#1 слайд
Онлайн-шопингтегі алаяқтық

1 слайд

#2 слайд
«Жалған сайт» Жалған интернет-дүкен, ол шынайы сияқты көрінеді, бірақ пайдаланушыларды алдау мақсатында жасалған: Ақша ұрлау (жоқ тауарларды сату). Дерек тер ұрлау (жеке немесе банктік ақпарат). «Фишинг» Алаяқтық схема, онда қаскүнемдер хаттар, хабарламалар жібереді немесе сайттар жасап, пайдаланушыны өз деректерін беруге мәжбүрлейді: Логиндер мен құпия сөздер. Банктік карталардың нөмірлері. Жеке ақпарат.

2 слайд

#3 слайд
«Әлеуметтік инженерия» Қаскүнемдердің адамдарды алдап, жеке ақпаратқа қол жеткізу үшін қолданатын айлалары. Мысалы: «Сіз ұтысқа ие болдыңыз, оны алу үшін банктік карта деректерін енгізіңіз».

3 слайд

#4 слайд
Қауіпсіз сайт» Қорғалған байланысы бар сайт, ол HTTPS протоколын пайдаланады. Мұндай сайттардың мекенжай жолағында құлып белгісі көрсетіледі, бұл пайдаланушы деректерін қорғауды білдіреді.

4 слайд

#5 слайд
Жеке және қаржылық алаяқтық» Қаскүнемдердің: Жеке ақпаратты (мысалы, куәлік/паспорт нөмірі). Қаржылық деректерді (мысалы, карта нөмірі немесе CVV-код) алуға әрекеті. «Импульсивті сатып алудың қауіптілігі» Жеңілдіктер немесе жарнама ықпалымен қажетсіз тауарларды сатып алу қаупі. Алаяқтар жиі «уникалды ұсыныстар» жасап, осындай айланы пайдаланады. «Қоғамдық Wi-Fi» Қорғалмаған тегін желілер, бұл алаяқтарға пайдаланушы деректерін ұстап алуға мүмкіндік береді. Мұндай желілер арқылы сатып алулар жасау және карта деректерін енгізу қауіпті.

5 слайд

#6 слайд
 Жалған интернет-дүкендер:  Танымал дүкендер сияқты көрінетін сайттар жасау.  Өте төмен бағамен тауарлар ұсыну.  Төлем жасалған соң, тауарды жібермеу немесе жалған тауар жіберу.  Маркетплейстердегі жалған хабарландырулар:  Қымбат тауарлардың фотосуреттері бар хабарландырулар жариялау, бірақ шын мәнінде мұндай тауарлар жоқ.  Алдын ала төлем талап ету және содан кейін жоғалып кету.  Фишинг:  Сілтемелерді жалған сайттарға жіберу, деректеріңізді (құпия сөздер, карта деректері) ұрлау мақсатында.  Мысал: «банк» немесе «дүкен» атынан деректер енгізуді сұрайтын хат немесе хабарлама.  Әлеуметтік желілер арқылы алаяқтық:  Тауарларды топтар мен беттер арқылы сату, бірақ ақша алғаннан кейін жоғалып кету.  Жалған пікірлер:  Тауарлар немесе сатушылар туралы жалған пікірлер жазу, сатып алушыны адастыру үшін. «Онлайн-шопингтегі алаяқтар қалай әрекет етеді?»

6 слайд

#7 слайд
Өз ойларыңызбен бөлісіңіздер. «Алаяқтарды қалай тануға болады?»

7 слайд

#8 слайд
1.«Карта деректерін сайтта сақтау қауіпсіз.» 2.«VPN қолданбай қоғамдық Wi-Fi қолдану қауіпті болуы мүмкін.» 3.«Бейтаныс адамдардан жеке деректерді енгізуді сұрайтын хаттарды елемеу керек.» Ақиқат немесе жалған

8 слайд

#9 слайд
 Сенімді сайттардан сатып алыңыз:  Танымал платформаларды қолданыңыз (Amazon, eBay, Wildberries және т. б.).  Сайттың домендік атауы мен қорғалған байланысының (https://) бар-жоғын тексеріңіз.  Күдікті дизайны, орфографиялық қателері және тым төмен бағалары бар сайттардан сатып алмаңыз.  Сатушыны тексеріңіз:  Пікірлерді оқыңыз, сатушының рейтингісін зерттеңіз.  Аккаунттың қашан тіркелгенін тексеріңіз.  Қауіпсіз төлем әдістерін қолданыңыз:  Тек қорғалған жүйелер арқылы төлеңіз (банктік карталар, PayPal, Kaspi және т. б.).  Тікелей картаға аударымдардан немесе криптовалютамен төлемнен аулақ болыңыз.  Күдікті сілтемелерге өтпеңіз:  Сілтемелерді тексеріңіз, әсіресе олар электрондық пошта немесе мессенджер арқылы келсе.  Сайттарды іздеу жолағы арқылы қолмен ашыңыз.  Күдікті сайттарға жеке деректерді енгізбеңіз:  Карта деректерін немесе құпия сөзді сенімділігіне көз жеткізбеген сайтта енгізбеңіз.  Қайтару шарттарын тексеріңіз:  Сенімді дүкендер әрқашан тауарларды қайтару саясатын көрсетеді.  Картаға шектеулер орнатыңыз:  Интернетте сатып алулар үшін виртуалды карта жасаңыз.  Транзакция сомасына шектеу қойыңыз.  Күрделі құпия сөздер жасаңыз:  Интернет-дүкендердегі аккаунттарға бірегей және күрделі құпия сөздерді қолданыңыз.  Бір құпия сөзді бірнеше сайтта қайталамаңыз.  Құпия сөздерді тұрақты түрде өзгертіңіз. «Алаяқтардан қалай қорғануға болады?»

