Қазақтың ұлттық ою-өрнектері
Қазақтың ұлттық ою-өрнектері

#1 слайд
Қазақтың ұлттық
ою-өрнектері
1 слайд
Қазақтың ұлттық ою-өрнектері
#2 слайд
Ою-өрнек, орнамент (лат. ornamentum –
әсемдеу, сәндеу) – әр түрлі заттарды (үй-іші
мүліктері, тоқыма бұйымдар, еңбек құралдары
, қару-жарақ), архитектуралық ғимараттарды
әшекейлеуге арналған, жүйелі ырғақпен
қайталанып отыратын әрі үйлесімділікке
құрылған өрнек-нақыштар.
2 слайд
Ою-өрнек, орнамент (лат. ornamentum – әсемдеу, сәндеу) – әр түрлі заттарды (үй-іші мүліктері, тоқыма бұйымдар, еңбек құралдары , қару-жарақ), архитектуралық ғимараттарды әшекейлеуге арналған, жүйелі ырғақпен қайталанып отыратын әрі үйлесімділікке құрылған өрнек-нақыштар.
#3 слайд
«Қошқармүйіз» ою-өрнегі қойдың төбесі
мен екі жаққа иіріле түскен мүйіз
бейнесінде келіп, оның қолтық тұсынан
қойдың құлағын долбарлайтын тағы бір
шолақ мүйіз тәрізді екі буын шығып
тұрады. Одан байқаған адамға қошқардың
тұмсық бейнесі аңғарылады.
3 слайд
«Қошқармүйіз» ою-өрнегі қойдың төбесі мен екі жаққа иіріле түскен мүйіз бейнесінде келіп, оның қолтық тұсынан қойдың құлағын долбарлайтын тағы бір шолақ мүйіз тәрізді екі буын шығып тұрады. Одан байқаған адамға қошқардың тұмсық бейнесі аңғарылады.
#4 слайд
Арқармүйіз деп аталатын ою-өрнек
қойдың мүйізін бейнелейтін оюдың түрі.
Бұл элемент «қошқармүйізге» өте ұқсас,
бірақ, оған қарағанда шиыршықтанып,
тармағы одан көбірек болып келеді
(кілем, тұскиіз, сыр- мақ, кесте, киім-
кешек пен үй жиһаздарында кездеседі).
4 слайд
Арқармүйіз деп аталатын ою-өрнек қойдың мүйізін бейнелейтін оюдың түрі. Бұл элемент «қошқармүйізге» өте ұқсас, бірақ, оған қарағанда шиыршықтанып, тармағы одан көбірек болып келеді (кілем, тұскиіз, сыр- мақ, кесте, киім- кешек пен үй жиһаздарында кездеседі).
#5 слайд
«Қосмүйіз» ою-өрнегі қойдың, ешкінің,
сиырдың екі мүйізін ғана бейнелейді және
кейде «ырғақ», кейде «ілмек» деп аталатын
оюларды «қосмүйіз» дейді. Үй жиһаздары
мен тұрмыстық заттарды,киім-кешек, қару-
жарақтарды безендіру үшін пайдаланатын
қой, ешкі, сиыр, бұғы, марал сияқты
жануарлардың қос мүйізін бейнелейтін ою-
өрнек. Қазіргі кезде «қосмүйіз» ою-өрнегін
сәукелеге, айыр қалпақтың төбесіне, шетіне,
қамзолдың алдыңғы жағына, етіктің
қонышына салады.
5 слайд
«Қосмүйіз» ою-өрнегі қойдың, ешкінің, сиырдың екі мүйізін ғана бейнелейді және кейде «ырғақ», кейде «ілмек» деп аталатын оюларды «қосмүйіз» дейді. Үй жиһаздары мен тұрмыстық заттарды,киім-кешек, қару- жарақтарды безендіру үшін пайдаланатын қой, ешкі, сиыр, бұғы, марал сияқты жануарлардың қос мүйізін бейнелейтін ою- өрнек. Қазіргі кезде «қосмүйіз» ою-өрнегін сәукелеге, айыр қалпақтың төбесіне, шетіне, қамзолдың алдыңғы жағына, етіктің қонышына салады.
#6 слайд
«ТҮЙЕТАБАН» ою-өрнегі түйенің басқан
ізін долбарлайтын күрделі ою-өрнек. Ол
кейде «қарта», «қарға», «қызылайыр» ою-
өрнегіне ұқсайды. Қатар тұрған S тәрізді екі
сызық қатарласып қосылмайды, түйенің
табанына ұқсас екі жарты сопақша
дөңгеленіп келетін ою. Түйетабан деп
аталатын көп гүлді, үлпек басты тікені бар
есімдік ол да түйенің табанына ұқсас екі
жарты, оны кей жерлерде «табақ» өрнегі деп
атайды.
6 слайд
«ТҮЙЕТАБАН» ою-өрнегі түйенің басқан ізін долбарлайтын күрделі ою-өрнек. Ол кейде «қарта», «қарға», «қызылайыр» ою- өрнегіне ұқсайды. Қатар тұрған S тәрізді екі сызық қатарласып қосылмайды, түйенің табанына ұқсас екі жарты сопақша дөңгеленіп келетін ою. Түйетабан деп аталатын көп гүлді, үлпек басты тікені бар есімдік ол да түйенің табанына ұқсас екі жарты, оны кей жерлерде «табақ» өрнегі деп атайды.
#7 слайд
«Сынықмүйіз» морт сынған тік
төртбұрыш жасап, төрт рет ішке қарай
иіледі. Бұл ою-өрнек кілемдерді,
шилерді, басқұр мен алашаларды,
сондай-ақ әр түрлі қалталарды
безендіру үшін пайдаланылады, ал
сырт көрінісі малдың сынған мүйізіне
ұқсайды.
7 слайд
«Сынықмүйіз» морт сынған тік төртбұрыш жасап, төрт рет ішке қарай иіледі. Бұл ою-өрнек кілемдерді, шилерді, басқұр мен алашаларды, сондай-ақ әр түрлі қалталарды безендіру үшін пайдаланылады, ал сырт көрінісі малдың сынған мүйізіне ұқсайды.
#8 слайд
«ОМЫРТҚА» ою-өрнегін кестелерден,
өрме шилерден, сүйек пен ағаштан жасалған
бұйымдардан жиі көреміз. Бұл өрнек түрі
омыртқаның түрін тұспалдайды, ол әр түрлі
үйлесімде түрленіп, ою композиңиясының
ортасына және жиегіне қолданылады.
8 слайд
«ОМЫРТҚА» ою-өрнегін кестелерден, өрме шилерден, сүйек пен ағаштан жасалған бұйымдардан жиі көреміз. Бұл өрнек түрі омыртқаның түрін тұспалдайды, ол әр түрлі үйлесімде түрленіп, ою композиңиясының ортасына және жиегіне қолданылады.
шағым қалдыра аласыз













