#1 слайд
Қазақ баспасөзін ің фотожурналисттері ©2022 copyright

1 слайд

#2 слайд
Алғашқы фотосурет Фотография Қазақстанға 1841 жылдың 6 желтоқсанында аяқ басты. Тура сол күн i Ордада «Жәңг i р мектеб i н i ң» ашылу салтанатына Жәңг i рхан Ресейден арнайы фотограф шақыртып, осы мектепке алғаш қабылданған оқушылардың ортасында отырып түскен фотосурет i тарихтан белг i л i. 2022 Алайда, фотографияның сонау Еуропаның қақ төр i нен бастау алып, айналасы б i р-ек i жылдың i ш i нде кең-байтақ Қазақстанның жер i не жету i қаншалықты жылдам болғанымен, оның мерз i мд i баспасөз беттер i нен орын тебу i соншалықты шабандық танытуы көң i лге қаяу түс i рмей қоймайтыны анық.

2 слайд

#3 слайд
1901 жылы Бөкей ордасының жүз жылдық мерейтойына орай Петерборда өткен салтанатында II Николай патшадан фотоаппарат және оның құрал-саймандарын қоса сыйға алған Шәңгерей Бөкеев ғасыр басынан бастап қазақтың сол кездег i бетке ұстар белг i л i азаматтарының басым көпш i л i г i нің фотошеж i рел i к суреттер i н түс i р i п алса, сол кездерде жер шарының жартысын жаяу аралап, жүрген жерлер i ндег i бейтаныс халықтың қиын да күрдел i тұрмыс т i рш i л i г i н фотообьективке нысана ет i п алған сансыз суреттерд i ң иес i Әл i би Жангелдинн i ң де фотография саласындағы баға жетпес бай мұралары туралы сөз етпеуге болмайды. 2022 Б i рақ, өк i н i шке қарай, қазақтың танымал ақынының кешег i күнге дей i н танылмай келген өнер i н i ң және аты аңызға айналған революционер әр i қоғам қайраткер i н i ң артына қалдырған осы еңбектер i н i ң б i рен-сараны ғана болмаса, көпш i л i г i н i ң қолды болып, ұстағанның қолында, тастағанның жолында шашылып, i з-түзс i з жоғалып кету i өрелі жанның өзег i н өртейт i н i сөзс i з.

3 слайд

#4 слайд
Ел i м i зге қау i п-қатер төнген сұрапыл соғыстың салдарынан бұл кезде көптеген облыстық, аудандық газеттер жабылып қалды. Енд i- енд i жаңадан қалыптасып келе жатқан қазақ фотожурналистикасы осы уақытта сәл болса да тоқырауға тап болды. Оның қайта өрлеу i соғыстан кей i н елу i нш i жылдардың ек i нш i жартысынан басталды. Бұл кезде Қазақтың С.М. Киров атындағы мемлекетт i к университет i н i ң б i р топ түлег i Р.Дүйсенғалиев, С.Ақпанбетов, Б.Т i лекметов, Н.Жұбанов, Қ.Мұстафин, С.Пернебаев,Ж.Бозымбеков, Ж.Пайызов, С.Бәс i беков, А.Есмағамбетов, Д.Ег i зов фотожурналистиканың дамуына барынша үлес қосты. 2022

4 слайд

#5 слайд
Жарты ғасырдың фотошеж i рес i н жасаған Рысқали ақсақалдың өмірбаянының өз i б i рнеше бетт i толтыратын сан қилы тағдыр иес i н i ң тоқсан жастан асса да талмай, бойындағы бар қажыр- қайратымен газет-журналдарды аралап жүрет i н еңбекқорлығына таңданбасқа шараң жоқ. Қазақстан басылымдарында «Суретт i түс i рген Р.Дүйсенғалиев» деген сөз алпыс жыл бойына басылып келд i. Бұл деген i ң i з, б i зд i ң кей i пкер i м i зд i ң суреттер i жарты ғасырдан астам уақыт бойы ел i м i зд i ң газетжурналдарына азық болып келд i деген сөз. Және алпыс жылдық бай мұрасы бар. Қазақстан басылымдарын былай қойғанда, Дүйсенғалиев түс i рген фотолар АҚШ, Франция, Қытай, Болгария, Румыния, Польша, Чехословакия, Үнд i стан, Египет сынды әлемн i ң б i раз елдер i н i ң басылымдарында жарияланып жатты. Бұнымен қоса әлемн i ң жиырмадан аса елдер i нде жеке көрмелер i өт i п, көрермендер i нен өз бағасын алған. Ол к i с i өз мамандығының арқасында қазақтың маңдайына б i ткен Жамбыл Жабаев, Д i нмұхамед Қонаев, Мұхтар Әуезов, Бауыржан Момышұлы, Ғабит Мүс i репов, Ахмет Жұбанов, Қаныш Сәтбаев, Ғарифолла Құрманғалиев, Күләш Байсей i това, Жұбан Молдағалиев сынды талай-талай ұлы тұлғалармен дәмдес-тұздас болған. Солармен б i рге жүр i п, б i рге тұрған. Дүние жимай, дос жиған. Және сол ақиық азамат достарының фотосуреттер i нен мұрағат жасаған. 2022 Рысқали ДҮЙСЕНҒАЛИЕВ 1916- 2006

