Құрастырмалы темірбетон және бетон бұйымдары

#1 слайд
ҚҰРАСТЫРМАЛЫ ТЕМІРБЕТОН ЖӘНЕ БЕТОН БҰЙЫМДАРЫ ПӘНІ: «ҚҰРЫЛЫС МАТЕРИАЛДАРЫ ЖӘНЕ БҰЙЫМДАРЫ» Жумабаева Лидия Қонарбайқызы- ЖШС «Есенов колледжі» арнайы пән оқытушысы

1 слайд

#2 слайд
Сабақ жоспары: 1. Бетон және оның түрлері 2. Бетонның қасиеттері, оларға күтім жасау 3. Қазақстандағы бетон өндірісі 4. Темірбетон және оның құрамы, қасиеттері 5. Құрылыста қолданылатын темірбетон бұйымдары 6. Темірбетоннан құрастырылған ірі конструкциялар (отандық, шетелдік )

2 слайд

#3 слайд
Бетон дегеніміз -жасанды тас материалы байланыстырғыш материалды, суды майда және ірі толықтырғыштарды біріктіріп қалыптап және қатайту арқылы пайда болған қоспа. Бұл материалдардың қоспасын қатаюға дейін бетон қоспасы деп аталады. Бетон құрылыстың барлық саласында негізгі құрылыс материалы болып табылады. Қазіргі кезде құрылыс саласында бетонның көптеген түрлері қолданылады. Құрылыста бетондарды топталуына байланысты қолдануға болады. Бетондар орташа тығыздығы, байланыстырғыш түріне байланысты топталады. Көптеген бетондардың құрамы тығыздығына, толтырғыштардың түріне байланысты болады.

3 слайд

#4 слайд
Бетон , ( французша : bton, лат. b і tumen — тау шайыры),  құйматас  — жасанды тас  материал ; байластырғыш заттар ( цемент ,  гипс ,  алебастр ,  әктас , т.б.), су (кейде сусыз) және толтырғыш материалдар  (құм, малтатас, қиыршықтас , т.б.), кейде арнайы үстеме заттар қоспасының қатаюы нәтижесінде алынады; маңызды құрылыс материалы. Қоспа қалыпқа құйылғанға дейін бетон қоспасы деп аталады. Бетон жалпы 4000 жыл бұрын (Ежелгі Месопотамия) белгілі болған, сонан соң Ежелгі Римде кеңінен қолданған. 1824 году Джозеф Аспдин портландцементті патенттеген соң, 1796 году Джеймс Паркер италяндық римдік цемент деген атпен патентеген. Әлемде бетон өндіруде алда Кытай (430 млн м³ в 2006)

4 слайд

#5 слайд
Бетонның ең басты қасиеті оның беріктілігінде. Беріктілігі негізінен байластырғыш материалдардың түрі мен сапасына, бетонның орташа тығыздығына байланысты. Сондай-ақ, ол бетон бұйымдарының маркасымен (сығымға  беріктілік шегімен , осьтік созылуымен немесе иілу кезіндегі созылуымен) сипатталады. Цемент және құм . Бетонды алғаш рет ертедегі римдіктер күмбез, арка сияқты әсемдік-сәндік құрылыстарда пайдаланған. Рим империясының күйреуімен бетонды пайдалану тоқтап, тек 18 ғасырда  Батыс Еуропа  елдерінде қайта қолданылды. 20 ғасырдың 40-жылдарынан бастап  құрылыстың  қарқынды дамуына байланысты Қазақстанда бетон кеңінен пайдаланыла басталды. Қазіргі уақытта  Теміртау  мен  Павлодарда   кеуек бетон ,  Астана ,  Алматы ,  Семей ,  Шымкент ,  Атбасар  қалаларында  керамзит бетон , ал  Теміртау  қаласында  отқа төзімді бетон  өндіріледі https:// www.youtube.com/watch?v=zAAR5Bu7Cj0 - Цемент өндіру

5 слайд

#6 слайд
 Цемент пен толтырғыш тастардың қоспасына су қосқанда, химиялық реакция (гидротация) басталады, соның нәтижес i нде с i л i кпе зат – гель пайда болады, қосылымның кей бөл i г i химиялық реакцияға түспейд i, кристалл рет i нде бөл i нед i. Араласу процес i нде гель толтырғыш тастардың түй i рлер i н б i р i кт i р i п, уақыт өткен сайын i р i кристалл бөлшектерге айналдырады. Гель қатайып, цемент тасына айналады да, б i ртұтас қатты бетон пайда болады . https://www.youtube.com/watch?v=mwShomJ5B6k

