Қазақтың ұлттық ойындары және түрлері
Қазақтың ұлттық ойындары және түрлері

#1 слайд
І. Ұйымдастыру кезеңі
1. Сәлемдесу
2. Шаттық шеңберін құру
1 слайд
І. Ұйымдастыру кезеңі 1. Сәлемдесу 2. Шаттық шеңберін құру
#2 слайд
Топқа бөлу. «Шашу» әдісі арқылы
2 слайд
Топқа бөлу. «Шашу» әдісі арқылы
#3 слайд
Психологиялық тренинг. «Миға шабуыл» әдісі
Қоржын ішіндегі заттарды қолмен
ұстап, не зат екенін айту қажет
3 слайд
Психологиялық тренинг. «Миға шабуыл» әдісі Қоржын ішіндегі заттарды қолмен ұстап, не зат екенін айту қажет
#4 слайд
Кестедегі әріптерді берілген сандардың
ретімен қойып жаңа сабақтың тақырыбына
қатысты сөйлем шығару
6,42,8,15,12,
21,8,20,8,30,28,36,36,8,15,12,21,8,20.
2579
3АҚЙ*
4ЫНЛТ
6ОҰС*
Сандармен сырласу
4 слайд
Кестедегі әріптерді берілген сандардың ретімен қойып жаңа сабақтың тақырыбына қатысты сөйлем шығару 6,42,8,15,12, 21,8,20,8,30,28,36,36,8,15,12,21,8,20. 2579 3АҚЙ* 4ЫНЛТ 6ОҰС* Сандармен сырласу
#5 слайд
АСЫҚ ОЙЫНЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАРИХЫ
5 слайд
АСЫҚ ОЙЫНЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТАРИХЫ
#6 слайд
Мақсаты:
-асық ойыны және оның шығу
тарихымен танысу; асық ойынына
деген қызығушылықтарын арттыру;
-асық атаулары мен ойын түрлерімен
танысу;
-асық ойнау арқылы дәлдікке ,
мергендікке, ептілікке , әділдікке
үйрену;
- ұлтымыздың құндылықтарын
қастерлеу.
6 слайд
Мақсаты: -асық ойыны және оның шығу тарихымен танысу; асық ойынына деген қызығушылықтарын арттыру; -асық атаулары мен ойын түрлерімен танысу; -асық ойнау арқылы дәлдікке , мергендікке, ептілікке , әділдікке үйрену; - ұлтымыздың құндылықтарын қастерлеу.
#7 слайд
Қазақтың ұлттық ойындарының
бірі – асық ойыны. Бұл ойын
ертеден мал шаруашылығымен
айналысқан ата-бабаларымыздың
қолданысында келе жатқан көне
ойын түрі. Ерте кезде әр
қазақтың балалары мен
жастарының бас қосуының
негізінде асық ойыны
ойнатылатын.
7 слайд
Қазақтың ұлттық ойындарының бірі – асық ойыны. Бұл ойын ертеден мал шаруашылығымен айналысқан ата-бабаларымыздың қолданысында келе жатқан көне ойын түрі. Ерте кезде әр қазақтың балалары мен жастарының бас қосуының негізінде асық ойыны ойнатылатын.
#8 слайд
https://youtube.com/watch?v=1rx2O6p14NM&si=
6FCn4i_agfQuxrpA
«Кюар код» әдісі
8 слайд
https://youtube.com/watch?v=1rx2O6p14NM&si= 6FCn4i_agfQuxrpA «Кюар код» әдісі
#9 слайд
Асық – төрт түлік мал мен
қоңыр аңның санының орта
тұсында орналасқан асық
жіліктен алынады. Оның
түрлері көп.
9 слайд
Асық – төрт түлік мал мен қоңыр аңның санының орта тұсында орналасқан асық жіліктен алынады. Оның түрлері көп.
#10 слайд
Сақа – асықтың үлкен әрі
шымыр түрі. Ол көбінесе
қошқардың асығы болып
келеді.
Кеней – көпшілік
ойнауға арналған
қарапайым асықтар.
Шүкейт – жас малдың
асығы.
Көктабан – қорғасын
құйылған
салмақты сақа асық.
Құлжа – арқардың асығы.
Ешкімек – ешкінің асығы.
Топай – сиырдың асығы.Жабай – ірі асықты айтады.
АСЫҚ ТҮРЛЕРІ
10 слайд
Сақа – асықтың үлкен әрі шымыр түрі. Ол көбінесе қошқардың асығы болып келеді. Кеней – көпшілік ойнауға арналған қарапайым асықтар. Шүкейт – жас малдың асығы. Көктабан – қорғасын құйылған салмақты сақа асық. Құлжа – арқардың асығы. Ешкімек – ешкінің асығы. Топай – сиырдың асығы.Жабай – ірі асықты айтады. АСЫҚ ТҮРЛЕРІ
#11 слайд
.
