Психологиялық-педагогикалық диагностика әдістерін жіктеу
Психологиялық-педагогикалық диагностика әдістерін жіктеу

#1 слайд
Психологиялық-
педагогикалық
диагностика әдістерін
жіктеу
1 слайд
Психологиялық- педагогикалық диагностика әдістерін жіктеу
#2 слайд
Жоспар
1. Даму бұзылуының скрининг-диагностикасының
сипаттамасы: міндеттері мен әдістері.
2 слайд
Жоспар 1. Даму бұзылуының скрининг-диагностикасының сипаттамасы: міндеттері мен әдістері.
#3 слайд
Кіріспе
Нашар дамудың психодиагносткасы баланың оқу бағытын, оның
оқу ерекшелігіндегі қажеттілігін және оқу дәрежесінің мүмкіншілігін
анықтауға, оқуда түзету- дамыту бағдарын сілтеуі тиіс. Басқаша айтқанда,
нашар дамудың психология- педагогикалық диагностикасы
дифференциалды және болжамалы болып келеді. Диагностикалау
процессінде баланы оқытудың қолайлы ұйымдастырушылық формалары
мен индивидуалды жоспарлы оқытудың ұсынымдары қарастырылады.
Нашар дамудың диагностикасы заманауи кезеңде жетекші
мамандардың (Л.С.Выготский,В.И. Лубовский, С.Д.Забрамная)
еңбектерінде көрсетілген принциптер қатарына сүйеніп құрылуы керек.
3 слайд
Кіріспе Нашар дамудың психодиагносткасы баланың оқу бағытын, оның оқу ерекшелігіндегі қажеттілігін және оқу дәрежесінің мүмкіншілігін анықтауға, оқуда түзету- дамыту бағдарын сілтеуі тиіс. Басқаша айтқанда, нашар дамудың психология- педагогикалық диагностикасы дифференциалды және болжамалы болып келеді. Диагностикалау процессінде баланы оқытудың қолайлы ұйымдастырушылық формалары мен индивидуалды жоспарлы оқытудың ұсынымдары қарастырылады. Нашар дамудың диагностикасы заманауи кезеңде жетекші мамандардың (Л.С.Выготский,В.И. Лубовский, С.Д.Забрамная) еңбектерінде көрсетілген принциптер қатарына сүйеніп құрылуы керек.
#4 слайд
•
Баланың психикалық дамуының қай түрін
алсақ та, оның шығу тегінің терең ішкі
себептері мен механизмін кешенді зерттеу
арнайы мамандардың тобымен іске
асырылады (дәрігерлер, педагог-
дефектологтар, логопед, психолог, қоғамдық
педагог). Баланың тек қана клиникалық және
тәжірибелік- психологиялық зерттеуі ғана
емес, сонымен қатар, басқа да әдіс- тәсілдер
қолданылады: медициналық және
педагогикалық құжаттаманы талдау, баланы
бақылау, қоғамдық- педагогикалық тексеру, ал
ең қиын жағдайларда- нейрофизиологиялық,
нейропсихологиялық және басқа да тексерулер
қолданылады.
4 слайд
• Баланың психикалық дамуының қай түрін алсақ та, оның шығу тегінің терең ішкі себептері мен механизмін кешенді зерттеу арнайы мамандардың тобымен іске асырылады (дәрігерлер, педагог- дефектологтар, логопед, психолог, қоғамдық педагог). Баланың тек қана клиникалық және тәжірибелік- психологиялық зерттеуі ғана емес, сонымен қатар, басқа да әдіс- тәсілдер қолданылады: медициналық және педагогикалық құжаттаманы талдау, баланы бақылау, қоғамдық- педагогикалық тексеру, ал ең қиын жағдайларда- нейрофизиологиялық, нейропсихологиялық және басқа да тексерулер қолданылады.
#5 слайд
Баланың психикалық
дамуының диагностикасы
Жүйелік тәсілдемесі
психиканың жүйелік
құрылымының көрінісіне сүйенеді,
және оның әр кезеңінде баланың
психикалық әрекетінің
нәтижелерін талдауды
жорамалдайды. Динамикалық тәсілдемесі
даму процессінде болатын
өзгерістерді бақылау, баланың жас
ерекшеліктерін қамтиды. Ол
зерттеуді ұйымдастыруда,
диагностикалық аспаптар таңдауда
және зерттеу нәтижелерін талдауда
маңызды.