6 слайд

#7 слайд
 Сөйт i п, бетон құрылымы б i ркелк i емес, цемент тастарынан тұратын кең i ст i к тор, ол құм мен i р i л i г i әртүрл i ұсақ шағыл тастан құралады, бұл толтырғыш түй i рлердің арасында қуыстар (микропоры, капилляры) болады. Ол қуыстар химиялық жолмен байланыспаған судан, су буынан және ауадан тұрады.  Физикалық жағынан қарағанда бетон деген i м i з құрылымы б i ркелк i емес, үш түрл i күйде - қатты, сұйық және газ түр i нде болатын капиллярлы-саңылаулы (қуысты) материал.

7 слайд

#8 слайд
БЕТОНДАР КЕЛЕС I БЕЛГ I ЛЕР I АРҚЫЛЫ ТОПТАЛАДЫ: Құрамы бойынша- тығыз, кеуект i қуысты, i р i қуысты; Тығыздығы бойынша- өте ауыр , ауыр , орташа ; жең i л Тұтқыр қоспа түр i бойынша– цементт i, полимерцементт i, i збест i, гипст i, аралас және арнайы қоспалы; Толтырғыш түр i бойынша - тығыз толтырғышты (гравий, щебень, кварц құмы), қуысты арнайы толтырғышты. Қуысты толтырғыш рет i нде табиғи (перлит, пемза, ракушечник), жасанды (керамзит, шлак және т.б.) толтырғыштар қолданылады.

8 слайд

#9 слайд
Бетонды төсегеннен кейін қоспаның 1-2 сағат ішінде ағып кетуін тексеріп, ақауларды жою қажет, қоспаның әлі де икемді болуы қажет. Егер жарықтар табылса, оларды дірілмен жою керек. Бетон құйғаннан кейін ашық беттер болмауы керек - оны күн мен желден қорғау үшін полиэтиленмен, брезентпен  жабу керек. Қыста бетон төсеуге болады, бірақ бұл қосымша шарттарды сақтауды қажет етеді.  Массаны құйғаннан кейін құрылымды мүмкіндігінше оқшаулау керек. Жылытуды электрмен қамтамасыз етуге немесе полистиролмен, минералды жүнмен, үгінділермен, шүберекпен немесе сабанмен жабуға болады.  Бетон өндірісінде судың қату шегін төмендететін арнайы қоспаларды қолдануға болады. Жылы мезгілде күтім жасау жөніндегі нақты шаралардың негізгі мақсаты - бетінің кебуіне жол бермеу. Барлық ашық жерлерді желден және күн сәулесінен мұқият қорғау керек. Осы мақсатта бетон конструкциясы ылғалға төзімді жабындармен жабылған - бурлап немесе брезент. Кептіруден қорғаудың рөлін пластикалық пленка орындай алады. Егер мұндай материалдар болмаса, бетоннан кейін 2-4 сағат өткен соң, бетіне үгінділер немесе құм себіліп, су құйып алуға болады. 

9 слайд

#10 слайд
Бетонға күтім жасау

10 слайд

#11 слайд
 Бетонның сығылуға бер i кт i г i, созылуға қарағанда, 15-20 есе үлкен. Осыған байланысты и i луге немесе созылуға жұмыс i стейт i н бетон конструкциялар өте үлкен көлемд i және ауыр салмақты болып, практикалық жағынан қолдануға ти i мс i з болар ед i. Кер i с i нше, болат созылуға да, сығылуға да жақсы жұмыс жасайды. Осындай қасиеттер i н пайдалана отырып, бетон i ш i не болат арматура орналастыру арқылы жаңа тем i рбетон конструкциясын жасауға мүмк i нд i к туды.

11 слайд

#12 слайд
Бетонның беріктілігі цементің түрімен активтілігіне, цементтің суға қатынасының мәніне, толтырғыштың беріктігіне, бетон қоспасының нығыздалу дәрежесіне және қатаю уақытына байланысты болады. Бетон топтарының негізгі сығылып сынғандағы беріктілігі бойынша мынадай топтарға бөлінеді: В1; В1,5; В2,5; В3,5; В5; В7,5; В10; В12,5; В15; В20; В25; В30; В40; В50; В55; В60. Бетонның беріктілігі цементтің түрімен активтілігіне, цементтің суға қатынасының мәніне, толтырғыштың беріктігіне, бетон қоспасының нығыздалу дәрежесіне және қатаю уақытына байланысты болады. Бетонның 28 тәуліктегі сығылып сынғандағы беріктілігі бетонның тобын немесе маркасын анықтайды. Ауыр бетонның сығылып сынғандағы беріктілігі бойынша мынандай маркалары болады: М50; М75; М100; М150; 7 М200; М250; М300; М350; М400; М450; М500; М600; М700; М800.