Асық атаулары
Алшы – асықтың
тәйкеге қарама-қарсы
жағы яғни алшы тұруы.
Тәйке – асықтың
алшыға қарама-қарсы
жағы.
Бүк – асықтың дөңес
жағының жоғары
қарап түсуі.
Шіге – асықтың
қуыс жағының
жоғары қарап түсуі.
Омпы – асықтың
ашасы немесе мұртша
жағы жоғары қарап
түсуі немесе тік тұрып
қалуы.
11 слайд
. Асық атаулары Алшы – асықтың тәйкеге қарама-қарсы жағы яғни алшы тұруы. Тәйке – асықтың алшыға қарама-қарсы жағы. Бүк – асықтың дөңес жағының жоғары қарап түсуі. Шіге – асықтың қуыс жағының жоғары қарап түсуі. Омпы – асықтың ашасы немесе мұртша жағы жоғары қарап түсуі немесе тік тұрып қалуы.
#12 слайд
.
Асық
ойынының
түрлері
Ханталапай
Құмар
Тас қала
Бес асық
Топай
Үш табан
Алшы
ойыны
Асықты тігіп ойнау
12 слайд
. Асық ойынының түрлері Ханталапай Құмар Тас қала Бес асық Топай Үш табан Алшы ойыны Асықты тігіп ойнау
#13 слайд
Ойын шарты: «Талапай - ау, талапай, табылды ойын алақай» -
деп, қоржындағы асықтарды отырған балалардың алдына шашады.
Балалар жарыса «Ханталапай» деп дауыстап, асықтарды таласып,
бөліп алады. Жинаған асықтардың ішінен әр бала ойынға бес
асықтан тігеді. Хан асығы қолына түскен бала алғашқы болып
ойынды бастайды. Сонымен бірге балалар бүк асықпен бүк
асықты, шік асық пен шік асықты ату арқылы мергендік танытып,
асық жинайды. Асықтарды бір - біріне тигізе алмаған жағдайда
ойын жүргізушінің сұрақтарына жауап береді. Екінші рет тигізе
алмаған жағдайда ойын кезегі келесі балаға беріледі. Ойын
осылайша жалғаса береді. Ойын соңында хан асығын ұтып алған
бала жеңімпа атанады.
ХАНТАЛАПАЙ
13 слайд
Ойын шарты: «Талапай - ау, талапай, табылды ойын алақай» - деп, қоржындағы асықтарды отырған балалардың алдына шашады. Балалар жарыса «Ханталапай» деп дауыстап, асықтарды таласып, бөліп алады. Жинаған асықтардың ішінен әр бала ойынға бес асықтан тігеді. Хан асығы қолына түскен бала алғашқы болып ойынды бастайды. Сонымен бірге балалар бүк асықпен бүк асықты, шік асық пен шік асықты ату арқылы мергендік танытып, асық жинайды. Асықтарды бір - біріне тигізе алмаған жағдайда ойын жүргізушінің сұрақтарына жауап береді. Екінші рет тигізе алмаған жағдайда ойын кезегі келесі балаға беріледі. Ойын осылайша жалғаса береді. Ойын соңында хан асығын ұтып алған бала жеңімпа атанады. ХАНТАЛАПАЙ
#14 слайд
Балалар асықтарды бірінің үстіне бірін пирамида етіп жияды.
Оның қашықтығы 7 - 8 метрден кем болмайды. Ойынды
бірінші болып бастайтын ойыншыны анықтау үшін сақаларын
иіреді. Кімнің сақасы бұрын алшы түссе ойынды сол бастап,
қалғандары да осы тәртіппен өз кезектерін алады.Алшы бірінші,
тәйке екінші, бүге үшінші, шіге төртінші.
Атушы «Тас қалаға» сақасын дәл тигізіп, бір асықты шеңберден
шығарса, ойынды жалғастырып, сақасы түскен жерден қайта
атады. Шеңберден атып шығарған асықтарын ала береді. Егер
бірінші атушы тигізе алмаса, онда екінші ойыншы атады. Егер
атқан ойыншы «Тас қаланы» бұзып, бірақ асықты шеңберден
шығара алмаса, онда айыбын қосып «Тас қаланы» қайта
түрғызады. Егер атушы тас қаланы бұзып бір асықты шеңберден
шығарса, онда қалған асықтарды шеңберден шығара алмағанға
дейін атады.