9 слайд

#10 слайд
«Егер сізді алдаса, не істеу керек?» Банкке хабарласыңыз: Егер карта деректерін алаяқтық сайтта енгізсеңіз, картаны бұғаттаңыз. Транзакцияны даулау туралы өтініш жасаңыз. Полицияға жүгініңіз: Барлық дәлелдемелерді ұсыныңыз (скриншоттар, хат алмасу, төлем құжаттары). Алаяқтық туралы платформаға хабарлаңыз: Егер сатып алу маркетплейсте жасалса, қолдау қызметіне хабарлаңыз. Басқаларды ескертіңіз: Форумда немесе әлеуметтік желілерде алаяқ туралы пікір қалдырыңыз немесе хабарлама жазыңыз.

10 слайд

#11 слайд
 Онлайн-шопингте алаяқтардан қалай қорғануға болады 1.Қай белгі сайттың алаяқтық екенін көрсетеді? A) Сайт https:// қолданады B) Қате жазылған атау (мысалы, "amaz0n.com") C) Сатып алушылардың пікірлері бар D) Домен .com болып аяқталады 2.PayPal сияқты қауіпсіз төлем әдістерін неге пайдалану маңызды? A) Бұл тезірек B) Олар сіздің деректеріңізді қорғайды және алаяқтық кезінде ақшаны қайтарып береді C) Бұл сатушы үшін ыңғайлырақ D) Бұл арзанырақ 3.Егер сізге карта деректерін енгізуді сұраған күдікті хат келсе, не істеу керек? A) Хаттың шынайылығын тексеру үшін деректерді енгізу B) Хатты елемеу және сілтемелерге өтпеу C) Хатты достарыңызға тексеру үшін жіберу D) Хат ресми болып көрінсе ғана деректерді беру 4.Төмендегі жағдайлардың қайсысы алаяқтық белгісі болуы мүмкін? A) Сатушы толық алдын ала төлемді банк аударымы арқылы талап етеді B) Сатушы платформамен қауіпсіз төлем ұсынады C) Сатушы өз байланыс деректерінің барлығын ұсынады D) Сатушыда жақсы пікірлер бар

11 слайд

#12 слайд
 5."Фишинг" нені білдіреді? A) Желідегі балық аулау B) Алаяқтардың сіздің деректеріңізді (мысалы, құпия сөздер мен карта деректерін) алдап алу әрекеті C) Сапасыз тауарларды сату D) Жылдам онлайн-транзакциялар 6.Егер сізден тауар үшін тікелей банк аударымы арқылы төлем жасауды сұраса, не істеу керек? A) Егер сатушы сенімді болып көрінсе, келісу B) Қауіпсіз төлем әдісін іздеу C) Картадағы ақша сомасын тексеру D) Тауарды тезірек алу үшін аударым жасау  7.Егер сіз онлайн-алаяқтардың құрбаны болсаңыз, не істеу керек? A) Банкке хабарлап, картаны бұғаттау B) Алаяқпен байланысуға тырысу C) Ештеңе істемеу D) Басқа сайт іздей бастау 8.Ақша жоғалтуға әкелетін импульсивті сатып алулардан қалай сақтануға болады? A) Жеңілдіктерді жоғалтып алмау үшін тауарларды дереу сатып алу B) Сатып алу алдында қажетті заттардың тізімін жасау C) Интернеттегі барлық жарнамаланған заттарды сатып алу D) Барлық сайттарда карта деректерін сақтау

12 слайд

#13 слайд
Дұрыс жауап 1. B) Қате жазылған атау (мысалы, "amaz0n.com") 2. B) Олар сіздің деректеріңізді қорғайды және алаяқтық кезінде ақшаны қайтарып береді 3. B) Хатты елемеу және сілтемелерге өтпеу 4. A) Сатушы толық алдын ала төлемді банк аударымы арқылы талап етеді 5. B) Алаяқтардың сіздің деректеріңізді (мысалы, құпия сөздер мен карта деректерін) алдап алу әрекеті 6. B) Қауіпсіз төлем әдісін іздеу 7. A) Банкке хабарлап, картаны бұғаттау 8. B) Сатып алу алдында қажетті заттардың тізімін жасау

13 слайд

#14 слайд
ЖАЛҒАН

14 слайд

#15 слайд
АҚИҚАТ

15 слайд