12 слайд

#13 слайд
Темірбетон негізі. Бетон және темiрбетон конструкциялық материалдар. Темірбетон дегеніміз –бетон мен арматураны біртұтас етіп біріктіруді айтады. Темірбетонның негізгі артықшылығы оның беріктігі, тозбайтындығы, қалаған формада құюға болатындығы. Бетон сығу күшіне қарсыласады, ал бетон созу күшіне бетоннан әлдеқайда артық кедергі көрсетеді. Бетон болатпен жақсы ұстасады және оны коррозиядан сақтайды. Темірбетон (нем. Stahlbeton) —1867 жылы Жозеф Моньенің өсімдіктерге арналған құмыра түрінде ойлап шығарумен патенттелген. Қолданылуы: көпір салуда, гидротехникалық құрылыста, тұрғын үй, қоғамдық, өнеркәсіптік ғимараттарды салуда т.б. құрылыстарда кеңінен қолданылады. Қатқан, күшт i көтере алатын бетон өз i н i ң құрылымы бойынша нег i зг i бөл i г i- ұсақ шағыл тастан, қиыршық тастан және цемент ер i т i нд i с i нен (цемент, құм және судан) тұратын б i ркелк i емес материал. Цемент тасында (судың цементпен қосындысы) химиялық процестер ұзақ уақыт жүред i. Сондықтан бетон қатқан сайын бер i кт i г i артады, көлем i к i ш i рейед i ( ауада к i ш i рейед i, шөгед i), ал ылғал ауада i с i нед i. Мұның бәр i бетонның құрамына (ондағы цемент құрамына) байланысты. Сөйт i п, бетонның құрылымы оның бер i кт i к және деформативт i к қасиеттер i не өте үлкен әсер етед i. Мұны түс i ну үш i н, бетонның физикалық-химиялық түз i лу процес i н қарастырайық.

13 слайд

#14 слайд
 Тем i рбетон - бетон және арматурадан тұратын, бетонның сығылған және созылған бөл i г i не арматура ти i мд i орналасқан, өзара ілінісуіне байланысты сыртқы күш әсер i не бірігіп жұмыс i стейт i н, кешенді құрылыстық материал. Бұл материал қасиеті бойынша өзінің құрамдас бөліктерінен ерекшеленеді.  Тем i рбетон конструкцияларды жасаудағы нег i зг i мақсат бетонды сығылуға, арматураны созылуға жұмыс i стеуге пайдалану. Бетон және тем i рбетон конструкциялар жұмысындағы айырмашылықтарды олардың жүктеме астындағы жұмысын салыстыруға болатын төмендегі суреттен байқауға болады

14 слайд

#15 слайд
 Бетон мен болат арматураның бірігіп жұмыс істеуінің негізі – табиғи қасиеттерінің тиімді үйлесуі.  Темірбетонның негізгі жетістіктеріне оның отқа қарсы тұрғыштығы, ұзақ иерзімге шыдамдылығы, жоғары механикалық беріктігі, әртүрлі әсерлерге үлкен кедергісі, түрліше тиімді конструкциялар жасау мүмкіндігі, тұтыну шығынының аздығы, жергілікті материалдарды қолдану мүмкіндігі.  Темірбетонның негізгі кемшіліктері: үлкен тығыздығы, жоғары жылу және дыбыс өткізгіштігі, жөндеу қиындығы, керекті беріктігіне жеткенше уақыттың керектігі, қата бастағанда және күш әсер еткенде жарықтың пайда болуы.  Арматуралық болат шығынын азайту және жарыққа төзімділікті арттыру мақсатымен қазіргі уақытта құрылыста алдын-ала кернеуленген темірбетон қолданылады.

15 слайд

#16 слайд
 Тем i рбетон конструкцияларына арналған бетонның қажетт i бер i кт i г i болуы, арматурамен жақсы жалғасуы, арматураны коррозиядан сақтау үш i н жетк i л i кт i тығыздығы болуы керек. Құрылыс талаптарына байланысты бетон арнайы қасиеттермен қамтамасыз ет i лу i керек: аязға төз i мд i л i к, жоғарғы температура ұзақ әсер еткенде ыстыққа төз i мд i л i к, агрессивт i ортада коррозияға шыдамдылық, су өтк i збеуш i л i к және тағы да басқалары.