5 слайд
Баланың психикалық дамуының диагностикасы Жүйелік тәсілдемесі психиканың жүйелік құрылымының көрінісіне сүйенеді, және оның әр кезеңінде баланың психикалық әрекетінің нәтижелерін талдауды жорамалдайды. Динамикалық тәсілдемесі даму процессінде болатын өзгерістерді бақылау, баланың жас ерекшеліктерін қамтиды. Ол зерттеуді ұйымдастыруда, диагностикалық аспаптар таңдауда және зерттеу нәтижелерін талдауда маңызды.
#6 слайд
Бұл принцип Л.С.Выготскийдің көкейтесті және ең
таяу даму зоналары туралы теориялық қағидаларына
сүйенеді. Баланың потенциалдық мүмкіншіліктері ең
таяу даму зонасы ретінде жаңа білім мен ептілікті игеру
темпін және мүмкіншілігін анықтайды. Ол
мүмкіншіліктер бала мен ересек адам арасында қарым-
қатынас процессінде жаңа әрекет ету амалдарын үйрену
кезінде қалыптасады. Баланың потенциалды мүмкіншіліктерін
анықтау және есепке алу
6 слайд
Бұл принцип Л.С.Выготскийдің көкейтесті және ең таяу даму зоналары туралы теориялық қағидаларына сүйенеді. Баланың потенциалдық мүмкіншіліктері ең таяу даму зонасы ретінде жаңа білім мен ептілікті игеру темпін және мүмкіншілігін анықтайды. Ол мүмкіншіліктер бала мен ересек адам арасында қарым- қатынас процессінде жаңа әрекет ету амалдарын үйрену кезінде қалыптасады. Баланың потенциалды мүмкіншіліктерін анықтау және есепке алу
#7 слайд
Баланың психодиагностикалық зерттеудің сапалы сараптама
нәтижесіне келесі параметрлер кіреді:
Ситуациялық тексерістер мен тапсырмаларға
қатынасы;
Тапсырма жағдайяттарында бағдарлау тәсілдері
және тапсырмаларды орындау тәсілдері;
Баланың шаралары тапсырма шарттарына, экспериментті
материал сипатына, нұсқаулықтарына сәйкестігі;
Т апсырманы ұқсас етіп орындай білу;
Өз қызметінің қорытындысына қарым-қатынасы,
өз жетістіктеріне сыншыл болу.
7 слайд
Баланың психодиагностикалық зерттеудің сапалы сараптама нәтижесіне келесі параметрлер кіреді: Ситуациялық тексерістер мен тапсырмаларға қатынасы; Тапсырма жағдайяттарында бағдарлау тәсілдері және тапсырмаларды орындау тәсілдері; Баланың шаралары тапсырма шарттарына, экспериментті материал сипатына, нұсқаулықтарына сәйкестігі; Т апсырманы ұқсас етіп орындай білу; Өз қызметінің қорытындысына қарым-қатынасы, өз жетістіктеріне сыншыл болу.
#8 слайд
Ауытқушылығы бар дамудың
психодиагностикасы 3 кезеңнен тұрады:
Скрининг-
диагностика Дифференциалды
диагностика Жеке түзету
бағдарламасын
даярлау мақсатында
баланы тереңірек
зерттеу
8 слайд
Ауытқушылығы бар дамудың психодиагностикасы 3 кезеңнен тұрады: Скрининг- диагностика Дифференциалды диагностика Жеке түзету бағдарламасын даярлау мақсатында баланы тереңірек зерттеу
#9 слайд
Бірінші кезең «скрининг» деген атау алды. «Скрининг» сөзі ағылшын тілінің
«screen» сөзінен шығады және «елеу, екшету» мағынасын білдіреді. Бұл кезеңде
баланың психофизикалық дамуында ауытқушылықтар барын нақты сипаттаусыз
және ауытқудың тереңдігінсіз анықтайды.
