Сабақ жоспары "Бутлеров Теориясы"

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Білімділік: А.М.Бутлеровтың химиялық құрылыс теориясы туралы білімдерін тереңдету. Дамытушылық: өз бетінше жұмыс жасау дағдыларын дамыту. Тәрбиелік: оқушыларды адал және қайырымды болуға тәрбиелеу.

2 слайд

#3 слайд
Александр Михайлович Бутлеров (1828-1886)

3 слайд

#4 слайд
Химиялық құрылыс теориясының негізгі қағидалары Органикалық зат молекуласындағы атомдар валенттілігіне сай белгілі бір ретпен байланысады Заттың қасиеті атомдардың өзара байланысу ретіне де тәуелді болады Молекула құрамындағы атом мен атом топтары бір-бірінің химиялық қасиетіне әсер етеді Заттың қасиеті арқылы оның молекуласының құрылысын анықтауға болады

4 слайд

#5 слайд
Химиялық құрылыс Химиялық құрылыс теориясының жағдайларытеориясының жағдайлары 1. Органикалық 1. Органикалық қосылыстарқосылыстар молекуласындағы молекуласындағы әр элемент атомы әр элемент атомы өзінің валенттілігіне сәйкес өзінің валенттілігіне сәйкес белгілі бір тәртіппен белгілі бір тәртіппен қосылады қосылады 2. Сандық және 2. Сандық және сапалық құрамдарысапалық құрамдары бірдей, бірақ бірдей, бірақ қасиеттері әр түрлі қасиеттері әр түрлі заттардың болуын заттардың болуын химиялық құрылыс химиялық құрылыс теориясы теориясы түсіндіредітүсіндіреді

5 слайд

#6 слайд
Химиялық құрылыс Химиялық құрылыс теориясының жағдайларытеориясының жағдайлары 3. 3. Атомдардың Атомдардың реакцияласу қабілеті реакцияласу қабілеті олардың қандай олардың қандай атомдармен атомдармен байланысқанына байланысқанына тәуелдітәуелді 4. Заттың қасиеті арқылы 4. Заттың қасиеті арқылы оның құрылысы мен оның құрылысы мен құрамы анықталады. құрамы анықталады. Құрылымдық формула Құрылымдық формула арқылы жалғасып тұрған арқылы жалғасып тұрған атомдар бір-біріне әсер атомдар бір-біріне әсер ететіндіктен, заттардың ететіндіктен, заттардың қасиеттері өзгеше болады.қасиеттері өзгеше болады.

6 слайд

#7 слайд
Химиялық құрылыс теориясыХимиялық құрылыс теориясы Неміс ғалымдарыНеміс ғалымдары А.Кекуле мен А.Кекуле мен А.Кольбенің А.Кольбенің зерттеулері зерттеулері нәтижесінде көміртек нәтижесінде көміртек атомының валенттілігі атомының валенттілігі төртке тең, көміртек төртке тең, көміртек атомдары тізбек түзе атомдары тізбек түзе байланысады байланысады Орыс химигі Қазан Орыс химигі Қазан университетінің университетінің профессоры профессоры АлександрАлександр Михайлович Михайлович Бутлеров 1861 жылы Бутлеров 1861 жылы органикалық органикалық қосылыстардың қосылыстардың химиялық құрылыс химиялық құрылыс теориясын ашты.теориясын ашты.

7 слайд

#8 слайд
Изомерлену Изомерлену құбылысы құбылысы Изомерлер – Изомерлер – молекулаларының молекулаларының құрамы бірдей,бірақ құрамы бірдей,бірақ химиялық химиялық құрылыстары әр құрылыстары әр түрлі болғандықтан, түрлі болғандықтан, қасиеттері де қасиеттері де өзгеше заттар.өзгеше заттар. Изомерлердің физикалық Изомерлердің физикалық және химиялық және химиялық қасиеттері өзгеше қасиеттері өзгеше болады Изомерлену – болады Изомерлену – органикалық химияда органикалық химияда жиі кездесетін құбылысжиі кездесетін құбылыс

8 слайд

#9 слайд
Химиялық құрылыс теориясының Химиялық құрылыс теориясының маңызымаңызы 1.1.Химиялық құрылыс теориясы – органикалық Химиялық құрылыс теориясы – органикалық химияның іргетасы.химияның іргетасы. 2.2.Химиялық құрылыс теориясы – молекулалары Химиялық құрылыс теориясы – молекулалары өзара қатаң тәртіппен байланысқан өзара қатаң тәртіппен байланысқан атомдардан тұратын жүйе.атомдардан тұратын жүйе. 3.3.Жаңа заттардың бар екенін болжауға және Жаңа заттардың бар екенін болжауға және оларды алу жолдарын көрсетті.оларды алу жолдарын көрсетті. 4.4.Органикалық химияда белгісіз болған Органикалық химияда белгісіз болған көп фактілерді , изомерлену құбылысын түсіндірді.көп фактілерді , изомерлену құбылысын түсіндірді.