16 слайд

#17 слайд
 Соңғы жылдары полимербетон және фибробетон сияқты арнаулы бетондар қолданыла бастады. Полимербетон кәд i мг i бетонға полимер немесе мономер с i ң i ру арқылы алынады, шашыраған талшық арматура қосылған бетон фибробетон деп аталады.  Полимербетон - бер i к, әс i ресе созылуға және соққыға, химиялық әсерлерге, ал фибробетон соққыға жақсы қарсы тұрады. Фибробетон - жол және аэродром жабындары, өнд i р i с үйлерінің едендер i үш i н қолданылады.

17 слайд

#18 слайд
 Тем i рбетон конструкцияларда арматураны көб i несе созылу күштер i н қабылдауға және бетонның сығылу бөл i г i н күшейтуге қолданады. Конструкция элементтер i н күштер әсер i не есептеу арқылы арматура мөлшер i н қабылдайды.  Есептеу арқылы алынатын арматура-жұмыстық, технологиялық п i к i р бойынша алынатын - монтаждық, есепс i з қойылатын - конструктивт i к деп аталады. Монтаждық арматура жұмыстық арматурадағы және жеке сырықтардағы (стерженьдердегі) күшт i б i р қалыпты тарату үш i н қойылады.

18 слайд

#19 слайд
АРМАТУРА ТӨРТ БЕЛГIСI БОЙЫНША ТОПТАСТЫРЫЛАДЫ:  Жасау технологиясына   байланысты сырықты және сымды арматура болып бөл i нед i ( олардың  ), шыбық (  , ұзындығы  -ге дей i н), оралған сым /байлам/ (  массасы  -ға дей i н).  Нығайту тәс i л i не   байланысты ыстыққа қақталған, термиялық өңделген (нығайтылған) немесе созу арқылы суық түрде нығайтылған арматура болып бөл i нед i.  Бет i н i ң п i ш i н i   бойынша периодты кеск i нд i және тег i с болады.  Қолданылу тәс i л i   бойынша кернеуленген арматура, яғни, алдын ала созудан өтк i з i лген және кернеуленбеген болып бөл i нед i.

19 слайд

#20 слайд
 Бетон маркалары оның үлгілерін престе сығу арқылы анықталынады. Бетон маркаларының жоғарғы шегі - 60 МПа дейін. Бірақ бетонның созу күшіне беріктігі өте төмен: сығу кұшіне беріктігінен 10- 17 рет аз; ұзындығы бір метр бетон 1- 2 мм-ге ғана созылады, яғни бетонның созылғыштығы өте төмен. Сондықтан кәдімгі бетон ию, осы арқылы созу күштері әсеріне тап болатын бұйымдар, конструкциялар жасау үшін әдетте қолданылмайды.

20 слайд

#21 слайд
 Темірбетон бұйымдар өндірісінің төхнологиясы мынандай кезек пен жұретін негізгі операциялардын түрады; бетон араласпасын және арматураны дайындау, арматураны қалыпқа орнату және оған бетон араласпасын салып (құйып) нығыздау, ыстық бумен өңдөу, бұйымдарды қалыптан босату, қалыптарды тазалау және майлау. Сыртқы қабырға панелі нығыздау операциясы кезіндө, қажетті жағдайда, жылу өткізбейтін қабатпен (материалмен) толықтырылады да беті декоративті өңделеді. Жоғарыда көрсетілген технологиялық операциялардың қандай жағдайда өткізілетініне байланысты құрама төмірбетон бұйымдары мынандай үш схема: 1) әр операцияны сәйкесінше постан постқа жылжитын қалыпта орындау. 2) барлық операцияларды бірінен соң бірін жерде жылжымайтын қалыпта орындау. 3) бұйымдарды лентада (қалыпсыз) үзіліссіз дірілдетіп прокаттау сығыздау) арқылы өндіріледі.

21 слайд

#22 слайд
1 - сурет. Дірілдеткіш І-қалып 2-дірілдеткіш рама; 3-сөріппе; 4- білік; 5- дебаланс эксцентрик-айналу өсі өз цөнтрінен өтпейтін диск; 6-подшипник (біліктің тірегі); 7-ілінісу муфтасы; 8-электромотор.

22 слайд

#23 слайд
 Т...

23 слайд