5 слайд

#6 слайд
Бек ағамыз журналистикаға кеш келді. Алматы облысы Кеген өңірінің тумасы мектепті бітірген кезде Ұлы Отан соғысы жүріп жатқан. Ол кезде жастардың майданға сұрануы заңды нәрседей. 1943 жылы 18-ге толғанда әскерге алынып, 1950 жылға дейін қызмет етті. Жұрттың көпшілігі Батысқа аттанса, Бекең Шығысқа, Жапонияға қарсы соғысқа барды. Әскерде жеті жыл жүріп оралғанда, оның мамандығы жоқ еді. Бекмұхамбет Қазақ университетінің журналистика факультетіне түседі де, оны 1956 жылы бітіріп шығады. Бек ағамыз бар-жоғы фотожурналистикаға 20 жылдай ғана еңбек етті және лайықты еңбек етті деп айтуымыз керек. Ол «Фото ісі» деген кітап жазып қалдырды. Сол оқулықпен талай адам фотожурналистикаға келді деп сеніммен айта аламыз. Бұл кітап университетте сол тұста оқулық ретінде пайдаланылды. Бір өкінетін жайт: Бекмұхамбет Тілекметов ағамыздың шығармашылығына бас-көз болар ешкімнің жоқтығы. Кезінде не керемет дүниелерінің газетке жарияланғанын, көрмелерге қойылғанын көрдік. Бірақ түпнұсқасының қайда қалғанын білмейміз. Әйтпесе, оның одақтық, республикалық көрмелердің дипломын алған «Металлургтер», «Алтын дән», «Ілені құрықтау», «Бауыржан Момышұлы» деген сияқты фотосуреттері нағыз шығармашылық туындылар еді ғой. 2022Бекмұхамбет ТІЛЕКМЕТОВ 1925- 1975

6 слайд

#7 слайд
Қ азақта фотот i лш i л i кпен айналысқан адам көп сияқты. Нег i з i, олай емес. Оның соңына түс i п, нанын жегендер саусақпесанарлықтай ғана. Жүн i сбек Пайызов сол аз шоғырдың қатарына жатады. Журналға дей i н ол Алматы облыстық «Коммунизм таңы» (бүг i нде «Жет i су») газет i н i ң секретариат бөл i м i нде жұмыс i стеген. Сонан соң осы «Б i л i м және еңбек» журналына қызметке шақырылған. Ол кезде журнал жаңадан шығып жатқандықтан, редакцияның арнайы фотот i лш i с i болмаған. Сол себепт i де, басшылар Жүкеңе «с i з айналысып көрсең i з қайтед i?» деп қолқа салған. Сөйт i п, ойламаған жерден жұмысы өзгер i п, фотот i лш i болып шыға келген. Қазақ оқырманына, оның i ш i нде жастарға арналған жалғыз ғылымикөпш i л i к журнал болғандықтан, фотот i лш i Жүн i сбек Пайызов, нег i з i нен, Ұлттық академияның ғылыми- зерттеу институттарының және жоғары оқу орындарының өм i р i нен фотосуреттер түс i р i п отырған. Сондықтан да, Жүкеңн i ң жеке мұрағатында Қазақстан ғылымының фотошеж i рес i бар деуге болады. Қаныш Сәтбаев, Әлкей Марғұлан, Ақжан Машани сияқты алыптарымыздың, басқа да танымал ғалымдарымыздың сирек кездесет i н фотосуреттер i н жұрттың Жүн i сбек ағамыздан аттай қалап, сұрап алып кет i п жүрген i н талай көрд i к. Фотоаппаратын мойнына асы - нып, фотот i лш i Жүн i сбек Пайызов республиканың өнд i р i с орындарын, шаруашылықтарын да жи i аралаған. Алматы, бұрынғы Талдықорған об - лыстарында Жүкең бармаған ауыл жоқ десе де болғандай. 2022Жүнісбек ПАЙЫЗОВ 1930-2002