Скрининг-
диагностиканың
мақсаты:
баланың
психофизикалық
дамуында ауытқулардың
болуын анықтау. Қазіргі кезде скрининг - диагностиканы ұйымдастыру
және өткізу әртүрлі жүргізіледі. Тәжірибеде скрининг -
диагностиканы жүргізудің бірнеше нұсқасы бар.
Мысалы: баланы оқыту мен тәрбиелеуде
қиыншылықтар кездескен жағдайда педагогтар білім
беру мекемесіндегі психологияға жүгінеді. Мұнда
педагогтар баланың ерекшелігін анықтауды және
мұндай баламен қандай жұмыс жасау керектігі туралы
ұсыныс жасайды.
9 слайд
Бірінші кезең «скрининг» деген атау алды. «Скрининг» сөзі ағылшын тілінің «screen» сөзінен шығады және «елеу, екшету» мағынасын білдіреді. Бұл кезеңде баланың психофизикалық дамуында ауытқушылықтар барын нақты сипаттаусыз және ауытқудың тереңдігінсіз анықтайды. Скрининг- диагностиканың мақсаты: баланың психофизикалық дамуында ауытқулардың болуын анықтау. Қазіргі кезде скрининг - диагностиканы ұйымдастыру және өткізу әртүрлі жүргізіледі. Тәжірибеде скрининг - диагностиканы жүргізудің бірнеше нұсқасы бар. Мысалы: баланы оқыту мен тәрбиелеуде қиыншылықтар кездескен жағдайда педагогтар білім беру мекемесіндегі психологияға жүгінеді. Мұнда педагогтар баланың ерекшелігін анықтауды және мұндай баламен қандай жұмыс жасау керектігі туралы ұсыныс жасайды.
#10 слайд
Скриниг -
диагностиканы
ң міндеттері: даму психикасының
ауытқулары бар
балаларды уақтылы
анықтау; баланың
психологиялық-
педагогикалық
проблемаларының
спектрін анықтау;
баланың психологиялық-
педагогикалық проблемаларының
спектрін анықтау; білім беру
мекемесіндегі тәрбие процесінің
кемшіліктерін анықтау;оқыту және
тәрбиелеу
бағдарламасының
кемшіліктерін
анықтау.
10 слайд
Скриниг - диагностиканы ң міндеттері: даму психикасының ауытқулары бар балаларды уақтылы анықтау; баланың психологиялық- педагогикалық проблемаларының спектрін анықтау; баланың психологиялық- педагогикалық проблемаларының спектрін анықтау; білім беру мекемесіндегі тәрбие процесінің кемшіліктерін анықтау;оқыту және тәрбиелеу бағдарламасының кемшіліктерін анықтау.
#11 слайд
Бұл тәсілдеме замануи талаптарға сәйкес
дамуында ауытқушылықтары бар балаларды
анықтауға барынша жақын, алайда өкінішке
орай қолданыста өте сирек кездеседі, ал өткізу
процедурасы қазіргі талаптарға сай келмейді.
Скрининг кезінде пайдаланатын әдіс- тәсілдер
жинағы көбінесе скринингтік тексеріс
таспырмаларына жауап бермейді, психолог-
педагогтардың кәсіби дайындығы дамудың
ауытқушылығын бағалауда жеткіліксіз. Бүгінгі
таңда «өтініш бойынша» скрининг жасау
алдыңғы қатарда, бірақ ол әрбір баланың
ерекшеліктерін жан-жақты зерттеуге және
психология- педагогикалық көмекке мұқтаж
балаларға көмектесу мүмкіндігін жоққа
шығарады.Ұйымдастыру формасына қарай
скрининг- зерттеу
жеке
жаппай
11 слайд
Бұл тәсілдеме замануи талаптарға сәйкес дамуында ауытқушылықтары бар балаларды анықтауға барынша жақын, алайда өкінішке орай қолданыста өте сирек кездеседі, ал өткізу процедурасы қазіргі талаптарға сай келмейді. Скрининг кезінде пайдаланатын әдіс- тәсілдер жинағы көбінесе скринингтік тексеріс таспырмаларына жауап бермейді, психолог- педагогтардың кәсіби дайындығы дамудың ауытқушылығын бағалауда жеткіліксіз. Бүгінгі таңда «өтініш бойынша» скрининг жасау алдыңғы қатарда, бірақ ол әрбір баланың ерекшеліктерін жан-жақты зерттеуге және психология- педагогикалық көмекке мұқтаж балаларға көмектесу мүмкіндігін жоққа шығарады.Ұйымдастыру формасына қарай скрининг- зерттеу жеке жаппай
#12 слайд
З аманауи скрининг- диагностиканың қазіргі
қалпын сипаттайтын бірқатар мәселелер бар:
Балаларды зерттеуге қолданатын,
әртүрлі методикаларның
көптігіне қарамастан, скрининг-
тексерудің ғылыми негізделген
және қолдануға арналған
мақұлданған аспаптардың
жетіспеушілігі анық белгілі . Скрининг-диагностиканың
методикасын өңдеудегі ең қиыны
психикалық дамуы қалыпты бала
мен психо-педагогикалық және
медико-әлеуметтік көмекті қажет
ететін балаға арналған жүйенің
критерийлерін шығару .
