CaO + H 2 O Ca(OH) ⟶ 2 • Химиялық реакция нәтижесінде басқа да тұздар түзіледі. • CuO + SO 3   ⟶   CuSO 4 • Тұз түзбейтін оксидтер –    CO, N 2 O, NO .

4 слайд

#5 слайд
Оксидтердің жіктелуі қышқылдық - Р 2 О 5 →Н 3 РО 4 ; S О 3 → H 2 S О 4 ; негіздік - N а 2 О→ N аО H ; СаО→Са(ОН) 2 . екідайлы (амфотерлі) - кышқылдар да, негіздер де сәйкес келеді, мысалы, H 2 Be О 2 ← Be О→ Be (О H ) 2 Be Al Ge Zn Pb

5 слайд

#6 слайд
Оксидтердің алынуы • Бейметалдарды тотықтыру: C+O 2 =CO 2 S+O 2 =SO 2 • Металдарды тотықтыру: 2 Cu+O 2 =CuO 2Mg+O 2 =MgO • күрделі заттарды жағу: CH 4 +2O 2 =CO 2 +2H 2 O 2H 2 S+3O 2 =2H 2 O+2SO 2 • Ерімейтін негіздер, тұздар, қышқылдарды айыру аркылы: 2 Fe(OH) 3 →Fe 2 O 3 +3H 2 O CaCO 3 →CaO+CO 2 H 2 SiO 3 →H 2 O+SiO 2 • Оксидтерді әрі карай тотыктыру аркылы: 2 SO 2 +O 2 =2SO 3 4FeO+O 2 =2Fe 2 O 3

6 слайд

#7 слайд
Оксидтердің физикалық қасиеттері • Оксидтер үш агрегаттық күйде болады: CuO, CaO, Fe 2 O 3 , P 2 O 5 - қатты заттар; CO 2 , SO 2 , NO 2 - газдар; H 2 O, N 2 O 3 (t<0) - сұйық. • Оксидтердің түстері де әр түрлі: Ғе 2 О 3 - қызыл-қоңыр, CuO - кара, С r 2 O 3 - жасыл, ZnO, MgO - ақ, М nO 2 - кою қоңыр, SnO - кою көк түсті, т.б. • Иістері де әр алуан түрлі болып келеді. S О 2 , S О 3 , N О 2 , Р 2 О 5 - тұншықтырғыш иісті. CO, NO, СО 2 - иіссіз.

7 слайд

#8 слайд
Қолданылуы • Оксидтер тұрмыста және өнеркәсіпте кең қолданысқа ие. Сутек оксиді – ең маңызды оксид, себебі су – барлық тірі ағза үшін бірден-бір қажет зат. • Күкірт оксиді,  SO 3   күкірт қышқылы өндірісінде және тамақ өнімдерін сақтауда қолданылады. • Кремний оксиді,  SiO 2  – шынының негізгі компоненті. Көміртек оксиді  CO 2 , өрт сөндіруде және заттарды құрғақ мұз күйінде салқындату мақсатында қолданылады. • Хром оксиді,  Cr 2 O 3   түсті және жасыл шынылар мен керамика өндірісінде, сонымен қатар бұйымдарды жылтыратуда қолданылады. • Кальций оксиді,  CaO  – сөндірілмеген әк өндіруде, құрылыс саласында қолданылады. Мырыш пен титан оксидтері – бояу өндірісі үшін қажет материал, себебі олар ақ түсті және суда ерімейді. Темір оксидтерін металл темірін алу үшін тотықсыздандырады, сонымен қатар ол бояу алуда және электрод өндіруде қолданылады.