7 слайд

#8 слайд
Белгілі фототілші Қайрат Мұстафин қазақтың клас - сик жазушысы Ғабиден Мұстафинн i ң отбасында, Қарағанды қаласында дүниеге келд i. Орта мектепт i б i т i ргеннен кей i н Ук - раинадағы Олевск ұшқыштар училищес i не қабылданып, бортрадист мамандығын меңгерд i. Б i рақ бұдан кей i нг i өм i р жолы басқа бағытта өрб i д i, ол фотот i лш i қызмет i н қалап, бар өм i р i н журналистиканың осы саласына арнады. Ол б i р жағынан, рес - публиканың ресми тұлғаларымен б i рге жүр i п, оларды сурет- ке тартуға рұқсат алған сол кездег i б i рден-б i р беделд i фо- тосуретш i болды. 2022Ек i нш i жағынан, ұзақ жыл бұқаралық ақпарат құралдары саласында еңбек еткенд i ктен де, елд i ң бүк i л өм i р i н қамтуға мүмк i нд i к алды. Ол ұзақ жылдар бойы Қазақ телеграф агентт i г i нде тынымсыз еңбек етт i. Түс i рген суреттер i сол кез - дег i бүк i лодақтық, халықаралық фотокөрмелерге қойылып, жоғары бағаланып, лайықты марапатталды.Қайрат МҰСТАФИН 1932-2005

8 слайд

#9 слайд
• 1929 жылы Атырау облысы Қызылқоға ау - даны Тасшағыл ауылында туылған. Батыс Қазақстан облысы Тайпақ ауданындағы Қызылжар орта мектебінде білім алған. Еңбек жолын • 1945–49 жылдар арасында Орал мал зауытында бухгалтер қызметінен бастаған. • 1949–52 жылдары Совет Армиясы қатарында әскери міндетін өтеген. 1952–56 жылдары бұрынғы Гурьев облыстық мәдениет басқармасында аға инспектор, облыстық өндірістік кооперациясы кәсіподақ мекемесінде инженер-инспектор қызметтерін атқарған. 1956–61 жылдары С.М.Киров атындағы (қазіргі әл- Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) Қазақ мемлекеттік университетін журналист мамандығы бойынша аяқтаған. • 1961–90 жылдары «Қазақстан әйелдері» журналында әдеби тілші, кейін фототілші қызметтерін атқара жүріп, өзі білім алған Қазақ мемлекеттік университетінде студенттерге дәріс берген. • Н.Жұбанов КСРО-ның еңбек медалімен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің грамотасы және Құрмет грамоталарымен марапатталды. Ол КСРО Журналистер одағының мүшесі, Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты. Қазақстанның мә-дениет қайраткері. 2022 Нұрғожа ЖҰБАНОВ 192 9

9 слайд

#10 слайд
Адамның қызмет i оған деген құрметт i ң өлшем i болмайтын жағдай көп кездесед i. Б i реуд i ң қызмет i н сыйлап, көз i нше құрмет көрсет i п жатады. Сол қызметтен айырылған соң, кейб i реулер құрметтен де айырылады. Сиез Бәс i беков ағамыз басқалар қорқып сыйлайтын қызметте болмаған адам. Сөйтсе де, ешқашан құрметтен шет қақпай қалған да емес. Ол фото - журналист, фотот i лш i болды. Қорқытатын қызмет емес, i здеген i жақсылық, сол жақсылықтың жаршысындай болған адам. Оқ - та-текте олардың объектив i не келеңс i з жағдайлар, кемш i л i ктер де i л i н i п қалады. Б i рақ, нег i зг i i здейт i н i – жақсы жаңалық, жақсы адамдар. Сәкеңн i ң сол қысқа өм i рбаянында соғыс алты жасында әкеден айырғаны, он ек i жасында шешеден айырылғаны, со - ңынан ерген жалғыз Сер i г i ол да қайтыс болғаны, б i рақ пана - сыз жет i м атанбағаны, соғыстан жарақат алып қайтқан ағасы Сабырғали (әкес i н i ң i н i с i), апасы Биғаш (әкес i н i ң қарындасы), әжес i Қадишаның қамқорлығында болғаны айтылады. Б i рақ б i з б i лет i н Сәкеңн i ң туыстары, құдай көп көрмес i н, баршылық ед i. Сол туысқандары Сәкеңн i ң елу жастық, алпыс жастық мерей - тойларын атап өтт i. 2022 Сиез БӘСІБЕКОВ 1936- 2000

10 слайд

#11 слайд
Назар аударғандарыңызғ а рахмет!!! 2022

11 слайд