ТАС ҚАЛА
14 слайд
Балалар асықтарды бірінің үстіне бірін пирамида етіп жияды. Оның қашықтығы 7 - 8 метрден кем болмайды. Ойынды бірінші болып бастайтын ойыншыны анықтау үшін сақаларын иіреді. Кімнің сақасы бұрын алшы түссе ойынды сол бастап, қалғандары да осы тәртіппен өз кезектерін алады.Алшы бірінші, тәйке екінші, бүге үшінші, шіге төртінші. Атушы «Тас қалаға» сақасын дәл тигізіп, бір асықты шеңберден шығарса, ойынды жалғастырып, сақасы түскен жерден қайта атады. Шеңберден атып шығарған асықтарын ала береді. Егер бірінші атушы тигізе алмаса, онда екінші ойыншы атады. Егер атқан ойыншы «Тас қаланы» бұзып, бірақ асықты шеңберден шығара алмаса, онда айыбын қосып «Тас қаланы» қайта түрғызады. Егер атушы тас қаланы бұзып бір асықты шеңберден шығарса, онда қалған асықтарды шеңберден шығара алмағанға дейін атады. ТАС ҚАЛА
#15 слайд
Ойын тегіс жерде ойналады. Көмбенің ортасына түзу сызық
сызады. Оған жағалай асық тізіледі (топай). Ойынды бастаушы
асық тігілген жерден бес табанға тең аралықты белгілеп алып,
шеңбер тартады. Ойыншылар шеңберге кірмей (баспай) ортадағы
асықты атады. Сақа тиген асық міндетті түрде шеңберден шығуы
керек. Кім шеңберден көп асық шыңарса сол ұтады.
БЕС ТАБАН
15 слайд
Ойын тегіс жерде ойналады. Көмбенің ортасына түзу сызық сызады. Оған жағалай асық тізіледі (топай). Ойынды бастаушы асық тігілген жерден бес табанға тең аралықты белгілеп алып, шеңбер тартады. Ойыншылар шеңберге кірмей (баспай) ортадағы асықты атады. Сақа тиген асық міндетті түрде шеңберден шығуы керек. Кім шеңберден көп асық шыңарса сол ұтады. БЕС ТАБАН
#16 слайд
Әр ойыншыда бес асықтан болады. Төрт асық бір түспен, хан басқа
түспен боялады.
Ойын мазмұны. Ойын кезегі асықтарды иіру арқылы анықталады.
Асығы алшысынан түскен ойыншы ойнау кезегіне ие болады. Бірінші
ойыншы ойынның ережесін бұзғанша ойнайды. Кейін ойынға екінші,
үшінші ойыншы өз кезегімен кіріседі. 6 ж.,7 ж.,12 және ұпайдан басқа
ойындар бір қолмен ойналады. Ойыншы жерден (кілемнен) асықтарды
алғанда, асық алатын қолы басқа асықтарға тимеуі және кілемде жатқан
ойын асықтары бір- біріне тимеуі керек, екінші қолы тізесінің үстінде
болуы шарт. Әр жаттығудан кейін ойынды бекіту. Әр жаттығуда хан бірден
алынады, басқа жағдайда ойын кезегі келесі ойыншыға өтеді. Егер ереже
бұзылса, кезек келесі ойыншыға беріледі. Ойын жалғасы әрекеттің
бұзылған жерінен басталады.
БЕС АСЫҚ
(Қыздар ойыны)
16 слайд
Әр ойыншыда бес асықтан болады. Төрт асық бір түспен, хан басқа түспен боялады. Ойын мазмұны. Ойын кезегі асықтарды иіру арқылы анықталады. Асығы алшысынан түскен ойыншы ойнау кезегіне ие болады. Бірінші ойыншы ойынның ережесін бұзғанша ойнайды. Кейін ойынға екінші, үшінші ойыншы өз кезегімен кіріседі. 6 ж.,7 ж.,12 және ұпайдан басқа ойындар бір қолмен ойналады. Ойыншы жерден (кілемнен) асықтарды алғанда, асық алатын қолы басқа асықтарға тимеуі және кілемде жатқан ойын асықтары бір- біріне тимеуі керек, екінші қолы тізесінің үстінде болуы шарт. Әр жаттығудан кейін ойынды бекіту. Әр жаттығуда хан бірден алынады, басқа жағдайда ойын кезегі келесі ойыншыға өтеді. Егер ереже бұзылса, кезек келесі ойыншыға беріледі. Ойын жалғасы әрекеттің бұзылған жерінен басталады. БЕС АСЫҚ (Қыздар ойыны)
#17 слайд
Қорытынды. «Спинер әдісі»
Жаңа сабаққа қатысты сұрақтарға
жауап беру
17 слайд
Қорытынды. «Спинер әдісі» Жаңа сабаққа қатысты сұрақтарға жауап беру
#18 слайд
Кері байланыс. «Бір шәугім шәй»
Өте жақсы
түсіндім
Жақсы түсіндім
Әлі де іздену керек
18 слайд
Кері байланыс. «Бір шәугім шәй» Өте жақсы түсіндім Жақсы түсіндім Әлі де іздену керек
#19 слайд
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАҚМЕТ!
АСЫҚТАРЫҢЫЗ АЛШЫСЫНАН ТҮССІН!!!
19 слайд
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАҚМЕТ! АСЫҚТАРЫҢЫЗ АЛШЫСЫНАН ТҮССІН!!!
шағым қалдыра аласыз