8 слайд

#9 слайд
Негіздік оксидтер және олардың химиялық қасиеттері • Қышқылмен әрекеттескенде тұз түзетін металл оксидтері  негіздік оксидтер  деп аталады. • Негіздік оксидтер:  Na 2 O, K 2 O, MgO, CaO . Негіздік оксидтер әмбебап индикатор түсін көк түске бояйды , яғни орта сілтілік екенін көрсетеді. Негіздік оксидтерге төмендегі химиялық қасиеттер тән. • Негіздік оксидтер сумен негіз түзе отырып әрекеттеседі. • Na 2 O + H 2 O ⟶   2NaOH • Тек магний оксидіне  MgO   басқа оксидтер негіз түзе алады. Яғни магний оксидін сумен әрекеттестіріп, магний гидроксидін  Mg(OH) 2   ала алмаймыз. • Қышқылдық оксидтермен әрекеттесіп, тұз түзеді. • Na 2 O + SO 3   ⟶   Na 2 SO 4 • Қышқылдармен әрекеттесу нәтижесінде тұз бен су түзеді. • CuO + H 2 SO 4   ⟶   CuSO 4  + H 2 O • Амфотерлік оксидтермен әрекеттеседі. • Li 2 O + Al 2 O 3   ⟶   2LiAlO 2 • Сынап пен асыл металдардың оксидтерінен басқа көпшілік негіздік оксидтер қыздырғанда айырылмайды. • 2 HgO = 2Hg + O 2 • 2Ag 2 O = 4Ag + O 2

9 слайд

#10 слайд
Қышқылдық оксидтердің химиялық қасиеттері • Егер оксид құрамында екінші элемент ретінде жоғары валенттілік көрсететін (әдетте IV- тен VII- ға дейін) металл не бейметалл оксидтері болса, мұндай оксидтер қышқылдық болады. Қышқылдық оксидтер әмбебап индикатордағы қағаз түсін қызыл жолақтарға бояйды, бұл қышқылдық реакция жүргенін көрсетеді. • Сумен әрекеттесіп, қышқыл түзеді. • SO 3  + H 2 O ⟶   H 2 SO 4 • Тек  SiO 2   сумен әрекеттескенде қышқыл түзбейді. • Негіздік оксидтермен әрекеттесіп, тұз түзеді. • CO 2  + CaO ⟶   CaCO 3 • Негізбен әрекеттесіп, тұз бен су түзеді. • CO 2  + Ba(OH) 2   ⟶   BaCO 3  + H 2 O

10 слайд

#11 слайд
Амфотерлік оксидтер және олардың химиялық қасиеттері • Күшті қышқыл не қышқылдық оксидпен әрекеттескенде негіздік қасиет көрінеді. • ZnO + 2HCl = ZnCl 2  + H 2 O • Күшті негіз не негіздік оксидпен әрекеттескенде қышқылдық қасиет көрінеді. • ZnO + 2KOH + H 2 O = K 2 [Zn(OH) 4 ]  ( сулы ерітіндіде) • ZnO + 2KOH = K 2 ZnO 2  + H 2 O  ( балқымада)

11 слайд

#12 слайд
Тапсырмалар • 15,5г   фосфор   оттегімен  әрекеттескенде  неше   грамм   фосфор (Ү)  оксиді  түзіледі? • 16 г    күкірт   неше  грамм   кальциймен  әрекеттеседі ? • 28г   кальций  оксиді  неше  грамм   азот   қышқылымен   әрекеттеседі ? • 20 г  кальций  неше   грамм   сумен   әрекеттеседі ? • 15г   кальций   карбонаты   айырылғанда   неше  грамм  кальций   оксиді  түзіледі?

12 слайд

#13 слайд
Бөлім 8. 4А Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары . Генетикалық байланыс Оқу мақсаты 8.3.4.7 Оксидтердің жіктелуін және қасиеттерін білу , олардың химиялық қасиеттерін сипаттайтын реакция теңдеу лерін құрастыру Бағалау критерийі Білім алушы • Оксидтерді жіктейді • Оксидтердің химиялық қасиеттерін көрсететін реакция теңдеулерін құрастырады Ойлау дағдыларының Қолдану деңгейі Тапсырма (a) Оксидтертердің жіктелуін жазыңыз және берілген оксидтерді тө мендегі кестеге бөліп орналастырыңыз : Al 2O 3, CaO, K 2O, P 2O 5, CO 2, SO 3, FeO, ZnO, NO 2, BaO, SO 3, CuO, BeO Оксидтер (b) Жабық колбада фосфорды жағамыз . Фосфор ақ түтін түзіп жанады . Оның үстіне су құямыз . (i) Сәйкес реакция теңдеулерін жазыңыз . (ii) Колба ішіне әмбебап лакмус батырса , ол қандай түске өзгереді ? Себебін жазыңыз . 35

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд
Үйге тапсырма: • Күнделік кз-тегі тапсырмаларды орындау • https://www.youtube.com/watch?v=bOERrk85m2I осы сілтеме бойынша видеоны көру • Аяқталмаған тапсырмаларды аяқтау

15 слайд