9 слайд

#10 слайд
Химиялық құрылыс теориясыХимиялық құрылыс теориясы Химиялық құрылыс теориясын жасау барысында А.М.Бутлеров : “Органикалық қосылыстардың кеңістіктік құрылыстары болулары мүмкін”,- деген болжам айтты. Осы болжам дәлелденіп, көп кешікпей-ақ 1874 жылы голландиялық ғалым Я. Вант-Гофф пен француз химигі Ж. Ле Бель: “Көміртек атомының төрт валенттіліктері кеңістікте тетраэдрдің төрт бұрышына бағытталып орналасады” , - деген пікірді ұсынды. Осылайша жаңа ғылым - стереохимияның негізі қаланды.

10 слайд

#11 слайд
Химия Химия ғғалымдарыалымдары Адольф Кольбе Август Кекуле Неміс ғалымдары көміртектің төрт валентті екенін болжады.

11 слайд

#12 слайд
Изомерлену түрлері Құрылымдық изомерлену Кеңістіктік изомерлену Молекулалардың молекулалық формулалары бірдей, бірақ құрылым формулалары әр түрлі. 1.Көміртек қаңқасының изомерленуі 2.Еселі байланыс орнының изомерленуі. 3.Орынбасардың немесе функционалдық топтың орнына байланысты изомерлену. 4.Органикалық қосылыстар кластары арасындағы изомерлену. Молекулалардың құрылым формулалары бірдей, бірақ атомдардың кеңістікте орналасуы әр түрлі. 1.Геометриялық изомерлену. 2.Оптикалық изомерлену.

12 слайд

#13 слайд
Екі заттың құрылысы мен қасиетін салыстыру Молекулалық формуласы бірдей С 2 Н 6 О H H H H | | | | H – C – O – C – H H – C – C – O – H | | | | H H H H диметил эфирі этил спирті Қайнау темп. – 23,7 ° С Қайнау темп. +78,3 ° С

13 слайд

#14 слайд
Құрылымдық формула Молекуладағы атомдардың байланысу ретін электрондық формуламен қатар құрылымдық формуласы да бейнелейді. Заттың құрылымдық формуласы - молекуладағы атомдардың өзара байланысу тәртібін көрсететін формула. Құрылымдық формуладағы атомдардың арасындағы сызықшалар коваленттік байланыс түзуші электрон жұбын көрсетеді. Органикалық қосылыстарда көміртек – төрт, оттек - екі, сутек – бір валентті.

14 слайд

#15 слайд
Молекуладағы атомдардың өзара әсері Молекуладағы атомдардың өзара әсері молекулада Молекуладағы атомдардың өзара әсері молекулада электрон тығыздығының бөлініп таралуына электрон тығыздығының бөлініп таралуына байланысты болады. Өзара әсердің екі түрі бар. байланысты болады. Өзара әсердің екі түрі бар. 1. Атомдардың арасындағы 1. Атомдардың арасындағы σσ – байланыс бойынша – байланыс бойынша электрон тығыздығының ығысуы арқылы болатын электрон тығыздығының ығысуы арқылы болатын индуктивті эффект. Индуктивті эффект оң және индуктивті эффект. Индуктивті эффект оң және теріс болады. теріс болады. 2. Молекулада қос және дара байланыс кезектесіп 2. Молекулада қос және дара байланыс кезектесіп келгенде келгенде ππ-электрон бұлтының ығысуынан -электрон бұлтының ығысуынан болады.болады.

15 слайд

#16 слайд
Сабақты бекіту 1- оқушыға тапсырма: С3Н8OO – молекулалық – молекулалық формулаға сай формулаға сай заттардың заттардың изомерлерінің изомерлерінің құрылымдық құрылымдық формуласын жазу.формуласын жазу. 2- оқушыға тапсырма: метан CН4 , этан CC22HH6 6 және пропан және пропан CC33НН8 8 молекулаларындағы молекулаларындағы көміртек атомының көміртек атомының массалық үлестерін массалық үлестерін есепте, салыстыру қай есепте, салыстыру қай қосылыста көміртектіңқосылыста көміртектің  массалық үлесі көп?массалық үлесі көп? Сыныптағы оқушыларға тапсырма: оқулықтағы 43-беттегі № 9-жаттығу.

16 слайд

#17 слайд
Сабақты қорытындылауСабақты қорытындылау Органикалық химияның дамуында Органикалық химияның дамуында А.М.Бутлеровтың органикалық А.М.Бутлеровтың органикалық қосылыстардың химиялық құрылыс қосылыстардың химиялық құрылыс теориясының маңызы зор. Молекулада теориясының маңызы зор. Молекулада атомдар ретсіз орналаспайды, бір-бірімен атомдар ретсіз орналаспайды, бір-бірімен валенттіліктеріне сай байланысады. валенттіліктеріне сай байланысады. Заттың құрылымдық формуласы Заттың құрылымдық формуласы молекуладағы атомдардың өзара байланысу молекуладағы атомдардың өзара байланысу ретін көрсетеді. Атомның қасиетіне ретін көрсетеді. Атомның қасиетіне онымен байланысып тұрған элемент онымен байланысып тұрған элемент атомы әсер етеді.атомы әсер етеді.

17 слайд

#18 слайд

18 слайд

#19 слайд

19 слайд