Скрининг- тексеруді өткізу
барысында сыналушының
эмоционалдық күйі мен дара
ерекшеліктері қазіргі
таңдағы мәселе болып
табылады .
12 слайд
З аманауи скрининг- диагностиканың қазіргі қалпын сипаттайтын бірқатар мәселелер бар: Балаларды зерттеуге қолданатын, әртүрлі методикаларның көптігіне қарамастан, скрининг- тексерудің ғылыми негізделген және қолдануға арналған мақұлданған аспаптардың жетіспеушілігі анық белгілі . Скрининг-диагностиканың методикасын өңдеудегі ең қиыны психикалық дамуы қалыпты бала мен психо-педагогикалық және медико-әлеуметтік көмекті қажет ететін балаға арналған жүйенің критерийлерін шығару . Скрининг- тексеруді өткізу барысында сыналушының эмоционалдық күйі мен дара ерекшеліктері қазіргі таңдағы мәселе болып табылады .
#13 слайд
О сы уақытқа дейін психодиагностика саласындағы көптеген мамандар
баланың сөйлеу тілі дамуының және интеллектуалды дамуының
деңгейінің бағасына, дифференциалды бұзылыстарға бағыт көрсетті.
Мамандар бұзылыстарды немесе басқа да функцияның жетіспеушілігін
өте жақсы анықтайды, бірақ ақиқатқа негізделген шамаға толық бағыт
бере алмайды, әсіресе баланың танымдық, сөйлеу қабілетін, әлеуметтік-
жекелеген міселелердің шешімі негізделген позитивті жеке
ерекшеліктерге жол сілтеу толыққанды емес. Бірақ коррекциялық-
педагогикалық процестің өнімділігі тек негативті факторларды анықтау
ғана емес, сонымен қатар бірінші кезекте – жеке психологиялық-
педагогикалық жүйені алып жүру негізінде, интеллектуалды және дара
потенциалды анықтау болып табылады. Қорытынды
13 слайд
О сы уақытқа дейін психодиагностика саласындағы көптеген мамандар баланың сөйлеу тілі дамуының және интеллектуалды дамуының деңгейінің бағасына, дифференциалды бұзылыстарға бағыт көрсетті. Мамандар бұзылыстарды немесе басқа да функцияның жетіспеушілігін өте жақсы анықтайды, бірақ ақиқатқа негізделген шамаға толық бағыт бере алмайды, әсіресе баланың танымдық, сөйлеу қабілетін, әлеуметтік- жекелеген міселелердің шешімі негізделген позитивті жеке ерекшеліктерге жол сілтеу толыққанды емес. Бірақ коррекциялық- педагогикалық процестің өнімділігі тек негативті факторларды анықтау ғана емес, сонымен қатар бірінші кезекте – жеке психологиялық- педагогикалық жүйені алып жүру негізінде, интеллектуалды және дара потенциалды анықтау болып табылады. Қорытынды
#14 слайд
Назарларыңызға рахмет !
14 слайд
Назарларыңызға рахмет !
шағым қалдыра аласыз













